Kreowanie negatywnego obrazu instytucji religijnych w polskojęzycznej propagandzie radzieckiej okresu międzywojennego (na podstawie czasopisma „Bezbożnik Wojujący”)
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.17.2022.34.09Keywords:
anti-religious propaganda, „Bezbożnik Wojujący” newspaper, Soviet periodical press, Polish press in Soviet UnionAbstract
CREATING A NEGATIVE IMAGE OF RELIGIOUS INSTITUTIONS IN POLISH-LANGUAGE SOVIET PROPAGANDA
IN THE INTERWAR PERIOD (BASED ON THE MAGAZINE “BEZBOŻNIK WOJUJĄCY” [“MILITANT ATHEIST”])
The main issue discussed in this article is the negative image of religious institutions present in Polishlanguage propaganda in the interwar period. The research is based on the analysis of Polish-language Soviet magazine “Bezbożnik Wojujący”. It was published in USSR between 1929 and 1935. “Bezbożnik Wojujący” had some language variants (for example Georgian, Latvian, Russian, Ukrainian) and its main goal was anti-religious atheist propaganda among national minority communities. The magazine presented religious institutions as obscurantist, hypocritical, aimed at sabotage, and anti-Soviet. The objects of pejorativization included the Orthodox, Roman and Greek Catholic Churches, but also Protestants, members of locals sects, and certain Church initiatives such as the third order and the rosary circles. In the Soviet propaganda, which was based on Leninism, all religions were alien and hostile for working classes.
Downloads
References
Andruŝak R.I., 2015, Radâns’kì antikatolic’kì drukovanì vidannâ na Podìllì v 1920–h rr., „Osvìta, Nauka ì Kul’tura na Podìllì. Zbìrnik naukovih prac’” 22, s. 183–190. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2015.22.2.10
View in Google Scholar
Bar J.R., 1969, Nowe formy zrzeszeń katolików świeckich w XIII wieku, „Prawo Kanoniczne. Kwartalnik Prawno-Historyczny” 12, nr 3/4, s. 201–213. DOI: https://doi.org/10.21697/pk.1969.12.3-4.06
View in Google Scholar
Biały A., 2018, Mniejszość polska na Białorusi Sowieckiej w latach 1921–1939, Przasnysz.
View in Google Scholar
Brooks D., 2006, „Lûde, kotorye ne čitaût gazet, nado moral’no ubivat’ na meste”, [w:] H. Guenther, S. Khensgen (red.), Sovetskaâ vlast’ i media. Sbornik statej, Sankt-Petersburg, s. 228–241.
View in Google Scholar
Bryan F.E., 1992, State Efforts to Undermine Religious Allegiances. Themes and Arguments of Anti-Islamic Propaganda during the Soviet Period, Urbana.
View in Google Scholar
Bubko A., 2010, Prasa polskojęzyczna na terenie Sowieckiej Białorusi od roku 1919 do połowy lat 30. XX wieku, rozprawa doktorska, mszps.
View in Google Scholar
Daszkiewicz J., 1966, Prasa polska na Ukrainie Radzieckiej. Zarys historyczno-bibliograficzny, „Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego” 5, nr 2, s. 84–137.
View in Google Scholar
Dzięgiel E. (red.), 2016a, Prasa polskojęzyczna w początkach sowietyzacji Ukrainy. Wybór źródeł, [on-line:] https://prasapolukr.ijp.pan.pl/ (dostęp: 13 I 2022).
View in Google Scholar
Dzięgiel E., 2016b, Przymiotnik czerwony w polskojęzycznej prasie wydawanej na Ukrainie sowieckiej w latach 20. i 30. XX wieku, „Acta Baltico-Slavica” 40: Pogranicze bałtycko-słowiańskie w aspekcie leksykalnym i leksykograficznym, s. 206–231.
View in Google Scholar
Dzięgiel E., 2016c, Zmienne losy przymiotników sowiecki i radziecki w polskojęzycznej prasie wydawanej na Ukrainie sowieckiej w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku, „Język Polski” XCVI, s. 108–118. DOI: https://doi.org/10.11649/abs.2016.010
View in Google Scholar
Dzięgiel E., 2017, Polityka w zwierciadle języka – stalinizacja prasy polskojęzycznej wydawanej na Ukrainie sowieckiej na przełomie lat 20. i 30. XX wieku, [w:] V. Patráš (red.), Sociokultúrne aspekty v slovanských jazykoch. Zborník príspevkov z 3. medzinárodnej vedeckej konferencie v cykle Slovanské jazyky v sociolingvistickom ponímaní Komisie pre sociolingvistiku pri Medzinárodnom komitéte slavistov, konanej 5.–6.9. 2016 v Banskej Bystrici, Banská Bystrica, s. 51–62.
View in Google Scholar
Dzięgiel E., 2021, „Sierp”, „Młot”, „Trybuna Radziecka”. Tytuły polskojęzycznej prasy wydawanej w międzywojennym ZSRR, „Acta Baltico-Slavica” 45: Kontakty językowe i kulturowew Europie. Stan badań i nowe perspektywy badawcze, art. 2531, https://doi.org/10.11649/abs.2531. DOI: https://doi.org/10.11649/abs.2531
View in Google Scholar
Dzięgiel E., Czarnecka K., Kowalska D.A., Yanushevska L., 2016, Polskojęzyczna prasa na Ukrainie sowieckiej w latach 1918–1939. Przegląd tytułów i treści, Kraków.
View in Google Scholar
Episkoposov: M.È. Birûkova, O.D. Golubeva, I.B. Graečeva, T.S. Grigorʹânc, G.L. Episkoposov (predsedatelʹ), S.A. Erzin, I.V. Efibovskij, E.V. Ivanova, R.N. Rozina, E.V. Stroeva, A.I. Serebrennikov, A.A. Hrenkova (red.), Gazety SSSR 1917–1960. Bibliografičeskij spravočnik, t. 1, Moskva 1970.
View in Google Scholar
EPWN: Encyklopedia PWN, [on-line:] https://encyklopedia.pwn.pl/ (dostęp: 1 XI 2021).
View in Google Scholar
Froese P., 2004, Forced Secularization in Soviet Russia. Why an Atheistic Monopoly Failed, „Journal for the Scientific Study of Religion” 43, nr 1, s. 35–50. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1468-5906.2004.00216.x
View in Google Scholar
Graczykowska T., 2015, O języku propagandy politycznej w prasie polskojęzycznej wydawanej w ZSRR w okresie międzywojennym (na materiale moskiewskiej „Trybuny Radzieckiej” i prasy na Białorusi Radzieckiej), [w:] W. Łysiak (red.), Oblicza utopii, obłudy i zakłamania 3, Poznań, s. 27–33.
View in Google Scholar
Graczykowska T., 2016, Uwagi o sowietyzmach w polszczyźnie etnicznej i radzieckiej w dwudziestoleciu międzywojennym (na materiale Encyklopedycznego słownika wyrazów obcych. Pochodzenie wyrazów, wymowa, objaśnienia pojęć, skróty, przysłowia, cytaty Trzaski, Everta, Michalskiego i moskiewskiej „Trybuny Radzieckiej” z lat 1927–1938), „Acta Baltico-Slavica” 40: Pogranicze bałtycko-słowiańskie w aspekcie leksykalnym i leksykograficznym, s. 232–262. DOI: https://doi.org/10.11649/abs.2016.002
View in Google Scholar
Graczykowska T., 2018, Słownictwo „Trybuny Radzieckiej” wydawanej w Moskwie w latach 1927–1938, Bydgoszcz.
View in Google Scholar
Graczykowska T., 2019, Uwagi o typach sowietyzmów w prasie polskiej wydawanej w Rosji Radzieckiej w okresie międzywojennym (na przykładzie „Trybuny Radzieckiej”), „Prace Językoznawcze” XXI, nr 1, s. 35–49. DOI: https://doi.org/10.31648/pj.3712
View in Google Scholar
Graczykowska T., 2021, Radzieckie ideologemy w prasie polskojęzycznej w ZSRR w okresie międzywojennym (na wybranych przykładach z „Trybuny Radzieckiej”), „Slavia Orientalis” LXX, z. 1, s. 155–165.
View in Google Scholar
Kamińska-Szmaj I., 1994, Judzi, zohydza, ze czci odziera. Język propagandy politycznej w prasie 1919–1923, „Z Prac Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego”, Wrocław.
View in Google Scholar
Kamińska-Szmaj I., 2004, Propaganda, perswazja, manipulacja. Próba uporządkowania pojęć, [w:] P. Krzyżanowski, P. Nowak (red.), Manipulacja w języku, „Czerwona Seria Instytutu Filologii Polskiej UMCS”, t. 18, Lublin, s. 13–27.
View in Google Scholar
Kieraś W., Kobyliński Ł., 2021, Korpusomat – stan obecny i przyszłość projektu, „Język Polski” CI, s. 49–58. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.101.2.4
View in Google Scholar
Kiškina A., 2021, Antireligioznaâ propaganda na stranicah žurnala »Bezbožnik«, praca dyplomowa, mszps.
View in Google Scholar
Korotič K.V., 2006, Do problemi ideologìčnoï kartini svìtu (na materìalì ukraïns’koï presi 20–30–h rr. XX stolìttâ), „Vìsnik Harkivs’kogo Nacional’nogo Universitetu im. V.N. Karazìna. Ser. Fìlologìâ” 47, nr 727, s. 235–239.
View in Google Scholar
Korotič K.V., 2012, Movnì sposobi diskreditacìï relìgìï v radâns’komu diskursì (na materìalì ukraïns’koï presi 20–30–h rokìv XX stolìttâ), „Vìsnik Harkivs’kogo Nacional’nogo Universitetu im. V.N. Karazìna. Ser. Fìlologìâ” 66, nr 1021, s. 220–225.
View in Google Scholar
Kosobudzka E., 2012, Propaganda językowa jako narzędzie walki władz PRL z Kościołem katolickim na Lubelszczyźnie, „Rocznik Lubelski” t. XXXVIII, s. 107–119.
View in Google Scholar
Kostiv M.B., 2017, Antirelìgìjna propaganda na špal’tah presi Černìgìvŝini na počatku 30–h rr. XX st., „Lìteratura ta Kul’tura Polìssâ. Zbìrnik naukovih prac’”, t. 88, „Istoričnì Nauki”, nr 8, s. 194–202.
View in Google Scholar
Myśliński J., 1972, Prasa w języku polskim na Białorusi Radzieckiej 1921–1941. (Charakterystyka bibliograficzna i przegląd zawartości), „Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego” 11, nr 1, s. 97–116.
View in Google Scholar
Peris D., 1998, Storming the Heavens. The Soviet League of the Militant Godless, Ithaca – London. DOI: https://doi.org/10.7591/9781501735196
View in Google Scholar
Rutkowski K., 2006, O wyrażeniu служитель культа w języku rosyjskim okresu radzieckiego, „Prace Językoznawcze” 8, s. 41–48.
View in Google Scholar
Sierocka K., 1963, Z dziejów czasopiśmiennictwa polskiego w ZSRR („Kultura Mas” 1929–1937), Warszawa.
View in Google Scholar
Sierocka K., 1966, Z kulturalnych i literackich dziejów lewicy polskiej w ZSRR w okresie 20-lecia międzywojennego, Warszawa.
View in Google Scholar
Sierocka K., 1968, Polonia radziecka 1917–1939. Z działalności kulturalnej i literackiej, „Historia i Teoria Literatury. Studia” „Historia Literatury”, t. 21, Warszawa.
View in Google Scholar
Stykalin S.I., Kremenskaâ I.K., 1963, Sovetskaâ satiričeskaâ pečat’ 1917–1963, Moskva.
View in Google Scholar
Surikova O.D., 2014, Slova bezbožnik i bezzavetnyj v diahronii russkogo diskursa, „Političeskaâ Lingvistika” nr 1 (47), s. 250–264.
View in Google Scholar
Ślisz A., 1968, Prasa polska w Rosji w dobie wojny i rewolucji (1915–1919), Warszawa.
View in Google Scholar
Vìtrins’ka O.V., 2014, Radâns’ka presa ta lìteratura 1920–30–k rr. âk ìnstrument vplivu na relìgìjnu svìdomìst’ êvreïv Ukraïni, „Vìsnik Nacional’nogo Tehnic’nogo Universitetu »HPI«. Zbìrnik naukovih prac’”, „Aktual’nì Problemi Istorìï Ukraïni”, nr 25 (1068), s. 3–14.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
