Pochodzenie i przeobrażenia formalno-semantyczne zwrotu być, znaleźć się w kropce w polszczyźnie
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.20.2025.39.05Keywords:
phraseological phrase, origin and motivation of phraseological unit, semantic modificationAbstract
THE ORIGIN, FORMAL AND SEMANTIC TRANSFORMATIONS OF THE PHRASE BYĆ, ZNALEŹĆ SIĘ W KROPCE IN THE POLISH LANGUAGE
The contemporary phrase być, znaleźć się w kropce, which appeared in the Polish language in the 19th century, functioned initially in the form znaleźć się w punkcie, or humorously w kropce in the meaning of ‘behaving properly, as it is expected’. In the bibliography of the subject one can find different hypotheses on its origin and reasons of semantic modification (K. Nitsch, W. Doroszewski, W. Pisarek). The language materials gathered to aid the research allowed to formulate new hypotheses on the subject. According to that data, it seems probable that the phrase znaleźć się w punkcie, w kropce is motivated by a free word combination in which the verb znaleźć się meant ‘to act, to behave appropriately, properly, suitably’; in metaphorical temporal sense the prepositional phrase w punkcie, or humorously w kropce meant ‘just in time, accordingly’.
Downloads
References
Doroszewski W., 1964, O kulturę słowa. Poradnik językowy, Warszawa.
View in Google Scholar
Estreicher S., 1897, Kilka przyczynków do paremjografii polskiej, „Wisła” 11, z. 3, s. 537–543.
View in Google Scholar
Ignatowicz-Skowrońska J., 2021, Funkcjonowanie zwrotów leżeć bykiem i leżeć martwym bykiem w polszczyźnie, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” 28, nr 2, s. 213–227, https://doi.org/10.14746/pspsj.2021.28.2.12. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2021.28.2.12
View in Google Scholar
Jawór A., 2008, Homo scribens i homo legens w polskim słownictwie i frazeologii, Katowice.
View in Google Scholar
Jawór A., 2009, Zmiany znaczeniowe związków frazeologicznych, „LingVaria” nr 1 (7), s. 91–99.
View in Google Scholar
Krasnowolski A., 1903, Najpospolitsze błędy językowe zdarzające się w mowie i piśmie polskiem, Warszawa.
View in Google Scholar
Lewicki A.M., 2003a, O motywacji frazeologizmów, [w:] idem, Studia z teorii frazeologii, Łask, s. 259–274.
View in Google Scholar
Lewicki A.M., 2003b, Zakres frazeologii, [w:] idem, Studia z teorii frazeologii, Łask, s. 155–167.
View in Google Scholar
Liberek J., 2021, Norma językowa jako fakt społeczny fundowany na uzusie. Uwagi w kontekście Słownika właściwych użyć języka, „Język Polski” CI, z. 2, s. 34–48, https://doi.org/10.31286/JP.101.2.3. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.101.2.3
View in Google Scholar
Nitsch K., 1939, W kropce, „Język Polski” XXIV, z. 3, s. 95.
View in Google Scholar
Pisarek W., 1966, Znaleźć się w kropce, „Język Polski” XLVI, z. 4, s. 315–316.
View in Google Scholar
Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, praca zbiorowa, red. P. Żmigrodzki, M. Bańko, B. Batko-Tokarz, J. Bobrowski, A. Czelakowska, M. Grochowski, R. Przybylska, J. Waniakowa, K. Węgrzynek, Kraków 2018.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Jolanta Ignatowicz-Skowrońska

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
