Rozważania nad koncepcją historii językoznawstwa polskiego
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.15.2020.30.15Keywords:
history of Polish linguistics, history of science, applied linguistics, teaching Polish, Polish as a foreign language, Polish as a heritage language, Polish as a second languageAbstract
Reflections on the Conception of the History of Polish Linguistics
The author explains his reason for taking up the topic by recalling his discussions with prof. Mirosław Skarżyński and encouraging him to prepare a publication in which he would present his conception of the history of Polish linguistics. Prof. Skarżyński will not write this paper any more, so this author decided to present his own reflections on the matter. He begins with the first grammar of Polish, Polonicae grammatices institutio, published in 1568 by a Frenchman Piotr Statorius-Stojeński, for foreigners who wish to learn the language. He presents the work against the European background, and shows that it belongs to the great European movement of the 16th century, of preparing descriptions of contemporary languages. This author proposes that the publication of Statorius’ grammar, and of Jan Mączyński’s Latin-Polish dictionary (1564), can be considered the actual beginnings of Polish linguistics. In relation to S. Urbańczyk who tied those beginnings to year 1751, this author moves the date nearly 200 years back. He also refers to the opinions of historians of science. The paper concludes with remarks on the place of applied linguistics and glottodidactics in Polish linguistics.
Downloads
References
Besters-Dilger J., Dąbrowska A., Krajewski G., Żurek A. (red.), 2016, Utrata i odzyskiwanie języka polskiego. Językoznawcze i glottodydaktyczne aspekty niepełnej polsko-niemieckiej dwujęzyczności, Pruszków k. Łasku.
View in Google Scholar
Chrostek M., 2016, Złote lata polonistyki lwowskiej (1919–1939), Rzeszów.
View in Google Scholar
Czelakowska A., 2020, Uczeni i ich losy… – Mirosław Skarżyński jako badacz dziejów polskiej lingwistyki, „LingVaria” nr 2 (30), s. 177–191, https://doi.org/10.12797/LV.15.2020.30.14.
View in Google Scholar
Czelakowska A., Rak M., 2019, Profesor Mirosław Skarżyński, 1952–2019, „LingVaria” nr 2 (28), s. 7–10, https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.28.00.
View in Google Scholar
Dąbrowska A., 2018, Nauczanie polszczyzny jako języka obcego w historii języka polskiego, „Język Polski” XCVIII, s. 22–41.
View in Google Scholar
Decaux E., 1968, Il y a quatre cents ans paraissait sous la signature d’un Français la première grammaire polonaise, „Revue de l’Ecole Nationale des Langues Orientales” 5, s. 153–162.
View in Google Scholar
Decyk-Zięba W., 2019, Gramatyka Walentego Szylarskiego oświeceniową wersją gramatyki Franciszka Mesgniena-Menińskiego, „Poradnik Językowy” nr 10, s. 104–113.
View in Google Scholar
EJO: K. Polański (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, wyd. 2 popr. i uzup., Wrocław – Warszawa – Kraków 1999.
View in Google Scholar
EJP: S. Urbańczyk (red.), Encyklopedia języka polskiego, wyd. 2 popr. i uzup., Wrocław – Warszawa – Kraków 1994.
View in Google Scholar
Gębal P.E., 2018, Podstawy dydaktyki języka polskiego jako drugiego. Podejście integracyjno-inkluzyjne, Kraków.
View in Google Scholar
Gębal P.E., Miodunka W.T., w druku, Dydaktyka i metodyka nauczania języka polskiego jako obcego i drugiego, Warszawa.
View in Google Scholar
Heinz A., 1978, Dzieje językoznawstwa w zarysie, Warszawa.
View in Google Scholar
Jefimow R., 1963, Stojeński i Volckmar. Przyczynek do dziejów polskiej gramatyki, „Język Polski” XLIII, s. 218–230.
View in Google Scholar
Jefimow R., 1970, Z dziejów języka polskiego w Gdańsku. Stan wiedzy o polszczyźnie w XVII wieku, Gdańsk.
View in Google Scholar
Klemensiewicz Z., 1974, Historia języka polskiego, wyd. 2, Warszawa.
View in Google Scholar
Lipińska E., Seretny A., 2012, Między językiem ojczystym a obcym. Nauczanie i uczenie się języka odziedziczonego na przykładzie chicagowskiej diaspory polonijnej, Kraków.
View in Google Scholar
Miodunka W.T., 2011, Między etniczno-genealogicznym a kulturowym rozumieniem narodu. O potrzebie historycznojęzykowych badań polszczyzny jako języka obcego i drugiego, „LingVaria” nr 1 (11), s. 179–204.
View in Google Scholar
Miodunka W.T., 2016, Glottodydaktyka polonistyczna, Pochodzenie – stan obecny – perspektywy, Kraków.
View in Google Scholar
Miodunka W.T., 2018, Gramatyka języka polskiego Statoriusa ukazała się 450 lat temu. Refleksje o jej znaczeniu dla historii polskiego językoznawstwa, „Poradnik Językowy” nr 10, s. 9–24.
View in Google Scholar
Pułaczewska H., 2017, Wychowanie do języka polskiego w Niemczech na przykładzie Ratyzbony. Dwujęzyczność dzieci z perspektywy rodziców, Łódź.
View in Google Scholar
Rybicki P., 1970, Odrodzenie, [w:] B. Suchodolski (red.), Historia nauki polskiej, t. I, Wrocław – Warszawa – Kraków, s. 361–375.
View in Google Scholar
Sękowska E., w druku, List jako źródło do historii polskiego językoznawstwa, „Białostockie Archiwum Językowe”.
View in Google Scholar
Skarżyński M., 1994, Części mowy i ich kategorie w gramatykach polskich XIX i XX wieku (1817–1938), „Rozprawy Habilitacyjne UJ” nr 281, Kraków.
View in Google Scholar
Skarżyński M., 2001, W kręgu gramatyk polskich XIX i XX wieku, Kraków.
View in Google Scholar
Skarżyński M., 2019, Geneza i początki Studium Słowiańskiego UJ, „LingVaria” nr 1 (27), s. 11–33, https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.27.01.
View in Google Scholar
Statorius P., 1568/1980, Polonicae grammatices institutio, Cracoviae 1568. Nunc iterum ed. R. Olesch, „Slavistische Forschungen” 26, Köln – Wien (wyd. fototypiczne).
View in Google Scholar
Stinia M., Pudłocki T. (red.), 2018, W kręgu historii nauki i oświaty. Uniwersyteckie środowiska filologów krakowskich i lwowskich 1850–1939, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne” nr 145, z. 2, Kraków.
View in Google Scholar
Suchodolski B. (red.), 1970a, Historia nauki polskiej, t. I, Wrocław – Warszawa – Kraków.
View in Google Scholar
Suchodolski B., 1970b, O powszechnej i polskiej historii nauki, [w:] idem (red.), Historia nauki polskiej, t. I, Wrocław – Warszawa – Kraków, s. VII–LXXI.
View in Google Scholar
Urbańczyk S., 1993, Dwieście lat polskiego językoznawstwa (1751–1950), Kraków.
View in Google Scholar
Walczak B., 1995, Zarys dziejów języka polskiego, Poznań.
View in Google Scholar
Zwoliński P., 1956, Gramatyki języka polskiego z XVII w. jako źródło poznania ówczesnej polszczyzny, „Poradnik Językowy” nr 7, s. 251–260, nr 8, s. 310–321, nr 9, s. 356–369.
View in Google Scholar
Zwoliński P., 1972, Pionierzy komparatystyki slawistycznej XVI wieku, [w:] Prace na VII Międzynarodowy Kongres Slawistów w Warszawie 1973. Językoznawstwo, „Z Polskich Studiów Slawistycznych”, seria 4, „Językoznawstwo”, Warszawa, s. 336–344.
View in Google Scholar
Żurek A., 2018, Strategie komunikacyjne osób dwujęzycznych. Na przykładzie polszczyzny odziedziczonej w Niemczech, Kraków.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
