Konstrukcja objaśniająca rozumiej w staropolskich tekstach z kodeksu Wawrzyńca z Łaska
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.16.2021.31.09Keywords:
Old Polish apocryphal works, code of Wawrzyniec from Łask, gloss, explaining structure, metatextAbstract
The Explaining Structure rozumiej (‘understand’) in Old Polish Texts from the Code of Wawrzyniec from Łask
The aim of the article is to show functional divergence of the explaining structure: rozumiej (‘understand’) in the Old Polish apocryphal works from the code of Wawrzyniec from Łask: History of the Three Kings and The Gospel of Nicodemus. This structure was used to introduce new contents to a sentence (explaining a pronoun or a noun/verb). There were two main functions of this structure in analysed texts: organisation of the text, and a didactic role. The analysis leads to some conclusions about possible origins of these elements (it seems that they did not come from glosses or from the last copyist), and shows the need for further research of metatexts in Old Polish literature.
Downloads
References
Data K., 2014, Zaimki względne w historii polszczyzny na przykładzie jen, jenże, [w:] K. Kleszczowa, A. Szczepanek (red.), Wyrażenia funkcyjne w perspektywie diachronicznej, synchronicznej i porównawczej, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 3141, Katowice, s. 247–255.
View in Google Scholar
Data K., 2015, Wielofunkcyjność zaimków kto i który jako źródło wyrażeń funkcyjnych, „Forum Lingwistyczne” nr 2, s. 65–71.
View in Google Scholar
Gesner A., 2011, Glosy w Rozmyślaniu przemyskim. Wyniki analizy formalnej i perspektywy badań, „Kwartalnik Językoznawczy” nr 3, s. 89–96.
View in Google Scholar
Hawk B.W., 2018, Preaching Aporypha in Anglo-Saxon England, Toronto.
View in Google Scholar
Izydorczyk Z., Wydra W. (red.), 2007, A Gospel of Nicodemus Preserved in Poland. Evangelium Nicodemi in Polonia asservatum, „Corpus Christianorum. Series Apocryphorum. Instrumenta” 2, Turnhout.
View in Google Scholar
Jodłowski S., 1973, Ogólnojęzykoznawcza charakterystyka zaimka, Wrocław.
View in Google Scholar
Kalina A., 1879, Anecdota palaeopolonica, „Archiv für Slavische Philologie” 3, s. 1–66.
View in Google Scholar
Krążyńska Z., 2010, Średniowieczne techniki rozbudowywania zdań (na przykładzie wielkopolskich rot sądowych), „Kwartalnik Językoznawczy” nr 3–4, s. 1–17.
View in Google Scholar
Krążyńska Z., Mika T., 2018, Kazania świętokrzyskie w perspektywie tekstowej i ogólnojęzykowej, Poznań.
View in Google Scholar
Krążyńska Z., Mika T., Słoboda A., 2015, Składnia średniowiecznej polszczyzny, cz. 1: Konteksty, metody, tendencje, Poznań.
View in Google Scholar
Lizisowa M.T., 2002, O spójności tekstu Kazań świętokrzyskich, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Folia 6. Studia Linguistica” I, s. 219–236.
View in Google Scholar
Masłej D., 2020a, Jak rodził się średniowieczny tekst. Tak zwane Kazania augustiańskie w perspektywie historycznojęzykowej, Poznań.
View in Google Scholar
Masłej D., 2020b, Wykorzystanie Biblii w tekście apokryficznym i kaznodziejskim na przykładzie staropolskich tłumaczeń perykopy o uzdrowieniu syna dworzanina, „Polonica” XL, s. 91–103, [on-line:] https://doi.org/10.17651/POLON.40.6.
View in Google Scholar
Masłej D., Mika T., 2020, Glosy jako integralny składnik średniowiecznego tekstu. W poszukiwaniu adekwatnych procedur badawczych, „LingVaria” nr 1 (29), s. 121–133, [on-line:] https://doi.org/10.12797/LV.15.2020.29.08.
View in Google Scholar
Mika T., 2015, Problemy z Rozmyślaniem przemyskim. Formułowanie sądów ogólnych a wielowarstwowość średniowiecznego tekstu, „LingVaria” nr specjalny, s. 87–104, [on-line:] https://doi.org/10.12797/LV.10.20151SP08.
View in Google Scholar
Mika T., Rojszczak-Robińska D., 2016, Kanon wiedzy o Rozmyślaniu przemyskim, [w:] J. Bartmiński, A. Timofiejew (red.), Rozmyślanie przemyskie. Świadectwo średniowiecznej kultury religijnej, Przemyśl, s. 13–24.
View in Google Scholar
Mika T., Twardzik W., 2011, Jak zagadkowe cztery tytuły rozdziałów w Rozmyślaniu przemyskim pozwalają wyobrażać sobie jego zagubiony autograf, „Język Polski” XCI, s. 321–334.
View in Google Scholar
Nagórko A., 1998, Zarys gramatyki polskiej (ze słowotwórstwem), wyd. 3 rozsz.,Warszawa.
View in Google Scholar
Rejter A., 2004, Metatekst w staropolskiej literaturze apokryficznej, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze” XII, s. 113–122.
View in Google Scholar
Rojszczak-Robińska D., 2011, Trudne miejsca „Rozmyślania przemyskiego”. Problem glos, [w:] I. Fijałkowska-Janiak i in. (red.), Zbliżenie. Literatura – kultura – język – translatoryka, Gdańsk, s. 213–220.
View in Google Scholar
Rojszczak-Robińska D., 2020, Gdzie postawić… cudzysłów? Przytoczenie jako problem wydawcy staropolskich tekstów religijnych, „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie” 1, s. 17–24, [on-line:] https://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/sztukaedycji/article/view/SE.2020.0002.
View in Google Scholar
Sobczykowa J., 2012, O naukowej polszczyźnie humanistycznej złotego wieku. Wujek – Budny – Murzynowski, Katowice.
View in Google Scholar
Twardzik W., 1994, Glosy w „Rozmyślaniu przemyskim”, „Teksty Drugie” nr 3, s. 155–165, [on-line:] https://rcin.org.pl/Content/68919/WA248_73488_P-I-2524_twardzik-glosy_o.pdf.
View in Google Scholar
Wierzbicka-Piotrowska E., 2011, Polskie zaimki nieokreślone. Wybrane zagadnienia semantyczne, syntaktyczne i pragmatyczne, Warszawa.
View in Google Scholar
Wydra W., 2017, O kodeksie Wawrzyńca z Łaska (1544 rok) i Ewangelii Nikodema w nim zawartej, [w:] W. Wydra, W.R. Rzepka (red.), Z dziejów literatury i kultury staropolskiej. Studia o książkach i tekstach, Poznań, s. 83–96.
View in Google Scholar
