Genologia w lingwistyce – lingwistyka w genologii
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.18.2023.36.01Keywords:
genology, linguistic genology, thought style, genre of speech, genre patternAbstract
GENOLOGY IN LINGUISTICS – LINGUISTICS IN GENOLOGY
The author draws a sketch picture of genology from two perspectives outlined in the title. Linguistic genology is considered as the form of presence of genology in linguistics. It’s being developed since the 1990s by a large group of linguists and treated as a sub-discipline, usually combined with textology, stylistics, pragmalinguistics and axiolinguistics. The article discusses the basic methodological assumptions of the sub-discipline, its organization and scopes, as well as results of the research.The second part of the article is dedicated to the author’s original proposal of interpreting genology as an open cognitive space, filled with various thought styles as understood by Fleck. It allows for combination of linguistic approaches preserved in the tradition with a wide range of authors’ original research proposals in the form research programs etc. in order to give genology the character of cognitive paths of humanistic nature merged in various ways.
Downloads
References
Bachtin M., 1986, Estetyka twórczości słownej, tłum. D. Ulicka, oprac. i wstęp E. Czaplejewicz, „Biblioteka Krytyki Współczesnej”, Warszawa.
View in Google Scholar
Bartmiński J., Niebrzegowska-Bartmińska S., 2009, Tekstologia, Warszawa.
View in Google Scholar
Bartmiński J., Niebrzegowska-Bartmińska S., Szadura J. (red.), 2004, Akty i gatunki mowy, „Współczesna Polszczyzna. Wybór opracowań”, t. 3, Lublin.
View in Google Scholar
Bilut-Homplewicz Z., 2010, Lingwistyka tekstu w Niemczech na tle polonistycznych badań tekstologicznych – kontrastywność interlingwistyczna, „Stylistyka” XIX, s. 393–410.
View in Google Scholar
Bulisz E., 2022, Gatunkowe ukształtowanie współczesnej prasy kobiecej, Lublin.
View in Google Scholar
Burzyńska-Kamieniecka A. (red.), 2012, Akty i gatunki mowy w perspektywie kulturowej, „Język a kultura” t. 23, Wrocław.
View in Google Scholar
Czachur W., 2016, O przydatności koncepcji „stylu myślowego” i „kolektywu myślowego” Ludwika Flecka w lingwistyce dyskursu, [w:] B. Witosz, K. Sujkowska-Sobisz, E. Ficek (red.), Dyskurs i jego odmiany, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 3460, Katowice, s. 313–321.
View in Google Scholar
Czachur W., 2020, Lingwistyka dyskursu jako integrujący program badawczy, Wrocław.
View in Google Scholar
Dunin-Dudkowska A., 2014, Testament jako zwierciadło kultur. Polsko-amerykańskie studium komparatystyczne, „Język, Kultura, Społeczeństwo”, Lublin.
View in Google Scholar
Ficek E., 2013, Poradnik. Model gatunkowy i jego tekstowe aktualizacje, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 3038, Katowice.
View in Google Scholar
Fleck L., 1986, Powstanie i rozwój faktu naukowego. Wprowadzenie do nauki o stylu myślowym i kolektywie myślowym, „Człowiek i Świat Człowieka”, Lublin.
View in Google Scholar
Furdal A., 1982, Genologia lingwistyczna, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” XXXIX, s. 61‒70.
View in Google Scholar
Gajda S., 2001, Gatunkowe wzorce wypowiedzi, [w:] J. Bartmiński (red.), Współczesny język polski, Lublin, s. 255‒268.
View in Google Scholar
Gajda S., 2009, Gatunki wypowiedzi i genologia, [w:] Z. Bilut-Homplewicz, W. Czachur, M. Smykała (red.), Lingwistyka tekstu w Polsce i w Niemczech. Pojęcia, problemy, perspektywy, Wrocław, s. 135‒146.
View in Google Scholar
Grochala B., 2016, Telewizyjna transmisja sportowa w ujęciu genologii lingwistycznej na materiale transmisji meczów piłki nożnej, „Językoznawstwo: gatunki medialne – Uniwersytet Łódzki”, Łódź.
View in Google Scholar
Grochala B., 2019, Genologia lingwistyczna w służbie medioznawstwa, [w:] I. Hofman, D. Kępa-Figura (red.), Współczesne media. Problemy i metody badań nad mediami, t. 2, Lublin, s. 205‒219.
View in Google Scholar
Grzmil-Tylutki H., 2007, Gatunek w świetle francuskiej teorii dyskursu, Kraków.
View in Google Scholar
Hawrysz M., 2012, Polemiczna twórczość Marcina Czechowica w perspektywie genologii lingwistycznej, Zielona Góra.
View in Google Scholar
Hofman I., Kępa-Figura D. (red.), 2017, Współczesne media. Gatunki w mediach, t. 1: Zagadnienia teoretyczne, gatunki w mediach drukowanych, Lublin.
View in Google Scholar
Hofman I., Kępa-Figura D. (red.), 2019, Współczesne media. Problemy i metody badań nad mediami, t. 2, Lublin.
View in Google Scholar
Loewe I., 2007, Gatunki paratekstowe w komunikacji medialnej, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 2513, Katowice.
View in Google Scholar
Malinowska E., 2012, Konstytucja jako gatunek tekstu prawnego, „Studia i Monografie – Uniwersytet Opolski”, nr 470, Opole.
View in Google Scholar
Niebrzegowska S., 1996, Polski sennik ludowy, „Literatura – Lingwistyka” nr 3, Lublin.
View in Google Scholar
Ostaszewska D., 2008, Genologia lingwistyczna jako subdyscyplina współczesnego językoznawstwa, [w:] D. Ostaszewska, R. Cudak (red.), Polska genologia lingwistyczna, „Zagadnienia i Problemy Współczesnej Genologii”, Warszawa, s. 11‒39.
View in Google Scholar
Ostaszewska D. (red.), 2000, Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 1: Mowy piękno wielorakie, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 1926, Katowice.
View in Google Scholar
Ostaszewska D. (red.), 2004, Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 2: Tekst a gatunek, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 2193, Katowice.
View in Google Scholar
Ostaszewska D. (red.), 2007, Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 3: Gatunek a odmiany funkcjonalne, Katowice.
View in Google Scholar
Ostaszewska D., Cudak R. (red.), 2008, Polska genologia lingwistyczna, „Zagadnienia i Problemy Współczesnej Genologii”, Warszawa.
View in Google Scholar
Ostaszewska D., Przyklenk J. (red.), 2011, Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 4: Gatunek a komunikacja społeczna, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 2845, Katowice.
View in Google Scholar
Ostaszewska D., Przyklenk J. (red.), 2015, Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 5: Gatunek a granice, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 3266, Katowice.
View in Google Scholar
Pietrzak M., 2013, Wyznaczniki gatunkowe felietonu drugiej połowy XIX wieku. Na przykładzie tekstów Henryka Sienkiewicza, Bolesława Prusa i Aleksandra Świętochowskiego, Łódź, https://doi.org/10.18778/7525-824-0. DOI: https://doi.org/10.18778/7525-824-0
View in Google Scholar
Przyklenk J., 2009, Staropolska kronika jako gatunek mowy, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 2694, Katowice.
View in Google Scholar
Rejter A., 2000, Kształtowanie się gatunku reportażu podróżniczego w perspektywie stylistycznej i pragmatycznej, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 1859, Katowice.
View in Google Scholar
Skwarczyńska S., 1965, Wstęp do nauki o literaturze, t. 3, cz. 5: Rodzaj literacki, A. Ogólna problematyka genologii, Warszawa.
View in Google Scholar
Szkudlarek-Śmiechowicz E., 2015, Magazyn telewizyjny jako gatunek w formie kolekcji, [w:] D. Ostaszewska, J. Przyklenk (red.), Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 5: Gatunek a granice, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 3266, Katowice, s. 393‒402.
View in Google Scholar
Wierzbicka A., 1983, Genry mowy, [w:] T. Dobrzyńska, E. Janus (red.), Tekst i zdanie. Zbiór studiów, Wrocław, s. 125‒137.
View in Google Scholar
Wilkoń A., 2002, Spójność i struktura tekstu. Wstęp do lingwistyki tekstu, Kraków.
View in Google Scholar
Witosz B., 2005, Genologia lingwistyczna. Zarys problematyki, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 2362, Katowice.
View in Google Scholar
Wojciechowska A., 2012, Protokół jako świadectwo komunikacji wspólnotowej w drugiej połowie XIX wieku. Studium genologiczne, Zielona Góra.
View in Google Scholar
Wojtak M., 2004, Gatunki prasowe, Lublin.
View in Google Scholar
Wojtak M., 2013, Tekst i jego gatunki w ostatnim siedemdziesięcioleciu, [w:] A. Dunin-Dudkowska, A. Małyska (red.), 70 lat współczesnej polszczyzny. Zjawiska, procesy, tendencje. Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Janowi Mazurowi, „Język, Kultura, Społeczeństwo”, Lublin, s. 85‒107.
View in Google Scholar
Wojtak M., 2019a, Do Boga… O Bogu… Przed Bogiem… Gatunki przekazu religijnego w analizie filologicznej, „Teolingwistyka” 15, Tarnów.
View in Google Scholar
Wojtak M., 2019b, Wprowadzenie do genologii, Lublin.
View in Google Scholar
Wojtak M., 2020a, Genologiâ kak kognitivnoe prostranstvo, „Žanry Reči” 3 (27), s. 205‒213, https://doi.org/10.18500/2311-0740-2020-3-27-205-213. DOI: https://doi.org/10.18500/2311-0740-2020-3-27-205-213
View in Google Scholar
Wojtak M., 2020b, Teoretyczne podstawy genologii (propozycja autorska), [w:] G. Habrajska (red.), Teorie i praktyki komunikacji, Łódź, s. 301‒312.
View in Google Scholar
Wyrwas K., 2002, Skarga jako gatunek mowy, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 2053, Katowice.
View in Google Scholar
Żmigrodzka B., 1997, Testament jako gatunek tekstu, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 1698, Katowice.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
