W poszukiwaniu tzw. centrum toponimii (wczesno)słowiańskiej – przypadek ziem polskich. Cz. I
DOI:
https://doi.org/10.12797/10.12797/LV.12.2017.23.11Keywords:
Slavic toponymic terminology, Polish toponymy, Proto-Slavic lexical dialectisms, dispersal models of carriers of Proto-Slavic dialects, localization of the starting point of SlavicAbstract
In Search of the So-Called “Centre of Slavic Toponymy”. The Case of Poland. Part I
This two-part paper presents the theoretical assumptions, and gives an account of the current progress of a Slavistic appendix which is being prepared by the present author for an as yet unwritten Dictionary of Polish topolexemes, an attempt to inventory and describe the entire lexical deposit of potentially Proto-Slavic origin contained in Polish place and terrain names. The aim of this research is to determine, based on the varying degree of its preservation in the toponymy of different regions, the place where Proto-Slavic vocabulary was formed. The first part presents the history of research together with a criticism of previous attempts, and explains the main methodological rules, focusing on the reconstruction of words which are not attested in Polish as appellatives. It also discusses the state of the source base, and problems which arise during work with various types of Polish toponomastic sources.
Downloads
References
Allentoft M.E. et al., 2015, Population genomics of Bronze Age Eurasia, „Nature” 522, s. 167–172.
View in Google Scholar
Babik Z., 1999, Studi sulla toponomastica polacca, [w:] idem, Scritti scelti, Kraków, s. 9–59.
View in Google Scholar
Babik Z., 2001, Najstarsza warstwa nazewnicza na ziemiach polskich (w granicach wczesnośredniowiecznej Słowiańszczyzny), Kraków.
View in Google Scholar
Babik Z., 2004, Prasłowiańskie *plūtu- ‘płytki’ w hydronimii polskiej, „Onomastica” XLIX, s. 23–50.
View in Google Scholar
Babik Z., 2014, Kłopoty z nazwą Bizoręda, [w:] M. Jakubowicz, B. Raszewska-Żurek (red.), Studia Borysiana Diachronica – Etymologica – Slavica. W 75. rocznicę urodzin Profesora Wiesława Borysia, Warszawa, s. 225–243.
View in Google Scholar
Babik Z., 2015, A neglected Common Slavic word family for ‘Nymphaeaceae’, [w:] E. Mańczak-Wohlfeld, B. Podolak (red.), Words and Dictionaries.
View in Google Scholar
A Festschrift for Professor Stanisław Stachowski on the Occasion of His 85th Birthday, Kraków, s. 41–53.
View in Google Scholar
Badjura R., 1953, Ljudska geografija. Terensko izrazoslovje, Ljubljana.
View in Google Scholar
Bańkowski A., 1973, O staropolskim toponimie Wąblany, „Język Polski” LI, s. 355–361.
View in Google Scholar
Bańkowski A., 1979, O kilku reliktach wyrazów prasłowiańskich w toponimii staropolskiej, „Język Polski” LIX, s. 35–42.
View in Google Scholar
Bańkowski A., 1984, Ciekawe relikty leksykalne wśród staromazowieckich nazw polnych, „Język Polski” LXIV, s. 122–143.
View in Google Scholar
Barszczewska N. et al., 1992–1994, Słownik nazw terenowych północno-wschodniej Polski. I–III, Warszawa.
View in Google Scholar
Borek H., 1968, Zachodniosłowiańskie nazwy toponimiczne z formantem -ьn-, Wrocław.
View in Google Scholar
Borek H., 1982, rec.: Udolph 1979, „Onomastica” XXVII, s. 283–287.
View in Google Scholar
Borek H., 1986, Słownik polskich topoleksemów na przykładzie haseł próbnych, [w:] H. Borek, S. Kochman (red.), Nazwy własne i wyrazy pospolite w języku i tekście. Materiały z Międzynarodowej Konferencji Onomastycznej w Opolu-Szczedrzyku, 12–13 X 1984 r., Opole, s. 55–70.
View in Google Scholar
Boryś W., 1975, Prefiksacja imienna w językach słowiańskich, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk.
View in Google Scholar
Geary P.J., Veeramah K., 2016, Mapping European population movement through genomic research, „Medieval Worlds” 4, s. 65–78, DOI: 10.1553/medievalworlds_no4_2016s65.
View in Google Scholar
Gołąb Z., 1992, The origins of the Slavs. A linguist’s view, Ohio.
View in Google Scholar
Handschuh L. et al., 2016, Dynastia i społeczeństwo państwa Piastów w świetle zintegrowanych badań historycznych, antropologicznych i genomicznych – podstawowe założenia i cele projektu realizowanego przez Poznańskie Centrum Archeogenomiki, [w:] H. Kóčka-Krenz et al. (red.), Tradycje i nowoczesność. Początki państwa polskiego na tle środkowoeuropejskim w badaniach interdyscyplinarnych, Poznań, s. 309–321.
View in Google Scholar
Jakus-Borkowa E., Nowik K., 1991, Słownik polskich wyrazów toponimicznych: zeszyt próbny, Opole.
View in Google Scholar
Jurkowski M., 1971, Ukraińska terminologia hydrograficzna, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk.
View in Google Scholar
Kozierowski S., 1928, Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski. II. Poznań.
View in Google Scholar
Lazaridis I. et al., 2014, Ancient human genomes suggest three ancestral populations for present-day Europeans, „Nature” 513, s. 409–413.
View in Google Scholar
Łapicz Cz., 1981, Terminologia geograficzna w ruskich gwarach Białostocczyzny na tle wschodniosłowiańskim, Warszawa.
View in Google Scholar
Łesiów M., 1972, Terenowe nazwy własne Lubelszczyzny, Lublin.
View in Google Scholar
Mathieson I. et al., 2015, Genome-wide patterns of selection in 230 ancient Eurasians, „Nature” 528, s. 499–503.
View in Google Scholar
Nalepa J., 1968, Słowiańszczyzna północno-zachodnia. Podstawy jedności i jej rozpad, Poznań.
View in Google Scholar
Nalepa J., 1973, Krytyczne i metodyczne uwagi o nazwach miejscowych dawnego województwa sandomierskiego, Lund.
View in Google Scholar
NMPol: Nazwy miejscowe Polski. Pochodzenie – Historia – Zmiany, Kraków 1996–.
View in Google Scholar
Novembre J. et al., 2008, Genes mirror geography within Europe, „Nature” 456, s. 98–101.
View in Google Scholar
Popowska-Taborska H., 1981, rec.: Udolph 1979, „Rocznik Slawistyczny” XLII, s. 76–83.
View in Google Scholar
Rospond S., 1969, Słowiańskie nazwy geograficzne z sufiksem *-ьsk-, Wrocław – Warszawa – Kraków.
View in Google Scholar
Rospond S., 1981, rec.: Udolph 1979, „Rocznik Slawistyczny” XLII, s. 63–76.
View in Google Scholar
Rospond S., 1982, Etnogeneza Słowian w świetle terminologii topograficznej, „Onomastica Jugoslavica” 9, s. 107–119.
View in Google Scholar
Rzetelska-Feleszko E., 1986, Archaiczne podstawy apelatywne w pomorskich nazwach miejscowych, [w:] H. Borek, S. Kochman (red.), Nazwy własne i wyrazy pospolite w języku i tekście. Materiały z Międzynarodowej Konferencji Onomastycznej w Opolu-Szczedrzyku, 12–13 X 1984 r., s. 219–234.
View in Google Scholar
Schütz J., 1957, Die geographische Terminologie des Serbokroatischen, Berlin.
View in Google Scholar
SEJPBań: A. Bańkowski, Etymologiczny słownik języka polskiego, t. I: A–K, t. II: L–P, Warszawa 2000.
View in Google Scholar
SEMPBań: A. Bańkowski, Etymologiczny słownik mowy polskiej, t. III: R, Częstochowa 2013.
View in Google Scholar
Šmilauer V., 1970, Příručka slovanské toponomastiky, Praha.
View in Google Scholar
Štěpán P., 2008, Sufix -dlo v pomístních jménech v Čechách, „Acta Onomastica” IL, s. 333–343.
View in Google Scholar
Śmiech W., 1996, Przymiotnikowe nazwy terenowe Polski, Łódź.
View in Google Scholar
Udolph J., 1979, Studien zu slavischen Gewässernamen und Gewässerbezeichnungen. Ein Beitrag zur Frage nach der Urheimat der Slaven, Heidelberg.
View in Google Scholar
UN: Urzędowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych, Warszawa 1963–.
View in Google Scholar
Vondrová M., Blažek V., 2001, Slovanské archaismy a dialektismy v toponymii Čech, „Čeština − univerzália a specifika” 3, s. 311–342.
View in Google Scholar
Witkowski T., 1973, Zu dem in den altpolabischen geographischen Namen enthaltenen appellativischen Wortschatz, „Zeitschrift für Slawistik” 18, s. 634–645.
View in Google Scholar
Wolnicz-Pawłowska E., 2006, Nazwy wodne w dorzeczu Warty od źródeł do ujścia Prosny. Warszawa.
View in Google Scholar
Vidoeski B., 1999, Geografskata terminologiјa vo diјalektite na makedonskiot јazik, Skopјe.
View in Google Scholar
Gromko T.V. et al., 1999, Slovnik narodnih geografіčnih termіnіv Kіrovogradŝini, Kiїv – Kіrovograd.
View in Google Scholar
Grigorân È.A., 1975, Slovarʹ mestnyh geografičeskih terminov bolgarskogo i makedonskogo âzykov, Erevan.
View in Google Scholar
Danilûk O.K., 2013, Slovnik narodnih geografičnih terminiv Volini, Lucʹk.
View in Google Scholar
Malʹko R.H., 1974, Geografičeskaâ terminologiâ češskogo i slovackogo âzykov (na obŝeslavânskom fone), Minsk.
View in Google Scholar
Marusenko T.A., 1968, Materialy k slovarû ukrainskih geografičeskih apellâtivov (nazvaniâ relʹefov), [w:] V.V. Martynov, N.I. Tolstoj (red.), Polesʹe – Lingvistika.
View in Google Scholar
Arheologiâ. Toponimika, Moskva, s. 206–255.
View in Google Scholar
Murzaev È.M., 1984, Slovarʹ mestnyh geografičeskih terminov, Moskva.
View in Google Scholar
Polâkova E.N., 1988, Narodnaâ geografičeskaâ terminologiâ Permskoj oblasti, Permʹ.
View in Google Scholar
SRNG: Slovarʹ russkih narodnyh govorov, Leningrad 1965–.
View in Google Scholar
Tolstoj N.I., 1969, Slavânskaâ geografičeskaâ terminologiâ. Semasiologičeskie ètûdy, Moskva.
View in Google Scholar
Čerepanova E.A., 1984, Narodnaâ geografičeskaâ terminologiâ Černigovsko-Sumskogo Polecʹâ, Sumy.
View in Google Scholar
ÈSSÂ: Ètimologičeskij slovarʹ slavânskih âzykov. Praslavânskij leksičeskij fond, Moskva 1974–.
View in Google Scholar
škin I.Â., 1971, Belaruskiâ geagrafičnyâ nazvy. Tapagrafiâ, gidralogiâ, Minsk.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2017 Zbigniew Babik
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
