Identyfikacja tematów na *-(j)ū w materiale polskim i słowiańskim
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.15.2020.29.13Keywords:
Proto-Slavic language, collective nouns, suffix substitutionAbstract
Identification of *-(j)ū-stems in polish and slavic material
The paper discusses the question of the substitution of the stem suffix *-ъv- for the suffix *-ъka, which converts words from the *-(j)ū- to the *-a-declension, as well as the problem of identification of original *-(j)ū-stems. An analysis of Polish and Slavic material leads to the conclusion that a part of nouns that are commonly regarded as *-(j)ū-stems have in fact a different origin: some can be derived from collective nouns in *-va (still productive in East Slavic), e.g. *kuropъtva, *plotva, *ǫtva, and a part have probably been extended with an unmotivated labial element -v- which has the appearance of a relic of a *-ū-stem, but appears most commonly after roots that end in a velar consonant or a spirant-stop sequence. The paper argues against the hypothesis about late (Proto-)Slavic activization of *-ū-stems and proposes instead that a part of this class had been eliminated at a prehistoric stage, depending on the quality of the stem consonant.
Downloads
References
Arumaa P., 1985, Urslavische Grammatik, t. 3: Formenlehre, Heidelberg.
View in Google Scholar
Babik Z., 2001, Najstarsza warstwa nazewnicza na ziemiach polskich (w granicach wczesnośredniowiecznej Słowiańszczyzny), Kraków.
View in Google Scholar
Babik Z., 2017, Glosa czy nazwa terenowa? O dwóch dyskusyjnych miejscach XV-wiecznych ksiąg ziemskich, „Język Polski” XCVII, s. 49–58.
View in Google Scholar
Bernstein S., 1985, Zarys gramatyki porównawczej języków słowiańskich. Alternacje, tematy imienne, tłum. J. Wawrzyńczyk, Warszawa.
View in Google Scholar
Boryś W., 1974, Deminutywa typu „brzemiączko”, „ramiączko”, „Język Polski” LIV, s. 119–124.
View in Google Scholar
Braune W., 2004, Althochdeutsche Grammatik I. Laut- und Formenlehre, Tübingen.
View in Google Scholar
Derksen R., 2008, Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon, Leiden – Boston.
View in Google Scholar
ESBM: V.U. Martynaŭ (red.), Ètymalagìčny sloŭnìk belaruskaj movy, t. 1–, Minsk 1978–.
View in Google Scholar
ESSJ: O.N. Trubačev (red.), Ètimologičeskij slovar’ slavânskih âzykov. Praslavânskij leksičeskij fond, t. 1–, Moskva 1974–.
View in Google Scholar
Gebauer J., Slovník staročeský, t. II: [K–N], wyd. 2, Praha 1970.
View in Google Scholar
Hrin: B. Hrinčenko, Slovar’ ukraïns’koï movy, t. I–IV, Kiïv 1907–1908.
View in Google Scholar
KartXVII–XVIII: Kartoteka Słownika języka polskiego XVII i 1. połowy XVIII w., w Zakładzie Językoznawstwa PAN w Warszawie, [on-line:] https://www.rcin.org.pl/dlibra/publication/20029.
View in Google Scholar
Kroonen G., 2013, Etymological Dictionary of Proto-Germanic, Leiden – Boston.
View in Google Scholar
Loma A., 1994, Osamnaest vekova u tri slova: toponim „Niš” kao živi spomenik prošlosti, [w:] N. Bogdanović (red.), U svetlu carskih gradova, Niš, s. 7–26.
View in Google Scholar
Miklosich F., 1865, Lexicon Palaeoslovenico-Graeco-Latinum, Vindobona.
View in Google Scholar
Mól H., 1990, Gewässernamen im Flußgebiet des Wieprz, Stuttgart.
View in Google Scholar
NMPol: K. Rymut (red.), Nazwy miejscowe Polski. Historia, pochodzenie, zmiany, t. I–, Kraków 1996–.
View in Google Scholar
Nosovič I.I., 1870, Slovar’ belarusskogo narečiâ, Sanktpeterburg.
View in Google Scholar
OLA-ls 2: J. Basara (red.), Obščeslavânskij lingvističeskij atlas. Seriâ leksiko-slovoobrazovatel’naja, t. 2: Životnovodstvo, Warszawa 2000.
View in Google Scholar
OLA-ls 4: A. Ferenčiková (red.), Obščeslavânskij lingvističeskij atlas. Seriâ leksiko-slovoobrazovatel’naja, t. 4: Sel‘skoe hozâjstvo, Bratislava 2012.
View in Google Scholar
Pronk-Tiethoff S., 2013, The Germanic Loanwords in Proto-Slavic, Amsterdam – New York.
View in Google Scholar
Rieger J., 1989/1990, Polska nazwa wodna „Giełczew” i jej południowosłowiańskie odpowiedniki, „Makedonski jazik” XL/XLI, s. 483–485.
View in Google Scholar
Schuster-Šewc H., 1978–1989, Historisch-etymologisches Wörterbuch der ober- und niedersorbischen Sprache, Bautzen.
View in Google Scholar
SDJ: P.I. Avanesov (red.), Slovar’ drevnerusskogo âzyka (XI–XIV vv.), t. I–, Moskva 1988–.
View in Google Scholar
SEBań: A. Bańkowski, Etymologiczny słownik języka polskiego, t. 1–2, Warszawa 2000.
View in Google Scholar
SEBor: W. Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 2005.
View in Google Scholar
SEJDP: K. Polański, Słownik etymologiczny języka Drzewian połabskich, z. 1–6, Wrocław – Warszawa – Kraków 1962–1994 [z. 1 wspólnie z T. Lehrem-Spławińskim].
View in Google Scholar
SEK: W. Boryś, H. Popowska-Taborska, Słownik etymologiczny kaszubszczyzny, t. I–VI, Warszawa 1994–2010.
View in Google Scholar
SESł: F. Sławski, Słownik etymologiczny języka polskiego, t. I–V, Kraków 1952–1982.
View in Google Scholar
Smoczyński W., 2018, Lithuanian Etymological Dictionary, Berlin.
View in Google Scholar
Snoj M., 2016, Slovenski etimološki slovar, Ljubljana.
View in Google Scholar
SPsł: F. Sławski (red.), Słownik prasłowiański, t. I–VIII, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk 1974–2001.
View in Google Scholar
SPXVI: Słownik polszczyzny XVI wieku, t. I–IV, red. komitet redakcyjny, t. V–XVII, red. M.R. Mayenowa, t. XVIII–XXXIV, red. F. Pepłowski, t. XXXV–XXXVI, red. K. Mrowcewicz, P. Potoniec, Wrocław – Warszawa – Kraków 1966–2012.
View in Google Scholar
SRNG: F.P. Filin (red.), Slovar’ russkih narodnyh govorov, t. I–, Moskva 1965–.
View in Google Scholar
SStp: S. Urbańczyk (red.), Słownik staropolski, t. I–XI, Warszawa 1953–2002.
View in Google Scholar
Tomaszewski A., 1930, Gwara Łopienna i okolicy w północnej Wielkopolsce, Kraków.
View in Google Scholar
Toporov V.N., 1980, Prusskij âzyk. Slovar’ I–K, Moskva.
View in Google Scholar
Vaillant A., 1958, Grammaire comparée des langues slaves, t. 2: Morphologie, Lyon – Paris.
View in Google Scholar
Vasmer: M. Fasmer, Ètimologičeskij slovar’ russkogo âzyka, t. I–IV, Moskva 1986–1987.
View in Google Scholar
Vlajić-Popović J., 2009, Proto-Slavic *koty, -ъve ‘Anchor’, ‘Cat’ or Something Else?, [w:] I. Janyšková, H. Karlíková (red.), Studia etymologica Brunensia, t. 6, Praha, s. 377–388.
View in Google Scholar
Witczak K.T., 1998, Dwa terminy prasłowiańskie w ujęciu diachronicznym (1. *zъly > > *zъlъva ‘szwagierka, siostra męża’, 2. *plo ‘otwarta przestrzeń wodna), „Slavia Occidentalis” 55, s. 133–138.
View in Google Scholar
