Raczył Łukasza Górnickiego w świetle teorii kultury języka autora Dworzanina polskiego
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.09.2014.18.10Keywords:
Łukasz Górnicki, linguistic culture, the verb raczyć ‘to deign’Abstract
Łukasz Górnicki’s Raczył ‘He deigned’ in the light of the linguistic culture theory of the author of Dworzanin polski ‘The Polish courtier’
The paper consists of three parts. The first one introduces the basic assumptions of the linguistic culture theory, the first Polish linguistic guide, as it was reconstructed on the basis of Łukasz Górnicki’s Dworzanin polski ‘The Polish courtier’ (1566). The second part discusses Górnicki’s miniature Raczył ‘He deigned’ (1598) which, too, is evidence of his interest in linguistic matters. The paper draws attention to the rhetoric shape of the work which, as a whole, follows the convention of a judicial speech. The third part of the paper presents the results of a study of the verb raczyć, based on a dictionary query.
Downloads
References
Barycz H., 1950, Wstęp, [w:] Ł. Górnicki, Dzieje w Koronie Polskiej, Wrocław, s. III–LXIV.
View in Google Scholar
Berlińska A., 1993, Projekt ortograficzny Łukasza Górnickiego, „Poradnik Językowy” z. 4, s. 166–176.
View in Google Scholar
Chmielowski P., 1886, Wstęp, [w:] R. Loewenfeld, P. Chmielowski, Łukasza Górnickiego dzieła wszystkie, t. 1, Warszawa, s. V–XXXII.
View in Google Scholar
Gallewicz A., 2006, Dworzanin polski i jego włoski pierwowzór. Studium adaptacji, Warszawa.
View in Google Scholar
Górnicki Ł., 1566, Dworzanin polski, Kraków.
View in Google Scholar
Górnicki Ł., 1598, Raczył, Kraków.
View in Google Scholar
Górny W., 1966, Składnia przytoczenia w języku polskim, [w:] A. Wierzbicka, System składniowo-stylistyczny prozy polskiego renesansu, W. Górny, Składnia przytoczenia w języku polskim, Warszawa, s. 283–405.
View in Google Scholar
Gruchała J.S., 1997, Łukasz Górnicki – „Dworzanin polski”, [w:] A. Borowski, J.S. Gruchała (red.), Lektury polonistyczne. Średniowiecze – Renesans – Barok, t. 1, s. 103–129.
View in Google Scholar
Kaczmarczyk B., 1991, Teoria i praktyka ortograficzna Łukasza Górnickiego, „Rozprawy Komisji Językowej Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego” XVII, Wrocław, s. 85–102.
View in Google Scholar
Klemensiewicz Z., 1981, Historia języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar
Kleszczowa K., 1989, Verba dicendi w historii języka polskiego. Zmiany znaczeń, Katowice.
View in Google Scholar
Kozielewski I., 1929, Łukasz Górnicki. Studium historyczno-literackie, Lwów.
View in Google Scholar
Lausberg H., 2002, Retoryka literacka. Podstawy wiedzy o literaturze, Bydgoszcz.
View in Google Scholar
Lichański J.Z., 1998, Łukasz Górnicki. Sarmacki Castiglione, Warszawa.
View in Google Scholar
Loewenfeld R., Chmielowski P., 1886, Łukasza Górnickiego dzieła wszystkie, t. 1–3, Warszawa.
View in Google Scholar
Łossowska I., 1993, Recepcja Łukasza Górnickiego w Oświeceniu, [w:] B. Noworolska, W. Stec (red.), Łukasz Górnicki i jego czasy, Białystok, s. 303–312.
View in Google Scholar
Modrzewski A.F., 1577, O poprawie Rzeczypospolitej księgi czwore, Łosk.
View in Google Scholar
Noworolska B., Stec W. (red.), 1993, Łukasz Górnicki i jego czasy, Białystok.
View in Google Scholar
Otwinowska B., 1974, Język – naród – kultura. Antecedencje i motywy renesansowej myśli o języku, Wrocław.
View in Google Scholar
Otwinowska B., 1998, Mowa, [w:] T. Michałowska (red.), Słownik literatury staropolskiej. Średniowiecze – Renesans – Barok, Wrocław, s. 562–568.
View in Google Scholar
Pollak R., 1928, Uwagi o języku polskim w „Dworzaninie” Górnickiego, [w:] Studia staropolskie. Księga ku czci Aleksandra Brücknera, Kraków, s. 252–262.
View in Google Scholar
Pollak R., 1932, Dokoła pierwszej polskiej „nauki o języku”, „Pamiętnik Literacki” XXIX, z. 3–4, s. 302–318.
View in Google Scholar
Pollak R., 1961, Wstęp, [w:] Ł. Górnicki, Pisma, t. 1, Warszawa, s. 5–45.
View in Google Scholar
Pollak R., 1984, Dworzanin polski, [w:] J. Krzyżanowski (red.), Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 1, Warszawa, s. 218.
View in Google Scholar
Pollak R., 2004, Wstęp, [w:] Ł. Górnicki, Dworzanin polski, t. 1, Wrocław, s. V–CXXXI.
View in Google Scholar
Rospond S., 1949, Studia nad językiem polskim XVI wieku (Jan Seklucjan, Stanisław Murzynowski, Jan Sandecki-Malecki, Grzegorz Orszak), Wrocław.
View in Google Scholar
Rzepka W.R., Walczak B., 1993, Łukasza Górnickiego teoria kultury języka, [w:] B. Noworolska, W. Stec (red.), Łukasz Górnicki i jego czasy, Białystok, s. 211–243.
View in Google Scholar
Salwa P. (red.), 2005, Łukasz Górnicki i jego włoskie inspiracje, Warszawa.
View in Google Scholar
Sierotwiński S., 1986, Słownik terminów literackich. Teoria i nauki pomocnicze literatury, Wrocław.
View in Google Scholar
Sinielnikoff R., 1962, Z badań nad kulturą językową XVI wieku. Nazwy pojęć w „Dworzaninie” Górnickiego, „Poradnik Językowy” z. 1, s. 1–12.
View in Google Scholar
SJAM: K. Górski, S. Hrabec (red.), Słownik języka Adama Mickiewicza, Wrocław – Warszawa – Kraków 1962–1983.
View in Google Scholar
SJPD: W. Doroszewski (red.), Słownik języka polskiego, Warszawa 1958–1969.
View in Google Scholar
SPXVI: Słownik polszczyzny XVI w., t. I–IV red. komitet redakcyjny, t. V–XVII red. M.R. Mayenowa, t. XVIII–XXXII red. F. Pepłowski, Wrocław – Warszawa – Kraków 1966–2010.
View in Google Scholar
SStp: S. Urbańczyk (red.), Słownik staropolski, Kraków 1953–2002.
View in Google Scholar
STL: J. Sławiński (red.), Słownik terminów literackich, Wrocław 1988.
View in Google Scholar
SW: J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki (red.), Słownik języka polskiego, Warszawa 1900–1927.
View in Google Scholar
SWJP: B. Dunaj (red.), Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1998.
View in Google Scholar
Ślaski J., 1993, Italianizm Łukasza Górnickiego, [w:] B. Noworolska, W. Stec (red.), Łukasz Górnicki i jego czasy, Białystok, s. 31–69.
View in Google Scholar
Tutak K., 2013, O dedykacjach w drukach polskich XVI i XVII wieku (grafia i interpunkcja), „Biblioteka »LingVariów«” t. 16, Kraków.
View in Google Scholar
USJP: S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, Warszawa 2003.
View in Google Scholar
Walczak B., 1992, Pierwszy polski wstęp do filologii słowiańskiej, [w:] J. Brzeziński, P. Suder (red.), XVII Konferencja młodych językoznawców Język – teoria – dydaktyka, Zielona Góra, s. 123–132.
View in Google Scholar
Walczak B., 1995, Zarys dziejów języka polskiego, Poznań.
View in Google Scholar
Werpachowska A., 1987, Z dziejów retoryki XVI wieku. Polemika Jakuba Górskiego z Benedyktem Herbestem, Wrocław.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
