O znaczeniu przymiotnika nieszczęsny we współczesnej polszczyźnie
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.15.2020.29.06Keywords:
nieszczęsny, metatext, semantics, old and contemporary lexicographyAbstract
On the meaning of the adjective nieszczęsny ‘luckless’ in contemporary polish
The aim of this paper is to perform a semantic analysis of the expression nieszczęsny ‘luckless’, which functions at the non-denotational level of language description. As a metatextual adjective, it is different both from the old expression of the same shape, and from contemporary adjectives which are often wrongly equated with it semantically, e.g. pechowy ‘unlucky’, żałosny ‘pitiful’, niefortunny ‘unfortunate’. The paper contains a survey of dictionary definitions of both homonymous units (i.e. the old and the contemporary adjective nieszczęsny), a characterization of the collocation of the expression nieszczęsny, as well as of words that are semantically associated with it (including the adjective nieszczęśliwy ‘unhappy’). Moreover, the article discusses problems which directly affect the findings regarding the semantic specificity of nieszczęsny (the issue of the subject of predication, the question of reference). It concludes with a proposal of explication of the meaning of the analysed unit.
Downloads
References
Bogusławski A., 1976, O zasadach rejestracji jednostek języka, „Poradnik Językowy” nr 8, s. 356–364.
View in Google Scholar
Bogusławski A., 1988, Język w słowniku. Desiderata semantyczne do wielkiego słownika polszczyzny, Wrocław.
View in Google Scholar
Danielewiczowa M., 2007, Przymiotniki nieprzymiotniki. O pewnym niezwykłym typie wyrażeń w języku polskim, „Zbornik Matice srpske za slavistiku” 71–72, s. 223–236, [on-line:] http://www.maticasrpska.org.rs/stariSajt/casopisi/slavistiku_71-72.pdf.
View in Google Scholar
ISJP: M. Bańko (red.), Inny słownik języka polskiego, t. I–II, Warszawa 2000.
View in Google Scholar
Narodowy Korpus Języka Polskiego, praca zbiorowa, red. A. Przepiórkowski, M. Bańko, R.L. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk, Warszawa 2012.
View in Google Scholar
NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego, [on-line:] https://nkjp.pl.
View in Google Scholar
SJAM: K. Górski, S. Hrabec (red.), Słownik języka Adama Mickiewicza, t. I–XI, Wrocław 1962–1983.
View in Google Scholar
SJP: M. Szymczak (red.), Słownik języka polskiego, t. I–III, Warszawa 1988–1989.
View in Google Scholar
SJPD: W. Doroszewski (red.), Słownik języka polskiego, t. I–XI, Warszawa 1958–1969.
View in Google Scholar
SL: S.B. Linde, Słownik języka polskiego, t. I–VI, Lwów 1854–1860.
View in Google Scholar
SPJK: M. Kucała (red.), Słownik polszczyzny Jana Kochanowskiego, t. I–V, Kraków 1994–2012.
View in Google Scholar
SPJS: Słownik pojęciowy języka staropolskiego, [on-line:] https://spjs.ijp.pan.pl.
View in Google Scholar
SStp: S. Urbańczyk (red.), Słownik staropolski, t. I–XI, Kraków 1953–2002.
View in Google Scholar
SW: J. Karłowicz, A.A. Kryński, W. Niedźwiedzki (red.), Słownik języka polskiego, t. I–VIII, Warszawa 1900–1927.
View in Google Scholar
SWil.: A. Zdanowicz i in., Słownik języka polskiego, t. I–II, Wilno 1861.
View in Google Scholar
SWJP: B. Dunaj (red.), Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1996.
View in Google Scholar
Topolińska Z., 1984, Składnia grupy imiennej, [w:] eadem (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Składnia, Warszawa, s. 301–389.
View in Google Scholar
Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, praca zbiorowa, red. P. Żmigrodzki, M. Bańko, B. Batko-Tokarz, J. Bobrowski, A. Czelakowska, M. Grochowski, R. Przybylska, J. Waniakowa, K. Węgrzynek, Kraków 2018.
View in Google Scholar
Wierzbicka A., 1969, Dociekania semantyczne, Wrocław.
View in Google Scholar
Wierzbicka A., 1971, Metatekst w tekście, [w:] M.R. Mayenowa (red.), O spójności tekstu, Wrocław, s. 105–121.
View in Google Scholar
WSJP PAN: P. Żmigrodzki (red.), Wielki słownik języka polskiego PAN, [on-line:] https://wsjp.pl.
View in Google Scholar
