W stulecie niepodległości i „ustalonej” pisowni polskiej
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.13.2018.26.09Keywords:
Polish spelling, history of Polish orthography, language use, codificationAbstract
In the Centenary of Independence of Poland and of “Fixed” Polish Spelling
The unification of Polish spelling after the regaining of independence in 1918 was an important task, especially as the young state intended to build a system of public schools and introduce compulsory schooling. In view of the divergence of the so-called “Cracow” and “Warsaw” spelling at the turn of the 19th and 20th centuries, it was deemed necessary. The relevant resolution was adopted by the Academy of Learning in Cracow in 1918. Unfortunately, the official orthography was introduced with too much haste, and so it continued to be modified and amended in the following years, until a reform was passed in 1936. Later, further modifications were introduced, but not in a very clear way; first by the Language Culture Committee, then by the Polish Language Council of the Polish Academy of Sciences. The resolutions published by PLC concern details and minor issues, and have effectively no impact on how Polish is written. Generally speaking, the current Polish spelling is fixed – in its 1936 form, and petrified by long use. Usage has resisted the unskillful codification proposals.
Downloads
References
Awramiuk E., 2013, Pisownia polska w ostatnim siedemdziesięcioleciu, [w:] A. Dunin-Dudkowska, A. Małyska (red.), 70 lat współczesnej polszczyzny. Zjawiska, procesy, tendencje.
View in Google Scholar
Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Janowi Mazurowi, Lublin, s. 563–579.
View in Google Scholar
Bańko M., 2003, Słowniki ortograficzne w Polsce – fenomen socjologiczny, „Prace Filologiczne” XLVIII, s. 7–32.
View in Google Scholar
Bień J., 2012, Skanowane teksty jako korpusy, „Prace Filologiczne” LXIII, s. 25–36.
View in Google Scholar
Bień J., 2017a, Dwadzieścia lat Rady Języka Polskiego: uchwały ortograficzne a polszczyzna „poprawna, dobra, etyczna i estetyczna”, „Poznańskie Studia Polonistyczne”. „Seria Językoznawcza” 24, nr 2, s. 253–301, [on-line:] https://doi.org/10.14746/pspsj.2017.24.2.17.
View in Google Scholar
Bień J., 2017b, Status prawny uchwał ortograficznych, „Język Polski” XCVII, s. 146–148.
View in Google Scholar
Bronk Z., Saloni Z., 2018, Kłopotliwy wyjątek – w/pod Zakopanem, „Język Polski” XCVIII, s. 18–34.
View in Google Scholar
Jodłowski S., 1979, Losy polskiej ortografii, Warszawa.
View in Google Scholar
Jodłowski S., Taszycki W., 1936, Zasady pisowni polskiej i interpunkcji ze słownikiem ortograficznym: według uchwał Komitetu Ortograficznego Polskiej Akademii Umiejętności z 21 kwietnia 1936 r. zatwierdzonych przez Ministerstwo W. R. i O. P. dnia 24 czerwca 1936 r., Lwów [ostatnie wydanie, XXIII, przejrzane i uzupełnione przez D. Jodłowską-Wesołowską – Wrocław 1997].
View in Google Scholar
Klemensiewicz Z., 1964, O pisowni polskiej polemicznie, „Język Polski” XLIV, s. 1–7 [przedr. w: idem, Ze studiów nad językiem i stylem, Warszawa 1969, s. 36–42].
View in Google Scholar
Kokowski W., 1903, Słownik ortograficzny języka polskiego, Warszawa – Łódź.
View in Google Scholar
Łoś J., 1917, Pisownia polska w przeszłości i obecnie. Zagadnienia i wnioski, Kraków.
View in Google Scholar
Łoś J., 1918, Pisownia polska ustalona. Uchwały ostateczne, przepisy, słowniczek, Kraków.
View in Google Scholar
Łoś J., 1919, Pisownia polska ustalona – przepisy, słowniczek, wyd. II rozsz., Kraków, Nakładem Akademii Umiejętności; wyd. III popr. (dokonane na podstawie protokółów urzędowych) – 1919; wyd. IV popr. dokonane na podstawie protokółów urzędowych – 1920; wyd. V – 1923; wyd. VI – 1925; wyd. VII – 1927; wyd. VIII popr. i rozsz. – 1927. [Numeracja i datowanie wydań w latach 1920–1930 są niekonsekwentne i niejasne; wyd. VIII jest wyraźnie rozszerzone (stron 140, wyd. III–VII mają stron 111)].
View in Google Scholar
Łoś J., 1920, Zasady ortografji polskiej i słownik ortograficzny według zasad Polskiej Akademii Umiejętności, Lwów – Warszawa; wyd. II – 1922; wyd. III rozsz. – 1924; wyd. IV – 1926.
View in Google Scholar
Markowski A., 2016, Dwudziestolecie Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN, „Język Polski” XCVI, s. 5–14.
View in Google Scholar
Markowski A., 2017, Odpowiedź na polemikę prof. Janusza Bienia, „Język Polski” XCVII, s. 149.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1933, Nowa ortografia P.A.U., „Polonista” III, z. 2, s. 73–75.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1936, Pisownia polska. Przepisy, słownik. Według uchwał Komitetu Ortograficznego Polskiej Akademii Umiejętności z r. 1936, Lwów – Warszawa.
View in Google Scholar
Piper D., 2003, Współczesna polska ortografia w szkole na przykładzie gimnazjum, Olsztyn.
View in Google Scholar
Pisownia polska; przepisy – słowniczek, wyd. IX popr. i zm. dokonane na podstawie protokołów, Kraków 1932; wyd. X – 1933; wyd. XI – 1936; wyd. XII – Wrocław 1957; wyd. XIII – 1963.
View in Google Scholar
Polański E. (red.), 1996, Nowy słownik ortograficzny PWN z zasadami pisowni i interpunkcji, Warszawa.
View in Google Scholar
Polański E., 2004, Reformy ortografii polskiej – wczoraj, dziś, jutro, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” LX, s. 29–46.
View in Google Scholar
Przybylska R., Przyczyna W. (red.), 2004, Zasady pisowni słownictwa religijnego, Tarnów.
View in Google Scholar
Saloni J., 1931, Ortografia P.A.U., „Polonista” I, z. 3, s. 92–96.
View in Google Scholar
Saloni J., 1933, Nowa ortografia P.A.U., „Polonista” III, z. 3, s. 117–120.
View in Google Scholar
Saloni Z., 1960a, Czy potrzebne są zmiany w ortografii? (Na marginesie XII wydania Pisowni polskiej), „Polonistyka” XIII, z. 2, s. 30–33.
View in Google Scholar
Saloni Z., 1960b, rec.: S. Jodłowski, W. Taszycki, Zasady pisowni polskiej i interpunkcji ze słownikiem ortograficznym (Wrocław 1960), „Poradnik Językowy” nr 6, s. 270–277.
View in Google Scholar
Saloni Z., 1996, Głos w sprawie prawnej ochrony języka, [w:] J. Miodek (red.), O zagrożeniach i bogactwie polszczyzny. Forum Kultury Słowa – Wrocław 1995, Wrocław, s. 71–78.
View in Google Scholar
Saloni Z., 1998, O sytuacji w polskiej ortografii, „Poradnik Językowy” nr 4–5, s. 37–41.
View in Google Scholar
Saloni Z., 2005, O kodyfikacji polskiej ortografii – historia i współczesność. „Nauka. Kwartalnik PAN” nr 4, s. 71–96.
View in Google Scholar
Saloni Z., 2009, Udział Kazimierza Nitscha w pracach nad ortografią polską, „Prace Językoznawcze UWM” XI, s. 229–236.
View in Google Scholar
Saloni Z., 2011, Co w roku 2010 obowiązuje w pisowni polskiej?, „Język Polski” XCI, s. 117–124.
View in Google Scholar
Sienkiewicz L., 1937, Nowa ortografia P.A.U., „Polonista” VII, z. 2, s. 50–55.
View in Google Scholar
Szymczak M. (red.), 1975, Słownik ortograficzny języka polskiego wraz z zasadami pisowni i interpunkcji, Warszawa; wyd. XV – 1992.
View in Google Scholar
Tokarski J., 1963, O pisowni polskiej, „Poradnik Językowy” nr 10, s. 401–422.
View in Google Scholar
Tokarski J., 1979, Traktat o ortografii polskiej, Warszawa.
View in Google Scholar
WSO: Polański E. (red.), 2003, Wielki słownik ortograficzny PWN z zasadami pisowni i interpunkcji, Warszawa; ostatnie wyd. – 2016.
View in Google Scholar
Zasady 1917: Zasady pisowni polskiej[,] przyjęte na walnym administracyjnym posiedzeniu Akademji Umiejętności d. 17 lutego 1917, a ułożone d. 15 lutego t.r. […], Kraków.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2018 Zygmunt Saloni
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
