Kalinowym mostem chodziłam, kalinowe serce zgubiłam. Kontynuacje i transformacje motywów ludowych w tekstach literackich
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.18.2023.36.16Keywords:
theme, folklore text, folklore, ethnolinguistic dictionary, literary textAbstract
KALINOWYM MOSTEM CHODZIŁAM, KALINOWE SERCE ZGUBIŁAM: CONTINUATIONS AND TRANSFORMATIONS OF FOLK MOTIFS IN LITERARY TEXTS
The author analyzes the relationship between the folk images of viburnum, viburnum bridge and viburnum grove, as they all are reconstructed in the Lublin ethnolinguistic dictionary, and viburnum motifs identified in five selected literary texts: Teofil Lenartowicz’ Kalina ‘Viburnum’ (1845), Wincenty Korotyński’s Two Loves (1857), Krystyna Krahelska’s Kalinowym mostem chodziłam ‘I Used to Walk over the Viburnum Bridge’ (1941), Andrzej Trzebiński’s Wymarsz Uderzenia (1943) and Tadeusz Urgacz’ Kalinowe serce ‘Viburnum Heart’ (1961). As a result, both continuation and transformation of folk motifs can be detected. What connects the “Viburnum” motifs and the images created from them in the literary works representing different eras, times and styles is the world of values communicated by means of a symbol. The recurring value, as projected here in/by the central symbol of the viburnum, appears to be love.
Downloads
References
Bartmiński J., 1973, O języku folkloru, Wrocław.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1974, Jaś koniki poił. Uwagi o stylu erotyku ludowego, „Teksty: teoria literatury, krytyka, interpretacja” nr 2 (14), s. 11–24.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1990, Folklor – język – poetyka, Wrocław.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1993, Ludowy styl artystyczny, [w:] idem (red.), Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, t. 2: Współczesny język polski, Wrocław, s. 213–222.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 2001, Kontekst założony, historyczny czy kreowany?, [w:] A. Pajdzińska, R. Tokarski (red.), Semantyka tekstu artystycznego, Lublin, s. 109–121.
View in Google Scholar
Bartmiński J., Kaczan A., 2017, Żyto, [w:] SSiSL II/1, s. 199–231.
View in Google Scholar
Bystroń J.S., 1921, Artyzm pieśni ludowej, Poznań.
View in Google Scholar
Czarnowski S., 1956, Warunki społeczne zmiany znaczenia symbolów literackich, [w:] idem, Dzieła, t. 1, Warszawa.
View in Google Scholar
Głowiński M., 1988, Literatura wobec symboliki, [w:] M. Graszewicz, J. Kolbuszewski (red.), Kultura, literatura, folklor. Prace ofiarowane Profesorowi Czesławowi Hernasowi w sześćdziesięciolecie urodzin i dwudziestolecie pracy naukowej, Warszawa, s. 484–496.
View in Google Scholar
Hernas C., 1965, W kalinowym lesie, t. 1: U źródeł folklorystyki polskiej, Warszawa.
View in Google Scholar
Hernas C., 1975, Miejsce badań nad folklorem literackim, „Pamiętnik Literacki” z. 2, s. 3–15.
View in Google Scholar
Hernas C., 1976, Miejsce badań nad folklorem literackim, [w:] H. Markiewicz, J. Sławiński (red.), Problemy metodologiczne współczesnego literaturoznawstwa, Kraków, s. 467–479. Janion M., 1975, Ludowość rozdwojona, „Literatura” nr 2, s. 1–6.
View in Google Scholar
Kielak O., 2015, Etymologia a językowo-kulturowy obraz jałowca i kaliny, „LingVaria” nr 1 (19), s. 181–193, https://doi.org/10.12797/LV.10.2015.19.12. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.10.2015.19.12
View in Google Scholar
Kielak O., 2022a, Jagoda (borówka czarna), [w:] SSiSL II/7, s. 99–114.
View in Google Scholar
Kielak O., 2022b, Bez (lilak), [w:] SSiSL II/7, s. 28–34.
View in Google Scholar
Kielak O., Niebrzegowska-Bartmińska S., 2022, Kalina, [w:] SSiSL II/7, s. 148–180.
View in Google Scholar
Kowalski P., 1990, Współczesny folklor i folklorystyka. O przedmiocie poznania we współczesnych badaniach folklorystycznych, Wrocław.
View in Google Scholar
Krahelska K., 2018, Nie przyjdę o zmierzchu. Wiersze wybrane, wyb., oprac., wstęp, interludia i kalendarium K. Samsel, Warszawa.
View in Google Scholar
Krawczyk-Wasilewska V., 1986, Współczesna wiedza o folklorze, Warszawa.
View in Google Scholar
Krzyżanowski J., 1935, Paralele. Studia porównawcze z pogranicza literatury i folkloru, Warszawa (wyd. 2. – 1961, wyd. 3 – 1977).
View in Google Scholar
Krzyżanowski J., 1961/1978, Literatura ludowa i folklor, [w:] M. Waliński (red.), Teoria kultury. Folklor a kultura, Katowice, s. 197–209, przedruk z: J. Krzyżanowski, Paralele. Studia porównawcze z pogranicza literatury i folkloru, Warszawa 1935, s. 9–22.
View in Google Scholar
Krzyżanowski J., 1980, Szkice folklorystyczne, t. 1: Z teorii i dziejów folkloru, Kraków.
View in Google Scholar
Lechocka E., 2018, Znaczenie i funkcja motywu kaliny w warmińsko-mazurskich pieśniach ludowych, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego” t. LXV, s. 63–83. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2017.24.1.10
View in Google Scholar
Łazuk M. (oprac.), 1976, Co to jest język folkloru?, „Literatura Ludowa” nr 4–5, s. 5–21.
View in Google Scholar
Łotman J., 1988, Symbol w systemie kultury, przeł. B. Żyłko, „Polska Sztuka Ludowa. Konteksty” z. 3, s. 151–154.
View in Google Scholar
Ługowska J., 1981, Ludowa bajka magiczna jako tworzywo literatury, Wrocław.
View in Google Scholar
Ługowska J., 1988, Bajka w literaturze dziecięcej, Warszawa.
View in Google Scholar
Ługowska J., 1999, Folklor – tradycje i inscenizacje. Szkice literacko-folklorystyczne, Wrocław.
View in Google Scholar
Majer-Baranowska U., 1999, Krynica, [w:] SSiSL I/2, s. 279–283.
View in Google Scholar
Marczewska M., 2002, Drzewa w języku i w kulturze, Kielce.
View in Google Scholar
Marczewska M., Szadura J., 2021, Wierzba, [w:] SSiSL II/6, s. 356–382.
View in Google Scholar
Moszyński K., 1939, Kultura ludowa Słowian, cz. 2, z. 2, Kraków.
View in Google Scholar
Myśliwski W., 2003, Kres kultury chłopskiej, Warszawa, przedruk [w:] idem, W środku jesteśmy baśnią, Kraków 2022.
View in Google Scholar
Niebrzegowska S., 1999, Potok, [w:] SSiSLI/2, s. 312–322.
View in Google Scholar
Niebrzegowska-Bartmińska S., 2007, Wzorce tekstów ustnych w perspektywie etnolingwistycznej, Lublin.
View in Google Scholar
Niebrzegowska-Bartmińska S., 2013, Ustalanie znaczeń symbolicznych w słowniku etnolingwistycznym, „LingVaria” nr 1 (15), s. 127–144, https://doi.org/10.12797/LV.08.2013.15.12. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.08.2013.15.12
View in Google Scholar
Niebrzegowska-Bartmińska S., 2016, Gatunkowe uwarunkowania znaczeń symbolicznych, „LingVaria” nr 2 (22), s. 203–224, https://doi.org/10.12797/LV.11.2016.22.14. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.11.2016.22.14
View in Google Scholar
Niebrzegowska-Bartmińska S., 2022a, Kalinowy lasek, [w:] SSiSL II/7, s. 180–182.
View in Google Scholar
Niebrzegowska-Bartmińska S., 2022b, Kalinowy most, [w:] SSiSL II/7, s. 182–183.
View in Google Scholar
Propp W., 1928/1976, Morfologia bajki, Warszawa.
View in Google Scholar
Simonides D., 1995, Przyszłość folklorystyki. Marzenia czy potrzeba naukowa?, [w:] eadem (red.), Folklorystyka. Dylematy i perspektywy, Opole, s. 11–27.
View in Google Scholar
Sitniewska R., Wilczyńska E., Wróblewska V. (red.), 2016, Folklor – tradycja i współczesność, Toruń.
View in Google Scholar
Sobczak U., 2014, Dzieje pojęcia folklor w polskim dyskursie humanistycznym, „Ogrody Nauk i Sztuk” nr 4, s. 417–425, https://doi.org/10.15503/onis2014.417.425. DOI: https://doi.org/10.15503/onis2014.417.425
View in Google Scholar
Sulima R., 1976, Folklor i literatura. Szkice o kulturze i literaturze współczesnej, Warszawa.
View in Google Scholar
Szadura J., 2021, Fujarka wierzbowa, [w:] SSiSL II/6, s. 382–384.
View in Google Scholar
Szcześniak K., 2015, Kalina oczyma slawisty etnolingwisty, [w:] P. Stalmaszczyk, I. Jaros (red.), Amor verborum nos unit. Studia poświęcone pamięci Profesora Sławomira Gali, Łódź, s. 155–166, https://doi.org/10.18778/7969-878-3.14. DOI: https://doi.org/10.18778/7969-878-3.14
View in Google Scholar
Tokarski R., 1995, Semantyka barw we współczesnej polszczyźnie, Lublin.
View in Google Scholar
Tolstoj N.I., 1990, K rekonstrukcji semantiki i funkcii nekotoryh slavjanskih izobrazitel’nyh i slovesnyh simvoilov narodnoj kul’tury, [w:] B.N. Putilov (red.), Fol’klor i ètnografija. Problemy rekonstrukcii faktov tradicionnoj kul’tury, Leningrad, s. 238–255.
View in Google Scholar
Waliński M., 1978, Folklor i folklorystyka. Kilka uwag wstępnych, [w:] idem (red.), Teoria kultury. Folklor a kultura, Katowice, s. 7–40.
View in Google Scholar
Waliński M., 1979, Współczesna rzeczywistość folkloru. Glosa do dyskusji, „Literatura Ludowa” nr 1–3, s. 18–32.
View in Google Scholar
Wężowicz-Ziółkowska D., 1991, Miłość ludowa. Wzory miłości wieśniaczej w polskiej pieśni ludowej XVIII–XX wieku, Wrocław.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
