Nieuświadamiane archaizmy w polskich związkach frazeologicznych

Authors

  • Agnieszka Piela Uniwersytet Śląski, Katowice

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.08.2013.15.05

Keywords:

diachronic linguistics, phraseology, archaic lexis, motivation, semantics

Abstract

Hidden archaisms within Polish phraseological units

The fact that a language is a strongly conservative creation, lingering behind the extra-linguistic reality, is clearly visible from the still-existing phraseological units containing an archaic word. However, not all the phraseological units with an archaic lexeme are contemporarily treated as units containing an old, fossilized word. We notice that, according to some language users, some of the above-mentioned units seem to have been quite recent creations of Polish language, e.g.: mówić, powiedzieć itp. coś bez ogródek; być, pojawić się, znaleźć się na tapecie; bez pardonu; czyjaś noga nie postanie, nie postała gdzieś; mówić, odpowiadać, pytać z przekąsem; nie dziwota; wziąć, brać kogoś na spytki; świątek (i) piątek. There are a few reasons why these archaic components take on an „un-archaic” character in the given phraseological units such as: motivational transitions, the placement of isolated language units within word formation nests, the process of identifying them with a newly-created word formations. Through such mechanisms the boundary between what is obsolate and contemporary within a language is becoming very vague. This is the way how history melts with the present time.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Grzegorczykowa R., 1979, Zarys słowotwórstwa polskiego. Słowotwórstwo opisowe, Warszawa.
View in Google Scholar

Jawór A., 2009, Paleosemantyzmy w związkach frazeologicznych, „Poradnik Językowy” nr 4, s. 65–74.
View in Google Scholar

Jawór A., 2010, Reinterpretacje polskich związków frazeologicznych, „Poradnik Językowy” z. 6, s. 36–47.
View in Google Scholar

Jawór A., 2011, Gasnące frazeologizmy, „Poradnik Językowy” z. 8, s. 88–100.
View in Google Scholar

Klemensiewicz Z., Lehr-Spławiński T., Urbańczyk S., 1981, Gramatyka historyczna języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar

Pajdzińska A., 1996, Znaczenie związku frazeologicznego, [w:] Z. Krążyńska, Z. Zagórski (red.), „Poznańskie Studia Językoznawcze” t. 1, Poznań, s. 168–173.
View in Google Scholar

Pastuchowa M., 2008, Ukryte dziedzictwo. Ślady dawnej leksyki w słownictwie współczesnej polszczyzny, Katowice.
View in Google Scholar

Piela A., 2012, Obecność dawnej leksyki w polskiej frazeologii, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, t. 58, Łódź, s. 247–260.
View in Google Scholar

Savater F., 2000, Proste pytania, Kraków.
View in Google Scholar

SeBań.: A. Bańkowski, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa 2000.
View in Google Scholar

SeBr: A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa 1970.
View in Google Scholar

SL: S.B. Linde, Słownik języka polskiego, Lwów 1854–1860.
View in Google Scholar

SPXVI: M.R. Mayenowa (red.), Słownik polszczyzny XVI wieku, Wrocław – Warszawa – Kraków 1966–1999.
View in Google Scholar

SStp: S. Urbańczyk (red.), Słownik staropolski, Wrocław – Warszawa – Kraków 1953–2000.
View in Google Scholar

SW: J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki (red.), Słownik języka polskiego, Warszawa 1900–1927.
View in Google Scholar

SWil: A. Zdanowicz (red.), Słownik języka polskiego, Wilno 1861.
View in Google Scholar

SWJP: B. Dunaj (red.), Język polski. Współczesny słownik języka polskiego, Warszawa 2007.
View in Google Scholar

USJP: S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, Warszawa 2003.
View in Google Scholar

Wróblewski J., 1980, Polisemia (wieloznaczność) i homonimia – problemy, postulaty, [w:] J. Tokarski (red.), Język, teoria-dydaktyka. Materiały VI Konferencji Młodych Językoznawców-Dydaktyków. Opole, 20−21 maja 1979 roku, Kielce, s. 136−151. Z: zasłyszane.
View in Google Scholar

Downloads

Published

2013-05-18

Issue

Section

Contemporary Polish

How to Cite

Piela, A. (2013) “Nieuświadamiane archaizmy w polskich związkach frazeologicznych”, LingVaria, 8(15), pp. 59–71. doi:10.12797/LV.08.2013.15.05.

Similar Articles

1-10 of 252

You may also start an advanced similarity search for this article.