Powinność i obowiązek
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.10.2015.1SP.10Keywords:
axiolinguistics, duty, obligation, moralityAbstract
Duty and obligation
The interest of the author is in the tangled fates of two synonymous, and partially univocal words in the title: powinność ‘duty’ and obowiązek ‘obligation’. The author follows the two words’ quantitatively and semantically different, but always interwoven presence in the history of the Polish language, using dictionary data and, for contemporary times, data from the National Corpus of Polish. After an initial predominance of powinność, from the 18th century on, obowiązek takes the lead quantitatively, while powinność gradually becomes more clearly linked with the meaning of ‘serious internal moral obligation’ and formal language, leaving to obowiązek mainly the field of legal and administrative duties, and thereby the official style. Nonetheless, a complete semantic and stylistic separation of these two synonymous words has not as yet happened.
Downloads
References
Bartmiński J., 2006, O pojęciu językowego obrazu świata, [w:] idem, Językowe podstawy obrazu świata, Lublin, s. 11−21.
View in Google Scholar
ESJČ: V. Machek, Etymologický slovník jazyka českého, Praha 1968.
View in Google Scholar
Fita S., 2009, Etyka obowiązku w myśli programowej i literaturze drugiej połowy XIX wieku, [w:] M. Hanusiewicz-Lavallee (red.), Humanitas i christianitas w kulturze polskiej, „Humanizm: idee, nurty i paradygmaty humanistyczne w kulturze polskiej. Syntezy” t. 4,
View in Google Scholar
Warszawa, s. 431–453.
View in Google Scholar
ISJP: M. Bańko (red.), Inny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2000.
View in Google Scholar
Janikowski W., 2008, Naturalizm etyczny we współczesnej filozofii analitycznej, Warszawa.
View in Google Scholar
NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego; www.nkjp.pl.
View in Google Scholar
PSWP: H. Zgółkowa (red.), Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, Poznań 1994–2005.
View in Google Scholar
Puzynina J., 1993, Obraz świata w dziele leksykograficznym M.A. Troca (1764), [w:] I. Kunert (red.), Studien zur polnischen Literatur-, Sprach- und Kulturgeschichte im 18. Jahrhundert, Köln − Weimar − Wien 1993.
View in Google Scholar
SFPW: I. Kurcz, A. Lewicki, J. Sambor, K. Szafran, J. Woronczak, Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej, Kraków 1990.
View in Google Scholar
SIJP: M. Arct, Słownik ilustrowany języka polskiego, Warszawa 1916.
View in Google Scholar
SJAM: K. Górski, S. Hrabec (red.), Słownik języka Adama Mickiewicza, Wrocław 1962–1980.
View in Google Scholar
SJJChP: H. Koneczna, W. Doroszewski (red.), Słownik języka Jana Chryzostoma Paska, Wrocław 1965–1973.
View in Google Scholar
SJPD: W. Doroszewski (red.), Słownik języka polskiego, Warszawa 1958–1969.
View in Google Scholar
SPXVI: M.R. Mayenowa, F. Pepłowski i in. (red.), Słownik polszczyzny XVI wieku, Wrocław 1966–.
View in Google Scholar
SPXVII/XVII: K. Siekierska i in. (red.), Słownik języka polskiego XVII i pierwszej połowy XVIII wieku, Kraków 1996–.
View in Google Scholar
SSP: A.S. Krasiński, Słownik synonimów polskich, Kraków 1885, s. 567−568.
View in Google Scholar
SStp: Słownik staropolski, t. I−XI, red. S. Urbańczyk, od 2002 red. W. Twardzik, Wrocław − Warszawa − Kraków 1953−2002.
View in Google Scholar
Styczeń T. SDS, ²1995, ABC etyki, [w:] idem, Wprowadzenie do etyki, popr., Lublin.
View in Google Scholar
SW: J. Karłowicz, A.A. Kryński, W. Niedźwiedzki (red.) Słownik języka polskiego, Warszawa 1900–1927.
View in Google Scholar
SWil: A. Zdanowicz, M.B. Szyszka, J. Filipowicz (red.), Słownik języka polskiego, t. 2, Wilno 1861.
View in Google Scholar
SWJP: B. Dunaj (red.), Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1996.
View in Google Scholar
USJP: S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, Warszawa 2003.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
