Etnolingwistyka kognitywna – w stronę integralnego opisu języka
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.18.2023.36.17Keywords:
cognitive ethnolinguistics, history of semantics, Jerzy Bartmiński, language, linguistic worldview, proverb, stereotypeAbstract
COGNITIVE ETHNOLINGUISTICS: TOWARDS THE INTEGRAL DESCRIPTION OF LANGUAGE
The history of ethnolinguistics is, among other things, the history of the evolution of the idea of integrating hitherto isolated levels of research and types of data that are used in analyses. This paper discusses four views important for ethnolinguistics: on the unity of language and culture; about the importance of the cognitive function of language; about the need to use a broad material base inresearch; about recognizing that the ultimate goal of ethnolinguistic research is to reach the way of conceptualization of the world by the speaker, his mentality and the world of values.
Downloads
References
Anusiewicz J., 1990, Problematyka językowego obrazu świata w poglądach niektórych językoznawców i filozofów niemieckich XX wieku, [w:] J. Bartmiński (red.), Językowy obraz świata, Lublin, s. 277–307.
View in Google Scholar
Anusiewicz J., 1994, Lingwistyka kulturowa. Zarys problematyki, Wrocław.
View in Google Scholar
Barnard A., 2000, History and Theory in Anthropology, Cambridge, U.K. – New York. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511808111
View in Google Scholar
Barnard A., 2006, Antropologia. Zarys teorii i historii, przeł. S. Szymański, Warszawa.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1986, Czym zajmuje się etnolingwistyka?, „Akcent” 4, s. 16–20.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1987, Z problemów etnolingwistyki (wybrane aspekty zagadnienia), „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” 5, s. 5–13.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1988a, Definicja kognitywna jako narzędzie opisu konotacji, [w:] idem (red.), Konotacja, Lublin, s. 169–183.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1988b, Słowo wstępne, „Etnolingwistyka” 1, s. 5–7.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1990, Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata, [w:] idem (red.), Językowy obraz świata, Lublin, s. 103–120.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1991, Miejsce hiperonimu w definicji leksykograficznej, [w:] M. Grochowski, D. Weiss (red.), Words are Physicians for an Ailing Mind, München, s. 45–50.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1993a, O profilowaniu i profilach raz jeszcze, [w:] J. Bartmiński, R. Tokarski (red.), O definicjach i definiowaniu, Lublin, s. 269–275.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1993b, O profilowaniu pojęć w słowniku etnolingwistycznym, [w:] N. Toporov (red.), Philologia Slavica. K 70 letiju akademika N.I. Tolstogo, Moskva, s. 12–17.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1996, O „Słowniku stereotypów i symboli ludowych”, [w:] SSiSL I/1, s. 9–34.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 2001, Język w kontekście kultury, [w:] idem (red.), Współczesny język polski, Lublin, s. 13–22.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 2003, Miejsce wartości w językowym obrazie świata, [w:] idem (red.), Język w kręgu wartości. Studia semantyczne, Lublin, s. 59–86.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 2004, Etnolingwistyka słowiańska – próba bilansu, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 16, s. 9–27.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 2007, Językowe podstawy obrazu świata, Lublin.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 2016, O aktualnych zadaniach etnolingwistyki, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 28, s. 7–29, https://doi.org/10.17951/et.2016.28.7. DOI: https://doi.org/10.17951/et.2016.28.7
View in Google Scholar
Bartmiński J., Chlebda W., 2008, Jak badać językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów?, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 20, s. 11–27.
View in Google Scholar
Bartmiński J., Niebrzegowska S., 1998, Profile a podmiotowa interpretacja świata, [w:] J. Bartmiński, R. Tokarski (red.), Profilowanie w języku i w tekście, Lublin, s. 211–224.
View in Google Scholar
Bartmiński J., Tokarski R., 1986, Językowy obraz świata a spójność tekstu, [w:] T. Dobrzyńska (red.), Teoria tekstu. Zbiór studiów, Wrocław, s. 65–81.
View in Google Scholar
Benedict R., 1934, Patterns of Culture, Boston – New York.
View in Google Scholar
Benedict R., 2002, Wzory kultury, przeł. J. Prokopiuk, Warszawa.
View in Google Scholar
Benveniste É., 1977, Semiologia języka, [w:] M. Głowiński (red.), Znak, styl, konwencja, Warszawa, s. 11–42.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2018, Pytania o tożsamość etnolingwistyki, [w:] J. Tambor (red.), Polonistyka na początku XXI wieku. Diagnozy. Koncepcje. Perspektywy, t. 4, Katowice, s. 227–239.
View in Google Scholar
EJO: K. Polański (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław 1999.
View in Google Scholar
EWJP: S. Urbańczyk (red.), Encyklopedia wiedzy o języku polskim, Wrocław 1978.
View in Google Scholar
Goodenough W.H., 1981, Culture, Language and Society, Menlo Park.
View in Google Scholar
Goodenough W.H., 2006, W poszukiwaniu roboczej teorii kultury, przeł. M. Szpetulska-Łazarowicz, [w:] M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje, Warszawa, s. 100–116.
View in Google Scholar
Grabias S., 2001, Język w zachowaniach społecznych, Lublin.
View in Google Scholar
Kępiński A., 1977, Psychopatie, Kraków.
View in Google Scholar
Kroeber A.L., Kluckhohn C., 1952, Culture. A Critical Review of Concepts and Definitions, Cambridge (Mass.).
View in Google Scholar
Mayenowa M.R., 1991, Język, [w:] A. Kłoskowska (red.), Encyklopedia kultury polskiejXX wieku, t. 1, Wrocław, s. 87–109.
View in Google Scholar
Niebrzegowska-Bartmińska S., 2020a, Definiowanie i profilowanie pojęć w (etno)lingwistyce, Lublin.
View in Google Scholar
Niebrzegowska-Bartmińska S., 2020b, Elementy „językowe” i „przyjęzykowe” w definicji leksykograficznej, [mps].
View in Google Scholar
Nikolski L.B., 1976, Sinhronnaja sociolingvistika (Teorija i problemy), Moskva.
View in Google Scholar
Olszewska-Dyoniziak B., 1996, Zarys antropologii kultury, Kraków.
View in Google Scholar
Pottier B. (red.), 1973, Le Langage, Paris.
View in Google Scholar
Puzynina J., 2010, Współcześni językoznawcy jako współbadacze i animatorzy kultury duchowej, Lublin.
View in Google Scholar
Rajewski M., 2004, Koncepcje kultury i cywilizacji w naukach humanistycznych i społecznych, [w:] R. Kuźmińska (red.), Bogactwo kultur i cywilizacji europejskiej na lektoracie języka obcego, Wrocław, s. 220–239.
View in Google Scholar
Sapir E., 1978, Kultura, język, osobowość, przeł. B. Stanosz, R. Zimand, Warszawa.
View in Google Scholar
de Saussure F., 1916, Cours de linguistique générale, Paris.
View in Google Scholar
de Saussure F., 2002, Kurs językoznawstwa ogólnego, przeł. K. Kasprzyk, Warszawa.
View in Google Scholar
Spiro M., 1986, Cultural Relativism and the Future of Anthropology, „Cultural Anthropology” 1, s. 259–286, https://doi.org/10.1525/can.1986.1.3.02a00010. DOI: https://doi.org/10.1525/can.1986.1.3.02a00010
View in Google Scholar
Spiro M., 2006, Relatywizm kulturowy i przyszłość antropologii kulturowej, przeł. G. Pożarlik, [w:] M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje, Warszawa, s. 27–53.
View in Google Scholar
SSiSL: J. Bartmiński, S. Niebrzegowska-Bartmińska (red.), Słownik stereotypów i symboli ludowych, t. I: Kosmos, z. 1: Niebo, światła niebieskie, ogień, kamienie, Lublin 1996, z. 2: Ziemia, woda, podziemie, Lublin 1999, z. 3: Meteorologia, Lublin 2012, z. 4: Świat, światło, metale, Lublin 2012; t. II: Rośliny, z. 1: Zboża, Lublin 2017, z. 2: Warzywa, przyprawy, rośliny przemysłowe, Lublin 2018, z. 3: Kwiaty, Lublin 2019, z. 4: Zioła, Lublin 2019, z. 5: Rośliny, drzewa owocowe i iglaste, Lublin 2020, z. 6: Drzewa liściaste, Lublin 2021, z. 7: Krzewy i krzewinki, Lublin 2022.
View in Google Scholar
Tylor E.B., 1896, Cywilizacja pierwotna. Badania rozwoju mitologii, filozofii, wiary, mowy, sztuki i zwyczajów, przeł. Z. Kowerska, t. 1, Warszawa.
View in Google Scholar
USJP: S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, t. I‒IV, Warszawa 2003.
View in Google Scholar
Węgiel M., 2007, Gdy przysłowia umierają, ludy mądrość zatracają, czyli zarys propozycji opisu przysłów w Wielkim słowniku języka polskiego, [w:] P. Żmigrodzki, R. Przybylska (red.), Nowe studia leksykograficzne, t. 1, Kraków, s. 101–110.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
