Od gwary po dyskurs
Pogranicze polsko-czeskie na Zaolziu w badaniach językoznawczych
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.10.2015.19.16Keywords:
identity, expressions of identity, discourse, Zaolzie and its historyAbstract
From dialect to discourse. The Polish-Czech border in Zaolzie in linguistic research
Zaolzie, i.e. the Czech part of Cieszyn Silesia since 1920, is the place of linguistic and cultural contact between an indigenous Polish population that speaks a dialect stemming from the south-Silesian dialect of Polish, and a Czech population that speaks various dialects of Czech, or the local dialect. Genetically identical to the dialect of Cieszyn in Poland, the Zaolzie dialect has been for many years under an increasing influence of Czech, especially in the area of vocabulary. Also changing is the mentality and the sense of ethnicity of the Poles of Zaolzie; this is particularly visible in the younger generation. The goal of this paper is to show the main streams in the study of the linguistic state of Zaolzie, in the past and in the present communicative situation influenced by various psychosocial and cultural factors. The paper emphasizes that researchers in language, ethnic identity and mentality face the important task of collecting and analysing written texts of various genres, and of preserving and recording public, informal and familial oral statements, based on which it will be possible to describe how the discourse of ethnic identity in Zaolzie has been shaped from 1920 till this day.
Downloads
References
Bartoš F., 1886, Dialektologie moravská, Brno.
View in Google Scholar
Basara J., 1975, Słownictwo polskich gwar Śląska na terenie Czechosłowacji, „Prace Instytutu Języka Polskiego” nr 1, Wrocław.
View in Google Scholar
Bělič J., 1955, K otázce pomezních nářečí, „Slovo a slovesnost” XVI, s. 129–146.
View in Google Scholar
Bělič J, 1972, Nástin české dialektologie, Praha.
View in Google Scholar
Bogocz I., 1997, Język jako czynnik zachowania tożsamości etnicznej (na przykładzie najmłodszej generacji Polaków na Zaolziu), [w:] I. Bukowska-Floreńska przy współudziale H. Rusek (red.), Studia etnologiczne i antropologiczne, t. 1, Katowice, s. 53–57.
View in Google Scholar
Bogoczová I., 1998, Świadomość i kompetencja językowa najmłodszej generacji Polaków na Zaolziu, „Spisy filozofické fakulty Ostravské univerzity” 95/1996, Ostrava.
View in Google Scholar
Bogoczová I., Bortliczek M., 2014, Jazyk přihraničního mikrosvěta (běžná mluva Těšíňanů v ČR) Język przygranicznego mikroświata (mowa potoczna mieszkańców Zaolzia), Ostrava.
View in Google Scholar
Bystroń J., 1887, O mowie polskiej w dorzeczu Stonawki i Łucyny w Księstwie Cieszyńskim, „Rozprawy Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności” XII, Kraków, s. 1–110.
View in Google Scholar
Dejna K., 1977, Przynależność językowa gwar zachodniocieszyńskich, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego” XXIII, s. 41–62.
View in Google Scholar
Gąsior G., 2007, Zaolzie, „Karta” 53, s. 2−3.
View in Google Scholar
Gąsior G., 2008, Zaolzie 1918−20. Stawianie granicy, „Karta” 55, s. 2–63.
View in Google Scholar
Greń Z., 1995, Problematyka językowa Śląska Cieszyńskiego po obu stronach Olzy, „Kwartalnik Opolski” XLI, z. 1, s. 3–13.
View in Google Scholar
Havránek B., 1934, Nářečí česká, Praha.
View in Google Scholar
Chlebowczyk J., 1971, Nad Olzą. Śląsk Cieszyński w wiekach XVIII, XIX i XX, Katowice.
View in Google Scholar
Kadłubiec D., 1994, Cieszyńsko-zaolziańska polszczyzna, Katowice.
View in Google Scholar
Kaszper K., 2011, Jak rodziło się Zaolzie, „Zwrot” z. 7, s. 23.
View in Google Scholar
Kellner A., 1946, 21949, Východolašská nářečí, Brno.
View in Google Scholar
Labocha J., 1997, Polsko-czeskie pogranicze na Śląsku Cieszyńskim. Zagadnienia językowe, Kraków.
View in Google Scholar
Lotko E., 1959, W sprawie gwar mieszanych i przejściowych, „Język Polski” XXXIX, s. 291–295.
View in Google Scholar
Lotko E., 1963, K problematice česko-polského jazykového pomezí, „Slezský sborník” 61, s. 293–302.
View in Google Scholar
Lotko E., 1993, Czesko-polskie pogranicze językowe: sytuacja językowa na Zaolziu, [w:] I. Nowakowska-Kempna (red.), Śląsk w badaniach językoznawczych: badanie pogranicza językowo-kulturowego polsko-czeskiego, Katowice, s. 131–138.
View in Google Scholar
Malinowski L., 1877, Zarysy życia ludowego na Śląsku, Warszawa.
View in Google Scholar
Małecki M., 1933, Do genezy gwar przejściowych i mieszanych (ze szczególnym uwzględnieniem granicy językowej polsko-czeskiej i polsko-słowackiej), „Slavia Occidentalis” t. 12, s. 81–90.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1907, Polsko-czeska granica językowa, „Świat Słowiański” III/1, s. 201–211.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1909/1939, Dialekty polskie Śląska, Kraków.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1921, Granica państwa a granica języka polskiego. II. Granica polsko-czeska, „Język Polski” VI, s. 41–46.
View in Google Scholar
Stieber Z., 1934, Geneza gwar laskich, Kraków.
View in Google Scholar
Stieber Z., 1938, Sposoby powstawania słowiańskich gwar przejściowych, „Prace Komisji Językowej – Polska Akademia Umiejętności” nr 27, Kraków.
View in Google Scholar
Zaręba A., 1974, Gwara cieszyńska na tle dialektów śląskich, [w:] Kalendarz Śląski 1974, Ostrawa, s. 93–98.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
