Pamięć o Żydach w wielkich słownikach języka polskiego. Rekonesans

Cz. I

Authors

  • Wojciech Chlebda University of Opole, Opole

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.17.2022.33.06

Keywords:

Jews, Poles, carriers of memory, dictionaries, lexicographic codification

Abstract

REMEMBRANCE OF JEWS IN THE GREAT DICTIONARIES OF THE POLISH LANGUAGE: RECONNAISSANCE: PART 1

Nine centuries of Polish-Jewish contacts in all spheres of life left a mark in Polish. The author of the article decided to check how significant and how durable this trace is, looking in the great dictionaries of the Polish language for units considered as carriers of memory of Jews. The author asks the question which prejudges the fact that a certain unit of language can be considered as a carrier of the memory of Jews and wonders in which linguistic forms this Jewish element can be manifested in dictionaries. The initial analysis included 240 carriers of memory (“verbal judaics”), sampled from journals, memoir literature and tourist guides edited after 2000, as well as two dictionaries intended for the mass audience: the Dictionary of Polish edited by M. Szymczak and Another Dictionary of Polish edited by M. Bańko. It turned out that these dictionaries recorded only 25% of the collected corps of verbal judaics, often depriving the definitions of these units of the Jewish component. The author reflects on the social consequences of this state of affairs and its relationship with the “collective narcissism” of the Polish society, and on the historical policy pursued by the Polish state.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Altbauer M., 2002, Wzajemne wpływy polsko-żydowskie w dziedzinie językowej, wybór i oprac. M. Brzezina, „Rozprawy Wydziału Filologicznego PAU”, t. 74, Kraków.
View in Google Scholar

Bednarek S., 2012, Mnemotopika polska, [w:] J. Adamowski, M. Wójcicka (red.), Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej, „Tradycja dla Współczesności”, t. 6, Lublin, s. 33–43.
View in Google Scholar

Błoński J., 1987, Biedni Polacy patrzą na getto, „Tygodnik Powszechny” nr 2.
View in Google Scholar

Bogusławski A., 1976, O zasadach rejestracji jednostek języka, „Poradnik Językowy” nr 8, s. 356–364.
View in Google Scholar

Bogusławski A., 1978, Jednostki języka a produkty językowe. Problem tzw. orzeczeń peryfrastycznych, [w:] M. Szymczak (red.), Z zagadnień słownictwa współczesnego języka polskiego, „Prace Językoznawcze PAN”, t. 91, Wrocław, s. 17–30.
View in Google Scholar

Buryła S., 2012, Topika Holokaustu. Wstępne rozpoznanie, „Świat Tekstów. Rocznik Słupski” nr 10, s. 131–151.
View in Google Scholar

Buryła S., Krawczyńska D., Leociak J. (red.), 2015, Literatura polska wobec Zagłady (1939–1968), Warszawa.
View in Google Scholar

Buttler D., 1989, Dlaczego zanikają przysłowia w dwudziestowiecznej polszczyźnie?, „Poradnik Językowy” nr 5, s. 332–337.
View in Google Scholar

Chlebda W., 1991, Elementy frazematyki. Wprowadzenie do frazeologii nadawcy, „Studia i Monografie WSP im. Powstańców Śląskich w Opolu”, nr 180, Opole.
View in Google Scholar

Chlebda W., 2005, Szkice o skrzydlatych słowach. Interpretacje lingwistyczne, „Studia i Monografie UO”, nr 356, Opole.
View in Google Scholar

Chlebda W., 2007, Tezy o niepamięci zbiorowej, „Prace Filologiczne” LIII, s. 71–78.
View in Google Scholar

Chlebda W., 2016, W stronę optymalizacji słownikowego objaśniania znaczeń, „Stylistyka” XXV, s. 319–335, https://doi.org/10.25167/Stylistyka.25.2016.20. DOI: https://doi.org/10.25167/Stylistyka.25.2016.20
View in Google Scholar

Chlebda W., 2019, O wyzwaniach i zadaniach pamięcioznawstwa lingwistycznego, „LingVaria” nr 2 (28), s. 147–164, https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.28.10. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.28.10
View in Google Scholar

Cichocka A., Golec de Zavala A., 2011, Kolektywny narcyzm a sprawa polska, [w:] M. Kofta, M. Bilewicz (red.), Wobec obcych. Zagrożenia psychologiczne a stosunki międzygrupowe, „Psychologia Stosunków Międzygrupowych”, Warszawa, s. 232–247.
View in Google Scholar

Czapliński P., 2019, Marzec ’68: od tragedii do melodramatu, [w:] A. Molisak, P. Czapliński (red.), Tożsamość po pogromie. Świadectwa i interpretacje Marca ’68, Warszawa, s. 56–85.
View in Google Scholar

Dmitrów E., 2014, Jedwabne, [w:] Z. Najder i in. (red.), Węzły pamięci niepodległej Polski, Kraków – Warszawa, s. 268–270.
View in Google Scholar

Forecki P., 2018, Po Jedwabnem. Anatomia pamięci funkcjonalnej, Warszawa.
View in Google Scholar

Grabowski J., 2020, Na posterunku. Udział polskiej policji granatowej i kryminalnej w zagładzie Żydów, Wołowiec.
View in Google Scholar

Grodziński E., 1964, Znaczenie słowa w języku naturalnym, Warszawa.
View in Google Scholar

Janicka E., 2006, Hortus Judeorum. Refleksje oddechowe i pokarmowo-trawienne na marginesie pracy „Miejsce nieparzyste”, [w:] R. Dziadkiewicz, E. Tatar (red.), Imhibition, „Linia Interdyscyplinarna”, t. 3, Kraków, s. 99–109.
View in Google Scholar

Janicka E., 2020, Herbarium Polonorum (Heimatphotographie), „Studia Litteraria et Historica” nr 9, s. 1–134, https://doi.org/10.11649/slh.2266. DOI: https://doi.org/10.11649/slh.2266
View in Google Scholar

Janicka E., Żukowski T., 2016, Przemoc filosemicka? Nowe polskie narracje o Żydach po roku 2000, Warszawa.
View in Google Scholar

Janion M., 1998, Płacz generała. Eseje o wojnie, „Stanowiska/Interpretacje”, t. 12, Warszawa.
View in Google Scholar

Kapralski S., 2016, Żydzi i zagłada w polskich kulturach pamięci: między antagonizmem i agonem, „Teksty Drugie” nr 6, s. 346–357, https://doi.org/10.18318/td.2016.6.20. DOI: https://doi.org/10.18318/td.2016.6.20
View in Google Scholar

Keff B., 2020, Strażnicy fatum. Literatura dekad powojennych o Zagładzie, Polakach i Żydach. Dyskurs publiczny wobec antysemityzmu, „Seria Krytyki Politycznej”, t. 67, Warszawa.
View in Google Scholar

Kofta M., Sławuta P., 2011, Kolektywne poczucie winy a postawy wobec Żydów i procesy ich (de)humanizacji: rola bliskości kulturowej, [w:] M. Kofta, M. Bilewicz (red.), Wobec obcych. Zagrożenia psychologiczne a stosunki międzygrupowe, „Psychologia Stosunków Międzygrupowych”, Warszawa, s. 147–167.
View in Google Scholar

Kowalska-Leder J. i in. (red.), 2017, Ślady Holokaustu w imaginarium kultury polskiej, Warszawa.
View in Google Scholar

Kowalski S., Tulli M., 2003, Zamiast procesu. Raport o mowie nienawiści, Warszawa.
View in Google Scholar

Michlic J.B., 2011, „Pamiętanie dla upamiętnienia”, „pamiętanie dla korzyści” i „pamiętanie, żeby zapomnieć”: różne modele pamięci o Żydach i Zagładzie w postkomunistycznej Polsce, „Kultura i Społeczeństwo” nr 4, s. 225–245, https://doi.org/10.35757/KiS.2011.55.4.11. DOI: https://doi.org/10.35757/KiS.2011.55.4.11
View in Google Scholar

Najder Z. i in. (red.), 2014, Węzły pamięci niepodległej Polski, Kraków – Warszawa.
View in Google Scholar

NKPP: J. Krzyżanowski (red.), Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich, t. 1–4, Warszawa 1969–1978.
View in Google Scholar

Szpila G., 2002, Minimum paremiologiczne języka polskiego – badanie pilotażowe, „Język Polski” LXXXII, s. 36–42.
View in Google Scholar

Tokarska-Bakir J., 2004, Rzeczy mgliste. Eseje i studia, „Sąsiedzi”, Sejny.
View in Google Scholar

Żukowski T., 2021, Pod presją. Co mówią o Zagładzie ci, którym odbieramy głos, Warszawa.
View in Google Scholar

Downloads

Published

2022-05-18

Issue

Section

Contemporary Polish

How to Cite

Chlebda, W. (2022) “Pamięć o Żydach w wielkich słownikach języka polskiego. Rekonesans: Cz. I”, LingVaria, 17(1(33), pp. 69–82. doi:10.12797/LV.17.2022.33.06.

Similar Articles

1-10 of 89

You may also start an advanced similarity search for this article.