Warianty morfologiczne czasownika "być" w mowie mieszkańców Spisza na podstawie danych korpusowych
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.15.2020.29.10Keywords:
morphology, verb, dialect, corpus dataAbstract
Morphological variants of the verb być ‘to be’ in the speech of the inhabitants of Spisz: based on corpus data
The article discusses the morphological differences in the verb być ‘to be’ in the Spisz dialect. The material has been excerpted from the Spisz Dialect Corpus.
The author presents the characteristic forms, and extracts from them the different types of inflection, while providing the number of occurrences of all of the forms in the corpus. Selected examples are presented in a broader context together with metadata. The author also presents the possibilities opened by the use of an electronic corpus in morphological and sociolinguistic research.
Verbal inflection in the Spisz dialect differs from the standard variety of Polish. Archaic forms such as byłech, jestech are still used in the dialect. Analytic variants such as ja był, my są are restricted to older respondents. Compositions such as w sklepie.m był or ja jech był are also characteristic for the older generation. Short variants like bem, bes are used in the future tense. The occurrence of the ending -me or -my in the first person plural is geographically limited.
Downloads
References
Ananiewa N., 1995, Fleksja czasownika w gwarze wsi Maćkowce i Szaróweczka na Podolu, „Studia nad Polszczyzną Kresową”, t. 8, s. 51–61.
View in Google Scholar
APGS: Z. Sobierajski, Atlas polskich gwar spiskich na terenie Polski i Czechosłowacji, t. I–IV, Warszawa 1966–1977.
View in Google Scholar
Cechosz I., 2001, Polska gwara Oleszkowiec na Podolu. Fleksja imienna i werbalna, Kraków.
View in Google Scholar
Czarnecka K., 2014, Słowotwórstwo gwar polskich na Ukrainie. Czasownik, Kraków.
View in Google Scholar
Dzięgiel E., 2001, Polska gwara wsi Zielonej na Podolu na tle innych gwar południowokresowych. Fleksja imienna i werbalna, Kraków.
View in Google Scholar
Fadecka A., 2010, Słowotwórstwo czasownika w gwarze, Łódź.
View in Google Scholar
Grochola-Szczepanek H., 2019, Osobliwości czasu przeszłego gwarowego czasownika być na podstawie danych korpusowych, „Jezikoslovni zapiski” 25, nr 2, s. 131–142, https://doi.org/10.3986/JZ.25.2.8.
View in Google Scholar
Grochola-Szczepanek H., Górski R.L., von Waldenfels R., Woźniak M., 2019, Korpus języka mówionego mieszkańców Spisza, „LingVaria” nr 1 (27), s. 165–180, https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.27.11.
View in Google Scholar
Karaś H. (red.), 2010, Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe, [on-line:] http://www.dialektologia.uw.edu.pl/index.php.
View in Google Scholar
Klemensiewicz Z., Lehr-Spławiński T., Urbańczyk S., 1955, Gramatyka historyczna języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar
Korpus Spiski: H. Grochola-Szczepanek, R.L. Górski, R. von Waldenfels, M. Woźniak, Język mieszkańców Spisza. Korpus tekstów i nagrań gwarowych, [on-line:] https://www.spisz.ijp.pan.pl.
View in Google Scholar
Kucała M., 1951, Wzmacnianie ruchomej końcówki czasu przeszłego (wtedymem poszedł, kupiłagek soli), „Język Polski” XXXI, s. 125–127.
View in Google Scholar
Laskowski R., 1998, Czasownik, [w:] R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, wyd. 2 zm., Warszawa, s. 225–269.
View in Google Scholar
MAGP: Mały atlas gwar polskich, oprac. Pracownia Dialektologiczna (od t. IV Pracownia Atlasu i Słownika Gwar Polskich) Zakładu Językoznawstwa PAN w Krakowie, t. I–II pod kierunkiem K. Nitscha, t. III–XIII pod kierunkiem M. Karasia, Wrocław – Kraków 1957–1970.
View in Google Scholar
Małecki M., 1928, Spiskie -ch, [w:] Symbolae grammaticae in honorem Ioannis Rozwadowski, t. 2, Cracoviae, s. 443–449.
View in Google Scholar
Mańczak W., 1975, Polska fonetyka i morfologia historyczna, wyd. 2, Warszawa.
View in Google Scholar
Narodowy Korpus Języka Polskiego, praca zbiorowa, red. A. Przepiórkowski, M. Bańko, R.L. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk, Warszawa 2012.
View in Google Scholar
NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego, [on-line:] https://nkjp.pl.
View in Google Scholar
Pospiszylowa A., 1999, Osobliwości w odmianie czasownika być w gwarze istebniańskiej, „Slavia Occidentalis” 56, s. 77–82.
View in Google Scholar
Rzetelska-Feleszko E., 1967, Z problematyki czasowników zwrotnych, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” VII, s. 157–167.
View in Google Scholar
SGP: Słownik gwar polskich, red. M. Karaś (Źródła, t. 1), J. Reichan (t. 2–9, z. 2), S. Urbańczyk (t. 2–5), J. Okoniowa (t. 6–9, z. 2), B. Grabka (t. 7–9, z. 2), R. Kucharzyk (t. 9, z. 2–t. 10, z. 2), t. 1–3: Wrocław – Warszawa – Kraków 1977–1991, t. 4–10: Kraków 1992–2019.
View in Google Scholar
