Napisy na pewnych barokowych tablicach fundacyjnych – tak zwanych „grobach dusz” w krakowskich kościołach

Authors

  • Iwona Steczko Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN, Kraków

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.08.2013.16.13

Keywords:

history of language and culture, Old Polish epitaphs

Abstract

Inscriptions on certain Baroque foundation plaques (so called groby dusz ‘soul graves’) in Cracow churches

The subject of this cultural-linguistic overview are more than ten epitaph plaques preserved till this day on the walls of Cracow churches. Erected far from the actual burial place, so-called groby dusz ‘soul graves’ were primarily meant to assist the soul of the deceased on its way to salvation. The set of monuments discussed in the paper is distinguished by the strictly defined construction scheme of their inscriptions, whose essential illocutive purpose was to ask the passers-by for an intercessory prayer. Here, we attempt to discover and describe the culturally and pragmatically defined characteristic features of this act of request. We are particularly interested in the linguistic strategies that the supplicants employed to increase the persuasive force of the utterance, and to efficiently obtain the receiver’s grace.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Ariès P., 1979, Śmierć drugiego, „Teksty” nr 3, s. 121–137.
View in Google Scholar

Ariès P., 1989, Człowiek i śmierć, Warszawa.
View in Google Scholar

Awdiejew A., 1987, Pragmatyczne podstawy interpretacji wypowiedzeń, Kraków.
View in Google Scholar

Awdiejew A., Habrajska G., 2006, Wprowadzenie do gramatyki komunikacyjnej, t. II, Łask.
View in Google Scholar

Chrościcki J.A., 1974, Pompa funebris. Z dziejów kultury staropolskiej, Warszawa.
View in Google Scholar

CIP VIII: 2: Corpus Inscriptionum Poloniae, t. VIII: Województwo krakowskie, Z. Perzanowski (red.), z. 2: Bazylika Mariacka w Krakowie, wydał, wstępem i komentarzem opatrzył Z. Piech, Kraków 1987.
View in Google Scholar

CIP VIII: 6: Corpus Inscriptionum Poloniae, t. VIII: Województwo krakowskie, Z. Perzanowski (red.), z. 6: Kazimierz i Stradom, wydał, wstępem i komentarzem opatrzył Z. Wohlfeld, Kraków 1989.
View in Google Scholar

EK: R. Łukaszczyk, L. Bieńkowski, F. Gryglewicz (red.), Encyklopedia katolicka, 1983, t. IV, Lublin.
View in Google Scholar

Grzybowski S., 1990, Skamieniałe żale. Staropolskie inskrypcje nagrobne, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” XXXV, s. 77–90.
View in Google Scholar

KKK: Katechizm Kościoła Katolickiego, II wyd. popr., Poznań 2002.
View in Google Scholar

Kolbuszewski J., 1996, Co mnie dzisiaj, jutro tobie. Polskie wiersze nagrobne, Wrocław.
View in Google Scholar

Kopaliński: W. Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Warszawa 1988.
View in Google Scholar

Korolko M., 1998, Sztuka retoryki. Przewodnik encyklopedyczny, Warszawa.
View in Google Scholar

Kowalski W., 2004, „Do zmartwywstania swego za pewnym wodzem Kristusem…”. Staropolskie inskrypcje północno-zachodniej Małopolski, Kielce.
View in Google Scholar

Lalewicz J., 1976, Podstawy funkcjonalnej typologii wypowiedzi, [w:] M.R. Mayenowa (red.), Semantyka tekstu i języka, Warszawa.
View in Google Scholar

Marcjanik M., 1993, Etykieta językowa, [w:] J. Bartmiński (red.), Encyklopedia kultury polskiej XX wieku. t. II: Współczesny język polski, Wrocław, s. 271–281.
View in Google Scholar

Nédoncelle M., 1995, Prośba i modlitwa. Notatki fenomenologiczne, Kraków.
View in Google Scholar

Osiński Z.M., 2009, Lęk w kulturze społeczeństwa polskiego w XVI–XVII wieku, Warszawa.
View in Google Scholar

Pasquali G., 2011, Klucz do nieba. Nabożeństwo „Trzech Zdrowaś Maryjo”, Edycja św. Pawła.
View in Google Scholar

Popiołek B., 2009, Woli mojej ostatniej testament ten… Testamenty staropolskie jako źródło do historii mentalności XVII i XVIII wieku, Kraków.
View in Google Scholar

Popiołek B., 2010, Ja, grześnik wielki, pokalany – stereotyp grzesznika w aktach ostatniej woli epoki baroku, [w:] idem (red.), Człowiek w teatrze świata. Studia o historii i kulturze dedykowane Profesorowi Stanisławowi Grzybowskiemu z okazji osiemdziesiątych urodzin, Kraków, s. 162–168.
View in Google Scholar

Popiołek B., 2011, „Na ratunek duszy mojej” – pobożne fundacje w świetle testamentów staropolskich XVII-XVIII wieku, [w:] E. Dubas-Urwanowicz, J. Urwanowicz (red.), Fundator i mecenas. Magnateria Rzeczypospolitej w XVII–XVIII wieku, Białystok, s. 43–59.
View in Google Scholar

Rećko J., 1992, Literackie epitafium barokowe. Geneza i teoria gatunku, Zielona Góra.
View in Google Scholar

Rećko J., 1994, W kręgu poezji nagrobkowej polskiego baroku, Zielona Góra.
View in Google Scholar

Siostry Wizytki, 1939, Nabożeństwo Trzech Zdrowaś Maryjo, Kraków.
View in Google Scholar

SW: J. Karłowicz, A.A. Kryński, W. Niedźwiedzki, Słownik języka polskiego, t. VII, Warszawa 1919.
View in Google Scholar

Starowolski S., 1853, Robak sumnienia złego, człowieka niebogobojnego i o zbawienie swoje niedbałego, wydanego w pierwszej połowie XVII wieku, przedr. [w:] Wady staropolskie, wydanie i druk Józef Czech, Kraków.
View in Google Scholar

Steczko I., 2012, Lingwistyczno-kulturowe spojrzenie na „akty strzeliste” w XIX-wiecznych napisach nagrobnych, [w:] J. Kolbuszewski (red.), Problemy współczesnej tanatologii. Medycyna – antropologia kultury – humanistyka, Wrocław, t. XVI, s. 147–153.
View in Google Scholar

Stopniak F., 1982, U źródeł chrześcijaństwa, Warszawa.
View in Google Scholar

TST: Testamenta in officio consulari Cracoviensi, rkp. nr 781, s. 253–260.
View in Google Scholar

Wańczowski M., Lenart M., 2009, Księga żałoby i śmierci, Warszawa.
View in Google Scholar

Wierzbicka A., 1983, Genry mowy, [w:] T. Dobrzyńska (red.), Tekst i zdanie, Wrocław, s. 125–137.
View in Google Scholar

WNCh: Wykład Nauki Chrześcijańskiej ułożony z rozkazu Klemensa VIII Papieża, przez kardynała Roberta Bellarmina, Rzym 1844, tłumaczenie ks. A. Jełowicki, rozdział XV: O uczynkach Miłosiernych, http://www.ultramontes.pl/Katechizm_Bellarmina.htm
View in Google Scholar

Vovelle M., 2004, Śmierć w cywilizacji Zachodu od roku 1300 do współczesności, Gdańsk.
View in Google Scholar

Zdunkiewicz D., 1993, Akty mowy, [w:] J. Bartmiński (red.), Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, t. II: Współczesny język polski, Wrocław, s. 259–270.
View in Google Scholar

Ziomek J., 1990, Retoryka opisowa, Wrocław – Warszawa – Kraków.
View in Google Scholar

Żmigrodzka B., 1997, Testament jako gatunek tekstu, Katowice.
View in Google Scholar

Żmigrodzka B., 2000, Iaculatoria. O pewnym typie tekstów modlitewnych, [w:] D. Ostaszewska (red.), Gatunki mowy i ich ewolucja, t. I: Mowy piękno wielorakie, Katowice, s. 276–290.
View in Google Scholar

Downloads

Published

2013-08-01

Issue

Section

Historical Polish

How to Cite

Steczko, I. (2013) “Napisy na pewnych barokowych tablicach fundacyjnych – tak zwanych „grobach dusz” w krakowskich kościołach”, LingVaria, 8(16), pp. 203–214. doi:10.12797/LV.08.2013.16.13.

Similar Articles

1-10 of 453

You may also start an advanced similarity search for this article.