Nieuświadamiane archaizmy w polskich związkach frazeologicznych
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.08.2013.15.05Keywords:
diachronic linguistics, phraseology, archaic lexis, motivation, semanticsAbstract
Hidden archaisms within Polish phraseological units
The fact that a language is a strongly conservative creation, lingering behind the extra-linguistic reality, is clearly visible from the still-existing phraseological units containing an archaic word. However, not all the phraseological units with an archaic lexeme are contemporarily treated as units containing an old, fossilized word. We notice that, according to some language users, some of the above-mentioned units seem to have been quite recent creations of Polish language, e.g.: mówić, powiedzieć itp. coś bez ogródek; być, pojawić się, znaleźć się na tapecie; bez pardonu; czyjaś noga nie postanie, nie postała gdzieś; mówić, odpowiadać, pytać z przekąsem; nie dziwota; wziąć, brać kogoś na spytki; świątek (i) piątek. There are a few reasons why these archaic components take on an „un-archaic” character in the given phraseological units such as: motivational transitions, the placement of isolated language units within word formation nests, the process of identifying them with a newly-created word formations. Through such mechanisms the boundary between what is obsolate and contemporary within a language is becoming very vague. This is the way how history melts with the present time.
Downloads
References
Grzegorczykowa R., 1979, Zarys słowotwórstwa polskiego. Słowotwórstwo opisowe, Warszawa.
View in Google Scholar
Jawór A., 2009, Paleosemantyzmy w związkach frazeologicznych, „Poradnik Językowy” nr 4, s. 65–74.
View in Google Scholar
Jawór A., 2010, Reinterpretacje polskich związków frazeologicznych, „Poradnik Językowy” z. 6, s. 36–47.
View in Google Scholar
Jawór A., 2011, Gasnące frazeologizmy, „Poradnik Językowy” z. 8, s. 88–100.
View in Google Scholar
Klemensiewicz Z., Lehr-Spławiński T., Urbańczyk S., 1981, Gramatyka historyczna języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar
Pajdzińska A., 1996, Znaczenie związku frazeologicznego, [w:] Z. Krążyńska, Z. Zagórski (red.), „Poznańskie Studia Językoznawcze” t. 1, Poznań, s. 168–173.
View in Google Scholar
Pastuchowa M., 2008, Ukryte dziedzictwo. Ślady dawnej leksyki w słownictwie współczesnej polszczyzny, Katowice.
View in Google Scholar
Piela A., 2012, Obecność dawnej leksyki w polskiej frazeologii, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, t. 58, Łódź, s. 247–260.
View in Google Scholar
Savater F., 2000, Proste pytania, Kraków.
View in Google Scholar
SeBań.: A. Bańkowski, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa 2000.
View in Google Scholar
SeBr: A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa 1970.
View in Google Scholar
SL: S.B. Linde, Słownik języka polskiego, Lwów 1854–1860.
View in Google Scholar
SPXVI: M.R. Mayenowa (red.), Słownik polszczyzny XVI wieku, Wrocław – Warszawa – Kraków 1966–1999.
View in Google Scholar
SStp: S. Urbańczyk (red.), Słownik staropolski, Wrocław – Warszawa – Kraków 1953–2000.
View in Google Scholar
SW: J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki (red.), Słownik języka polskiego, Warszawa 1900–1927.
View in Google Scholar
SWil: A. Zdanowicz (red.), Słownik języka polskiego, Wilno 1861.
View in Google Scholar
SWJP: B. Dunaj (red.), Język polski. Współczesny słownik języka polskiego, Warszawa 2007.
View in Google Scholar
USJP: S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, Warszawa 2003.
View in Google Scholar
Wróblewski J., 1980, Polisemia (wieloznaczność) i homonimia – problemy, postulaty, [w:] J. Tokarski (red.), Język, teoria-dydaktyka. Materiały VI Konferencji Młodych Językoznawców-Dydaktyków. Opole, 20−21 maja 1979 roku, Kielce, s. 136−151. Z: zasłyszane.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
