Wieloaspektowość pojęcia konceptualizacja w gramatyce Ronalda Langackera (spojrzenie z perspektywy użytkownika terminologii kognitywnej)
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.15.2020.29.01Keywords:
cognitive grammar, linguistic terminology, conceptualizationAbstract
Multiaspectuality of the notion of conceptualization in Ronald Langacker’s grammar: from the perspective of a user of cognitive terminology
The paper presents the scope of understanding of the notion of conceptualization, a notion that belongs to the elementary toolbox of R. Langacker’s cognitive grammar. The author shows the different perspectives of viewing conceptualization, and discusses ways of defining the term. By contrasting it with other terms from the paradigm of cognitive semantics (among others, categorization, construal, profiling, conceptualizer, spekaer, addressee, usage event), which Langacker refers to while describing the processes of conceptualization, the paper reveals the placement and status of conceptualization in cognitive grammar.
Downloads
References
Evans V., 2009, Leksykon językoznawstwa kognitywnego, tłum. M. Buchta i in., Kraków.
View in Google Scholar
Filar M., 2012, Terminologia w językoznawstwie kognitywnym – ułatwienie czy utrudnienie dla badacza?, [w:] D. Brzozowska, W. Chłopicki (red.), Termin w językoznawstwie, Kraków, s. 87–93.
View in Google Scholar
Gryshkova N., 2014, „Leksem”, „pojęcie”, „stereotyp”, „koncept”, „znaczenie”, „idea” – propozycja regulacji terminologicznych, [w:] I. Bielińska-Gardziel, S. Niebrzegowska-Bartmińska, J. Szadura (red.), Wartości w językowo-kulturowym obrazie świata Słowian i ich sąsiadów, 3: Problemy eksplikowania i profilowania pojęć, Lublin, s. 21–49.
View in Google Scholar
Grzegorczykowa R., 2012, O rozumieniu prototypu i stereotypu we współczesnych teoriach semantycznych, [w:] eadem, Świat widziany poprzez słowa. Szkice z semantyki leksykalnej, Warszawa, s. 11–16.
View in Google Scholar
Kardela H., 1998, Profilowanie a kategorie podmiotu i dopełnienia w gramatyce R. Langackera, [w:] J. Bartmiński, R. Tokarski (red.), Profilowanie w języku i w tekście, Lublin, s. 79–90.
View in Google Scholar
Kardela H., 2000, Dimensions and Parameters in Grammar. Studies in A/D Asymetries and Subjectivity Relations in Polish, Lublin.
View in Google Scholar
Kardela H., 2001, Subiektywizacja aspektu, „Prace Filologiczne” XLVI, s. 293–312.
View in Google Scholar
Kardela H., 2006, Reprezentacja semantyczna w świetle gramatyki kognitywnej i teorii Wierzbickiej, [w:] O. Sokołowska, D. Stanulewicz (red.), Językoznawstwo kognitywne, 3: Kognitywizm w świetle innych teorii, Gdańsk, s. 57–91.
View in Google Scholar
Kardela H., 2017, Recenzja książki Krystyny Waszakowej pt. „Kognitywno-komunikacyjne aspekty słowotwórstwa. Wybrane zagadnienia opisu derywacji w języku polskim” (tekst niepublikowany).
View in Google Scholar
Krzeszowski T.P., 1997, O znaczeniu przymiotnika „kognitywny”, [w:] F. Grucza, M. Dakowska (red.), Podejścia kognitywne w lingwistyce, translatoryce i glottodydaktyce, Warszawa, s. 23−32.
View in Google Scholar
Kubrâkova E.S. (red.), 1997, Kratkij slovar’ kognitivnyh terminov, Moskva.
View in Google Scholar
Langacker R.W., 1985, Observations and Speculations on Subjectivity, [w:] J. Haiman (red.), Iconicity in Syntax, Amsterdam − Philadelphia, s. 109−150.
View in Google Scholar
Langacker R.W., 1987, Foundations of Cognitive Grammar, t. I: Theoretical Prerequisites, Stanford.
View in Google Scholar
Langacker R.W., 1988a, A View of Linguistic Semantics, [w:] B. Rudzka-Ostyn (red.), Topics in Cognitive Linguistics, Amsterdam – Philadelphia, s. 49–90.
View in Google Scholar
Langacker R.W., 1988b, A Usage-Based Model, [w:] B. Rudzka-Ostyn (red.), Topics in Cognitive Linguistics, Amsterdam – Philadelphia, s. 127–161.
View in Google Scholar
Langacker R.W., 1991, Concept, Image, and Symbol. The Cognitive Basis of Grammar, Berlin − New York.
View in Google Scholar
Langacker R.W., 1995, Wykłady z gramatyki kognitywnej. Kazimierz nad Wisłą, grudzień 1993, red. H. Kardela, Lublin.
View in Google Scholar
Langacker R.W., 2003, Model dynamiczny oparty na uzusie językowym, tłum. W. Kubiński, [w:] E. Dąbrowska, W. Kubiński (red.), Akwizycja języka w świetle językoznawstwa kognitywnego, Kraków, s. 30–117.
View in Google Scholar
Langacker R.W., 2005a, Wykłady z gramatyki kognitywnej. Lublin, 2001, red. H. Kardela, P. Łozowski, Lublin.
View in Google Scholar
Langacker R.W., 2005b, Obserwacje i rozważania na temat zjawiska subjektyfikacji, tłum. M. Majewska, Kraków.
View in Google Scholar
Langacker R.W., 2008, Cognitive Grammar. A Basic Introduction, Oxford.
View in Google Scholar
Langacker R.W., 2009, Gramatyka kognitywna. Wprowadzenie, tłum. E. Tabakowska i in., Kraków.
View in Google Scholar
Langacker R.W., 2019, Wbrew normie, [w:] T. Dunin (red.), Ronald Wayne Langacker. Doktor Honoris Causa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, s. 19–32.
View in Google Scholar
Libura A., 2014, Obraz oburzenia we współczesnym języku polskim, „Prace Filologiczne” LXIV, s. 203–216.
View in Google Scholar
Łozowski P., 2012, W poszukiwaniu terminologii językoznawczej: system w czasach symbolu czy symbol na potrzeby systemu, [w:] D. Brzozowska, W. Chłopicki (red.), Termin w językoznawstwie, Kraków, s. 65–73.
View in Google Scholar
Mikołajczuk A., 2008, O metaforycznej konceptualizacji radości i szczęścia w języku polskim w kontekście porównawczym (wybrane zagadnienia), [w:] R. Grzegorczykowa, K. Waszakowa (red.), Pojęcie, słowo, tekst, Warszawa, s. 45–59.
View in Google Scholar
Mikołajczuk A., 2011, Mówiąc o uczuciach: między naturą i kulturą. O podstawach konceptualizacji uczuć w kontekście semantycznych badań porównawczych, „Etnolingwistyka” 23, s. 67–82.
View in Google Scholar
Mikołajczuk A., 2012, Konceptualizacja wstydu w języku polskim (na tle porównawczym), [w:] A. Mikołajczuk, K. Waszakowa (red.), Odkrywanie znaczeń w języku, Warszawa, s. 124–145.
View in Google Scholar
Mikołajczuk A., 2014, O nieśmiałości (i wstydliwości) w języku polskim (ujęcie semantyczne), „Prace Filologiczne” LXIV, s. 251–273.
View in Google Scholar
Nowakowska-Kempna I., 1995, Konceptualizacja uczuć w języku polskim. Prolegomena, Warszawa.
View in Google Scholar
Rudzka-Ostyn B., 2000, Z rozważań nad kategorią przypadka, tłum. i red. nauk. E. Tabakowska, Kraków.
View in Google Scholar
Tabakowska E., 1995, Gramatyka i obrazowanie. Wprowadzenie do językoznawstwa kognitywnego, Kraków.
View in Google Scholar
Tabakowska E., 2001, Językoznawstwo kognitywne a poetyka przekładu, tłum. A. Pokojska, Kraków.
View in Google Scholar
Tabakowska E., 2005, Komunikowanie i poznawanie w językoznawstwie, [w:] M. Czermińska i in. (red.), Polonistyka w przebudowie. Literaturoznawstwo – wiedza o języku – wiedza o kulturze – edukacja, t. 2, Kraków, s. 661−671.
View in Google Scholar
Tabakowska E., 2015, Profilowanie w języku i w tekście – perspektywa językoznawcy, tłumacza i poety, [w:] eadem, Myśl językoznawcza z myślą o przekładzie. Wybór prac, red. P. de Bończa Bukowski, M. Heydel, Kraków, s. 81–95.
View in Google Scholar
Vaňková I., 2012, Jsouc mimo čas a podobu i jméno… Ke konceptualizaci citů (zejména smutku) v češtině a v české poezii z existenciální perspektivy, [w:] A. Mikołajczuk, K. Waszakowa (red.), Odkrywanie znaczeń w języku, Warszawa, s. 124–145.
View in Google Scholar
Waszakowa K., 1996, Słowotwórstwo w gramatyce kognitywnej (problem nominalizacji), „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” LII, s. 113–125.
View in Google Scholar
Waszakowa K., 2000, Struktura znaczeniowa podstawowych nazw barw. Założenia opisu porównawczego, [w:] R. Grzegorczykowa, K. Waszakowa (red.), Studia z semantyki porównawczej. Nazwy barw, nazwy wymiarów, predykaty mentalne, cz. 1, Warszawa, s. 146–165.
View in Google Scholar
Waszakowa K., w druku, O terminologii kognitywnej z perspektywy słowotwórstwa (na przykładzie polszczyzny).
View in Google Scholar
