Funkcje dwukropka w polskich opracowaniach normatywnych dotyczących interpunkcji (1770–1935)
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.12.2017.24.08Keywords:
Polish punctuation, prescriptive works on punctuationAbstract
Functions of the Colon in Polish Prescriptive Works on Punctuation (1770–1935)
The paper investigates the function assigned to the colon in Polish prescriptive works on the rules of punctuation published between 1770 and 1935. Following the authors of grammar textbooks, spelling rules and punctuation treatises, three primary functions of the colon have been distinguished: the colon as an indicator of a citation, enumeration, and as an announcement of the forthcoming explanation of the previous sentence. The colon could constitute the sole signal of text delimitation, but it was also sometimes paired with the lexical environment, especially with metatextual elements. Treatises on punctuations also emphasized the role played by the colon in the rhetoric period.
Downloads
References
Źródła
View in Google Scholar
Traktaty interpunkcyjne
View in Google Scholar
Bentkowski F., 1830, O znakach przecinkowych w pismie czyli znakach pisarskich, Warszawa.
View in Google Scholar
Łagowski F., 1895, O znakach pisarskich, Warszawa.
View in Google Scholar
Wąsik W., 1919, Interpunkcja polska. Traktat o znakach pisarskich a interpunkcji polskiej w szczególności, czyli Teorja przestankowania, Warszawa.
View in Google Scholar
„Prawidła pisowni”
View in Google Scholar
Grzymałowski W., 1913, Prawidła pisowni polskiej ułożone według uchwał Akademii Umiejętności w Krakowie z dodatkiem, zawierającym pisownię autorów „Wielkiego słownika języka polskiego” ułożył […], wyd. 4 przejrz. i uzup., „Książki dla Wszystkich”, nr 50, Warszawa.
View in Google Scholar
Hełczyński J., 1929, Stawianie znaków przestankowych. Wskazówki praktyczne. Poradnik dla uczniów szkół średnich, Lwów – Warszawa.
View in Google Scholar
Jodłowski S., 1935, Zasady interpunkcji. Prawidła, przykłady, wyjaśnienia, uzasadnienia, Lwów – Warszawa.
View in Google Scholar
Łoś J., 1924, Zasady pisowni, [w:] idem, Zasady ortografji polskiej i słownik ortograficzny według zasad Polskiej Akademji Umiejętności, wyd. 3 rozszerz., Lwów, s. 3–57.
View in Google Scholar
Mecherzyński K., 1841, Prawidła pisania ułożył […], Kraków.
View in Google Scholar
Szober S., 1917, Pisownia polska. Jej historja, uzasadnienie i prawidła, Warszawa.
View in Google Scholar
Podręczniki gramatyki
View in Google Scholar
Bem A., 1889, Jak mówić po polsku czyli Gramatyka polska w zarysie popularnym przez […], Warszawa.
View in Google Scholar
Boczyliński I., 1882, Zasady gramatyki języka polskiego według najnowszych wyników nauki i wskazówek dydaktyki ułożył […], cz. 2: Składnia (Syntaksis). Z dodatkiem głównych prawideł pisowni, wyd. 2 popr., Warszawa.
View in Google Scholar
Bohdanowicz Dworzecki J., 1824, Grammatyka ięzyka polskiego napisana przez […], wyd. 2, Wilno.
View in Google Scholar
Czajkowski J., 1853, Grammatyka języka polskiego. Zawiera: 1. Naukę rozbioru. 2. Naukę słoworodu i pisowni. 3. Naukę składni, wyd. 2, Warszawa.
View in Google Scholar
Dawid W., 1882, Krótka grammatyka polska ułożył […], wyd. 5 pomn. i popr., Warszawa – Lublin.
View in Google Scholar
Gruszczyński S., 1861, Nauka o zdaniu zawierająca rozbiór zdania pojedyńczego, złożonego i okresu, oraz prawideł szyku, ułożona na klasy średnie gimnazyów i szkół realnych, tudzież dla seminaryów nauczycielskich i wyższych szkół żeńskich przez […], Poznań.
View in Google Scholar
Kopczyński O., 1803 (wyd. 1 1778), Grammatyka dla szkół narodowych na klassę I, Wilno.
View in Google Scholar
Kopczyński O., 1780, Grammatyka dla szkół narodowych na klassę II, [Warszawa].
View in Google Scholar
Kopczyński O., 1817, Grammatyka języka polskiego przez […]. Dzieło pozgonne, Warszawa.
View in Google Scholar
Krasiński A., 1837, Grammatyka polska dla dzieci krótko zebrana przez […], Wilno – Warszawa.
View in Google Scholar
Krasnowolski A., 1897, Systematyczna składnia języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar
Krasnowolski A., 1898, Składnia języka polskiego (mniejsza) przez […], Warszawa.
View in Google Scholar
Królikowski J., 1826, Proste zasady stylu polskiego rozmaitemi postrzeżeniami względem języka, dla użytku jasno, zwięźle, poprawnie, gładko i szczerze po polsku pisać chcących, praktycznie w przykładach okazane, a wzorami rozmaitego toku i sposobu pisania, nauką o listach, wykładem pewnej liczby synonimów i kilku rozprawkami o języku, tudzież wyjaśnieniem pisowni dopełnione, przez […], Poznań – Bydgoszcz.
View in Google Scholar
Kudasiewicz A., 1863, Kurs trzeci nauki języka polskiego zawierający ortografiję i składnię. Przez […], Warszawa.
View in Google Scholar
Kurhanowicz T., 1852, Składnia i pisownia języka polskiego układu […], do użycia szkolnego zastosowana i przez najwyższą władzę edukacyjną dla zakładów naukowych okręgu naukowego warszawskiego przeznaczona, Warszawa.
View in Google Scholar
Małecki A., 1863, Gramatyka języka polskiego większa przez […], Lwów.
View in Google Scholar
Muczkowski J., 1849, Gramatyka języka polskiego przez […], wyd. 3 przerobione i pomnożone, Kraków.
View in Google Scholar
Rewoliński K., 1845, Głoskownia czyli Grammatyka polska co do składni szyku, zgody i rządu, o zdaniach, przecinkowaniu i przenośniach. Przez […], Radom.
View in Google Scholar
Stein I., Zawiliński R., 1907, Gramatyka języka polskiego dla szkół średnich, Kraków – Warszawa.
View in Google Scholar
Szostakowski J., 1849, Polska grammatyka mniejsza ułożona przez […], wyd. 2, Trzemeszno.
View in Google Scholar
Szumski T., 1809, Dokładna nauka języka i stylu polskiego w dwoch częściach. Część pierwsza zawierająca Grammatykę i Deklamatorykę, do którey też należą Elementarz i Wzory charakterów, ułożone podług nayłatwieyszej metody do nauczenia się czytania i pisania; dla użytku młodzieży napisana i własnym kosztem wydana przez […], Poznań.
View in Google Scholar
Szylarski W., 1770, Początki nauk dla narodowej młodzieży to jest Grammatyka języka polskiego ucząca, a tym samym pojęcie obcych języków, jako: łacińskiego, francuskiego, niemieckiego, włoskiego i innych ułatwiająca. Przez […], Lwów.
View in Google Scholar
[Żebrawski T.], 1876, Gramatyka praktyczna języka polskiego przez T.Ż., Kraków.
View in Google Scholar
Żochowski F., 1852, Mownia języka polskiego przez […], Warszawa.
View in Google Scholar
Literatura
View in Google Scholar
Bajerowa I., 1986, Polski język ogólny XIX wieku. Stan i ewolucja, t. 1: Ortografia, fonologia z fonetyką, morfonologia, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 768, Katowice.
View in Google Scholar
Foremniak K., 2014, O sztuce przestankowania w Polsce i we Włoszech. Rozwój normy interpunkcyjnej od XVI wieku do współczesności, Warszawa.
View in Google Scholar
Furmanik S., 1955, O interpunkcji w drukach staropolskich, „Pamiętnik Literacki” XLVI, s. 426–468.
View in Google Scholar
Godyń J., 1996/2009, Retoryka w pieśni pasyjnej Władysława z Gielniowa, Psałterzu floriańskim i Kazaniach tzw. świętokrzyskich (funkcje średniowiecznej interpunkcji), [w:] idem, Studia historycznojęzykowe, edytorskie, kulturalnojęzykowe, „Biblioteka LingVariów”, t. 4, Kraków, s. 217–231.
View in Google Scholar
Górnicki Ł., 1637, Dzieie w Koronie Polskiey. Z przytoczeniem niektorych postronnych rzeczy: od Roku 1538. aż do Roku 1572. Przez J.M.P. Łukasza Gornickiego, Tykocińskiego y Wasiłkowskiego Starostę, spisane. A teraz nowo wydane Przez J.M.X. Łukasza Gornickiego, Kanonika Wileńskiego Warmińskiego J.K.M. Sekretarza, Kraków.
View in Google Scholar
Grochowski M. (red.), 1995, Wyrażenia funkcyjne w systemie i tekście. Materiały konferencji naukowej (Toruń 21–23 X 1993), Toruń.
View in Google Scholar
Jodłowski S., 2002, Zasady interpunkcji. Podręcznik, oprac. nauk. i red. J. Godyń, wyd. nowe zm. i rozsz., Kraków.
View in Google Scholar
Kleszczowa K., Szczepanek A. (red.), 2014, Wyrażenia funkcyjne w perspektywie diachronicznej, synchronicznej i porównawczej, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 3141, Katowice.
View in Google Scholar
Kochanowski J., 1584, Fraszki, Kraków.
View in Google Scholar
Musiołek K., 1981, Z dziejów kształtowania się normy interpunkcyjnej w pisowni polskiej, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Studia Linguistica” 6, s. 43–61.
View in Google Scholar
Podracki J., 2007, Konstrukcje złożone w gramatykach języka polskiego (rys historyczny), Warszawa.
View in Google Scholar
Podracki J., 2016, Status interpunkcji w dawnych podręcznikach gramatyki języka polskiego, „Poradnik Językowy” nr 4, s. 19–30.
View in Google Scholar
Tutak K., 2013, O dedykacjach w drukach polskich XVI i XVII w. (grafia i interpunkcja), „Biblioteka LingVariów”, t. 16, Kraków.
View in Google Scholar
Tutak K., 2017, Tekstowe funkcje dwukropka – na przykładzie Dziejów w Koronie Polskiej Łukasza Górnickiego, „LingVaria” nr 1 (23), s. 133–149, [on-line:] http://dx.doi.org/10.12797/LV.12.2017.23.09.
View in Google Scholar
Wierzbicka A., 1971/2008, Metatekst w tekście, [w:] D. Ostaszewska, R. Cudak (red.), Polska genologia lingwistyczna, „Zagadnienia i Problemy Współczesnej Genologii”, Warszawa, s. 281–296.
View in Google Scholar
Iofik L.L., 1961, Ob ocnovah anglijckoj pynktyacii v cvâzi c problemoj cložnocočinennogo predloženiâ, „Voprocy Âzykoznaniâ” nr 4, s. 99–104.
View in Google Scholar
Padučeva E.V., 1996, Semantičeskie issledovaniâ. Semantika vremeni i vida v russkom âzyke. Semantika narrativa, Mockva.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2017 Kinga Tutak
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
