Pochodzenie i przeobrażenia formalno-semantyczne zwrotu być, znaleźć się w kropce w polszczyźnie

Autor

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.20.2025.39.05

Słowa kluczowe:

zwrot frazeologiczny, pochodzenie i motywacja związku frazeologicznego

Abstrakt

THE ORIGIN, FORMAL AND SEMANTIC TRANSFORMATIONS OF THE PHRASE BYĆ, ZNALEŹĆ SIĘ W KROPCE IN THE POLISH LANGUAGE

The contemporary phrase być, znaleźć się w kropce, which appeared in the Polish language in the 19th century, functioned initially in the form znaleźć się w punkcie, or humorously w kropce in the meaning of ‘behaving properly, as it is expected’. In the bibliography of the subject one can find different hypotheses on its origin and reasons of semantic modification (K. Nitsch, W. Doroszewski, W. Pisarek). The language materials gathered to aid the research allowed to formulate new hypotheses on the subject. According to that data, it seems probable that the phrase znaleźć się w punkcie, w kropce is motivated by a free word combination in which the verb znaleźć się meant ‘to act, to behave appropriately, properly, suitably’; in metaphorical temporal sense the prepositional phrase w punkcie, or humorously w kropce meant ‘just in time, accordingly’.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Doroszewski W., 1964, O kulturę słowa. Poradnik językowy, Warszawa.
View in Google Scholar

Estreicher S., 1897, Kilka przyczynków do paremjografii polskiej, „Wisła” 11, z. 3, s. 537–543.
View in Google Scholar

Ignatowicz-Skowrońska J., 2021, Funkcjonowanie zwrotów leżeć bykiem i leżeć martwym bykiem w polszczyźnie, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” 28, nr 2, s. 213–227, https://doi.org/10.14746/pspsj.2021.28.2.12. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2021.28.2.12
View in Google Scholar

Jawór A., 2008, Homo scribens i homo legens w polskim słownictwie i frazeologii, Katowice.
View in Google Scholar

Jawór A., 2009, Zmiany znaczeniowe związków frazeologicznych, „LingVaria” nr 1 (7), s. 91–99.
View in Google Scholar

Krasnowolski A., 1903, Najpospolitsze błędy językowe zdarzające się w mowie i piśmie polskiem, Warszawa.
View in Google Scholar

Lewicki A.M., 2003a, O motywacji frazeologizmów, [w:] idem, Studia z teorii frazeologii, Łask, s. 259–274.
View in Google Scholar

Lewicki A.M., 2003b, Zakres frazeologii, [w:] idem, Studia z teorii frazeologii, Łask, s. 155–167.
View in Google Scholar

Liberek J., 2021, Norma językowa jako fakt społeczny fundowany na uzusie. Uwagi w kontekście Słownika właściwych użyć języka, „Język Polski” CI, z. 2, s. 34–48, https://doi.org/10.31286/JP.101.2.3. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.101.2.3
View in Google Scholar

Nitsch K., 1939, W kropce, „Język Polski” XXIV, z. 3, s. 95.
View in Google Scholar

Pisarek W., 1966, Znaleźć się w kropce, „Język Polski” XLVI, z. 4, s. 315–316.
View in Google Scholar

Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, praca zbiorowa, red. P. Żmigrodzki, M. Bańko, B. Batko-Tokarz, J. Bobrowski, A. Czelakowska, M. Grochowski, R. Przybylska, J. Waniakowa, K. Węgrzynek, Kraków 2018.
View in Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

13-05-2025

Numer

Dział

Polszczyzna współczesna

Jak cytować

Ignatowicz-Skowrońska, J. (2025) „Pochodzenie i przeobrażenia formalno-semantyczne zwrotu być, znaleźć się w kropce w polszczyźnie”, LingVaria, 20(1(39), s. 61–73. doi:10.12797/LV.20.2025.39.05.

Podobne artykuły

1-10 z 181

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.