Wybrane problemy opisu neologizmów środowiskowych w słowniku Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.19.2024.38.05Keywords:
lexicography, neologism, dictionary, sociolect, sociolectism, sociolexicographyAbstract
SELECTED PROBLEMS OF DESCRIBING SOCIOLECTAL NEOLOGISMS IN THE DICTIONARY CREATED BY THE LANGUAGE OBSERVATORY AT THE WARSAW UNIVERSITY
The article is devoted to some questions connected with lexicographic description of new sociolectal words. The selection of effective methods for this description is discussed by Obserwatorium Językowe UW (Language Observatory at the Warsaw University; Polish abbreviation: OJ UW), creating a dictionary of Polish neologisms (obserwatoriumjezykowe.uw.edu.pl). The author of the article presents the solutions developed by the OJ UW and considers such aspects as various possibilities of interpreting sociolectisms or the problem of relative neologisms. The focus is not only on the vocabulary of traditionally understood sociolects, but also on the lexis used within communities of interest.
Downloads
References
Algeo J., 1991, Fifty Years Among the New Words: A Dictionary of Neologisms 1941–1991, New York. DOI: https://doi.org/10.2307/455435
View in Google Scholar
Antenas Neológicas, [on-line:] upf.edu/web/antenas.
View in Google Scholar
Bańko M., 1994, Nowe definicje w „Nowym słowniku języka polskiego”, „Poradnik Językowy” nr 9, s. 3–14.
View in Google Scholar
Bańko M., 2001, Z pogranicza leksykografii i językoznawstwa. Studia o słowniku jednojęzycznym, Warszawa.
View in Google Scholar
Beregovskaâ È., 2007, O sovremennom sostoânii russkoj sociodialektnoj leksikografii, [w:] I. Koroleva (red.), Vosʹmye Polivanovskie čteniâ. Problemy sociolingvistiki, leksika i frazeologiâ, č. 3, Smolensk, s. 215–222.
View in Google Scholar
Blagoeva D., Kolkovska S. (red.), 2021, Rečnik na novite dumi v bʺlgarskiâ ezik (ot pʺrvite dve desetiletiâ na XXI vek), Sofiâ.
View in Google Scholar
Buttler D., 1959, Słownictwo środowiskowo-emocjonalne we współczesnej polszczyźnie, „Poradnik Językowy” nr 1–2, s. 68–78.
View in Google Scholar
Buttler D., 1979, O wzajemnym oddziaływaniu terminologii i słownictwa ogólnego. II: Determinologizacja wyrazów z leksyki specjalnej, „Poradnik Językowy” nr 3, s. 127–135.
View in Google Scholar
Buttler D., 1981, Tendencje rozwojowe w zasobie słownym powojennej polszczyzny, [w:] H. Kurkowska (red.), Współczesna polszczyzna. Wybór zagadnień, Warszawa, s. 187–219.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2014, Od tematycznego frazeologicznego słownika przekładowego do alfabetycznego słownika par przekładowych, [w:] W. Chlebda (red.), Polsko-rosyjski słownik par przekładowych. Tom zbiorczy Podręcznego idiomatykonu polsko-rosyjskiego, z. 1–5, Opole, s. 9–67.
View in Google Scholar
Climent Roca S., Castellón Masalles I., 1998, Diccionario de neologismos de la lengua española, Barcelona.
View in Google Scholar
Coleman J., 2004, Cant and slang dictionaries. A statistical approach, [w:] Ch. Kay, C. Hough, I. Wotherspoon (red.), New Perspectives on English Historical Linguistics: Selected papers from 12 ICEHL, Glasgow, 21–26 August 2002, t. 2: Lexis and transmission, Philadelphia, s. 41–47. DOI: https://doi.org/10.1075/cilt.252.04col
View in Google Scholar
Dubisz S., 1995, Rozwój współczesnej polszczyzny, „Przegląd Humanistyczny” nr 5, s. 69–88.
View in Google Scholar
Gajda S., 2001, System odmian i jego dynamika rozwojowa, [w:] S. Gajda (red.), Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Język polski, Opole, s. 207–219.
View in Google Scholar
Grabias S., 2003, Język w zachowaniach społecznych, Lublin.
View in Google Scholar
Green J., 1993, New words: A Dictionary of Neologisms since 1960, London.
View in Google Scholar
Hącia A., Kłosińska K., Łachnik J., Pędzich B., 2021a, Problemy metodologiczne związane z opisem nowych jednostek języka na przykładzie słownika neologizmów OJ UW, [w:] E. Młynarczyk, E. Horyń (red.), Dialog z Tradycją, t. IX: Językowe świadectwo przemian społecznych i kulturowych, Kraków, s. 91–108.
View in Google Scholar
Hącia A., Kłosińska K., Łachnik J., Pędzich B., 2021b, Słownik polskich neologizmów w Obserwatorium Językowym Uniwersytetu Warszawskiego, [w:] E. Młynarczyk, E. Horyń (red.), Dialog z Tradycją, t. IX: Językowe świadectwo przemian społecznych i kulturowych, Kraków, s. 109–133.
View in Google Scholar
Hącia A., Łachnik J., Pędzich B., 2024, Typy jednostek neologicznych w Obserwatorium Językowym UW, [w:] R. Rusin Dybalska, M. Benešová, S. Czachór-Kocataş (red.), Polsko-czeskie poznawanie jako wymiana wartości, Praga [w druku].
View in Google Scholar
Henri F., Pudelko B., 2003, Understanding and analysing activity and learning in virtual communities, „Journal of Computer Assisted Learning” 19(4), s. 474–487, https://doi.org/10.1046/j.0266-4909.2003.00051.x. DOI: https://doi.org/10.1046/j.0266-4909.2003.00051.x
View in Google Scholar
Jadacka H. (red.), 2001, Słownik gniazd słowotwórczych współczesnego języka ogólnopolskiego, t. II: Gniazda odrzeczownikowe, Kraków.
View in Google Scholar
Jarosz B., 2013, O zasięgu słownictwa socjolektalnego w XXI wieku, „Białostockie Archiwum Językowe” nr 13, s. 97–116.
View in Google Scholar
Kaczmarek L., Skubalanka T., Grabias S., 1994, Słownik gwary studenckiej, Lublin.
View in Google Scholar
Kłosińska K., 2016, Skąd się biorą frazeologizmy? Źródła frazeologizmów i mechanizmy frazeotwórcze, [w:] G. Dziamska-Lenart, J. Liberek (red.), Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Geneza dawnych i nowych frazeologizmów polskich, Poznań, s. 19–51.
View in Google Scholar
Kłosińska K., 2017, O zagrożeniach i bogactwie polszczyzny – dwadzieścia lat później, [w:] K. Kłosińska, R. Zimny (red.), Przyszłość polszczyzny – polszczyzna przyszłości, Warszawa, s. 36–47.
View in Google Scholar
Kłosińska K., 2024, Mikro- i makrostruktura słownika neologizmów Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego, „LingVaria” XIX, nr 2 (38), s. 47–61.
View in Google Scholar
Kolʹcova E., 2017, Neologizmy anglijskogo âzyka XXI v., „Vestnik RUDN. Teoriâ Âzyka. Semiotika. Semantika” 8, nr 3, s. 604–613, https://doi.org/10.22363/2313-2299-2017-8-3-604-613. DOI: https://doi.org/10.22363/2313-2299-2017-8-3-604-613
View in Google Scholar
Korovuškin V., 2009, Osnovnye atrybuty socioleksikografii kak avtonomnoj otrasli âzykoznaniâ, [w:] Novoe v teorii i praktike leksikografii: sinhronnyj i diahronnyj podhody. Materialy VIII Meždunar. školy-seminara (Ivanovo, 10–12 sentâbrâ 2009 g.), Ivanovo, s. 48–52.
View in Google Scholar
Lukašanec E., 2012, Slengovye slovari kak rezulʹtat metalingvističeskoj deâtelʹnosti polʹzovatelej Interneta, „Naučnyj dialog” nr 8, s. 28–47.
View in Google Scholar
Maffesoli M., 2008, Czas plemion. Schyłek indywidualizmu w społeczeństwach ponowoczesnych, przeł. M. Bucholc, Warszawa.
View in Google Scholar
Markowski A. (red.), 2006, Encyklopedia szkolna WSiP. Nauka o języku, Warszawa.
View in Google Scholar
Martincová O. (red.), 1998, Nová slova v češtině. Slovník neologizmů, t. I, Praha.
View in Google Scholar
Martincová O. (red.), 2004, Nová slova v češtině. Slovník neologizmů, t. II, Praha.
View in Google Scholar
Metelʹskaâ E., 2010, K voprosu ob istorii razvitiâ socioleksikografii v otečestvennoj i zarubežnoj lingvistike, [w:] Materialy VI mezinarodni vedecko-prakticka conference „Veda a technologie: krok do budoucnosti”, nr 10: Filologicke vedy, Praha, s. 23–35.
View in Google Scholar
Monco PL: Monco PL, [on-line:] https://monco.frazeo.pl.
View in Google Scholar
Narodowy Korpus Języka Polskiego, praca zbiorowa, red. A. Przepiórkowski, M. Bańko, R.L. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk, Warszawa 2012.
View in Google Scholar
NFJP: Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego, [on-line:] nfjp.pl (dostęp: 30 IX 2023).
View in Google Scholar
NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego, [on-line:] https://nkjp.pl.
View in Google Scholar
OJ UW: A. Hącia, K. Kłosińska, J. Łachnik, B. Pędzich (red.), Obserwatorium Językowe Uniwersytetu Warszawskiego, [on-line:] obserwatoriumjezykowe.uw.edu.pl.
View in Google Scholar
Pędzich B., 2012, Słownik paralotniarski, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323536703
View in Google Scholar
Pędzich B., 2019, Socjolekty wczoraj i dziś. Wpływ przemian społeczno-kulturowych przełomu XX i XXI wieku na rozwój środowiskowych odmian języka, [w:] A. Frączek, A. Just (red.), Język (w) transformacji – transformacja w języku, Warszawa, s. 70–88. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323539186.pp.70-88
View in Google Scholar
Pędzich B., 2020, Znaczenie, zakres i zastosowanie terminu socjoleksykografia, [w:] M. Bańko, W. Decyk-Zięba, E. Rudnicka (red.), Leksykografia w różnych kontekstach, t. 2, Warszawa, s. 205–214. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323541677.pp.205-214
View in Google Scholar
Pęzik P., 2015, Spokes – a search and exploration service for conversational corpus data, [w:] J. Odijk (ed.), Selected Papers from the CLARIN 2014 Conference, October 24–25, 2014, Soesterberg, The Netherlands, Linkoping, s. 99–109.
View in Google Scholar
Pęzik P., 2020, Budowa i zastosowania korpusu monitorującego MoncoPL, „Forum Lingwistyczne” nr 7, s. 133–150, https://doi.org/10.31261/FL.2020.07.11. DOI: https://doi.org/10.31261/FL.2020.07.11
View in Google Scholar
Pigla W., 2012, Webplemię – próba eksplikacji pojęcia, „Kultura i Historia” nr 21, [on-line:] kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/pl/archives/3837.
View in Google Scholar
Rheingold H., 1993, The Virtual Community: Homesteading on the Electronic Frontier, Cambridge, MA.
View in Google Scholar
Rûmin P., 2010, Formirovanie russkojsociolektnoj leksikografii kak samostoâtelʹnoj otrasli âzykoznaniâ i ee sovremennoe sostoânie, „Vestnik Irkutskogo gosudarstvennogo lingvističeskogo universiteta” nr 1, s. 195–202.
View in Google Scholar
Senderska J., 2011, Wzbogacanie leksyki środowiskowej na przykładzie wybranych odmian socjolektalnych polszczyzny, „Respectus Philologicus” nr 20, s. 181–191.
View in Google Scholar
Skawiński J., 1992, Polszczyzna potoczna w funkcji interdialektu, [w:] J. Anusiewicz, F. Nieckula (red.), Język a Kultura, t. 5: Potoczność w języku i w kulturze, Wrocław, s. 81–86.
View in Google Scholar
Skowronek B., 2013, Mediolingwistyka. Wprowadzenie, Kraków.
View in Google Scholar
Skudrzyk A., Warchala J., 2013, Język potoczny – dyskurs potoczny, [w:] E. Malinowska, J. Nocoń, U. Żydek-Bednarczuk (red.), Style współczesnej polszczyzny. Przewodnik po stylistyce polskiej, Kraków, s. 35–59.
View in Google Scholar
Skudrzykowa A., Urban K., 2000, Mały słownik terminów z zakresu socjolingwistyki i pragmatyki językowej, Kraków – Warszawa.
View in Google Scholar
Smoleń-Wawrzusiszyn M., 2016, Socjolekty wirtualne – metody lingwistyki a komunikacja językowa w społecznościach sieciowych, [w:] P. Siuda (red.), Metody badań online, Gdańsk, s. 182–234.
View in Google Scholar
Smółkowa T., 1992, Zagadnienie synchronii i diachronii w badaniach leksykologicznych, [w:] A. Markowski (red.), Opisać słowa, Warszawa, s. 167–176.
View in Google Scholar
Smółkowa T., 2001, Leksyka ogólna – neologizmy, [w:] S. Gajda (red.), Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Język polski, Opole, s. 119–151.
View in Google Scholar
Smółkowa T. (red.), 1998, Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat 1985–1992, cz. I: A–O, Kraków.
View in Google Scholar
Smółkowa T. (red.), 1999, Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat 1985–1992, cz. II: P–Ż, Kraków.
View in Google Scholar
Smółkowa T. (red.), 2004a, Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat 1993–2000, cz. I: A–H, Kraków.
View in Google Scholar
Smółkowa T. (red.), 2004b, Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat 1993–2000, cz. II: I–O, Kraków.
View in Google Scholar
Smółkowa T. (red.), 2005, Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat 1993–2000, cz. III: P–Ś, Kraków.
View in Google Scholar
Smółkowa T. (red.), 2006, Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat 1993–2000, cz. IV: T–Ż [oraz] Suplement do części I–III, Kraków.
View in Google Scholar
Smółkowa T. (red.), 2013, Słowa, słowa… Czy je znasz?, Kraków.
View in Google Scholar
Smółkowa T., Tekiel D., 1977, Nowe słownictwo polskie. Przymiotniki i przysłówki, Wrocław.
View in Google Scholar
Spokes: Spokes, [on-line:] spokes.clarin-pl.eu.
View in Google Scholar
Starzec A., 2013, Styl popularnonaukowy – styl dyskursu popularnonaukowego, [w:] E. Malinowska, J. Nocoń, U. Żydek-Bednarczuk (red.), Style współczesnej polszczyzny. Przewodnik po stylistyce polskiej, Kraków, s. 71–110.
View in Google Scholar
Szpunar M., 2004, Społeczności wirtualne jako nowy typ społeczności – eksplikacja socjologiczna, „Studia Socjologiczne” nr 2, s. 95–135.
View in Google Scholar
Śliwa K., Sikora E., Ogonowski J., 2011, Kosmetyki do pielęgnacji skóry atopowej, „Wiadomości Chemiczne” 65, nr 7–8, s. 651–673.
View in Google Scholar
Tekiel D. (red.), 1988, Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat 1972–1981, cz. I: A–O, Wrocław.
View in Google Scholar
Tekiel D. (red.), 1989, Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat 1972–1981, cz. II: P–Z, Wrocław.
View in Google Scholar
Tulloch S., 1991, The Oxford Dictionary of New Words: A popular guide to words in the news, Oxford – New York.
View in Google Scholar
USJP: S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, t. I‒IV, Warszawa 2003.
View in Google Scholar
Wawrzyńczyk J., Wierzchoń P., 2017, Podstawowe informacje o Narodowym Fotokorpusie Języka Polskiego, Poznań.
View in Google Scholar
Wierzchoń P., 2010a, Depozytorium leksykalne języka polskiego. Nowe fotomateriały z lat 1901–2010, t. I, Warszawa.
View in Google Scholar
Wierzchoń P., 2010b, Torując drogę teorii lingwochronologizacji, „Investigationes Linguisticae” 25, s. 105–185. DOI: https://doi.org/10.14746/il.2010.20.9
View in Google Scholar
Wierzchoń P., 2011, Depozytorium leksykalne języka polskiego. Nowe fotomateriały z lat 1901–2010, t. II, Warszawa.
View in Google Scholar
Wierzchoń P., 2012, Depozytorium leksykalne języka polskiego. Nowe fotomateriały z lat 1901–2010, t. III, Warszawa.
View in Google Scholar
Wierzchoń P., 2014, Depozytorium leksykalne języka polskiego. Fotosuplement do Słownika warszawskiego, t. XI–XL, Warszawa.
View in Google Scholar
Wileczek A., 2018, Kod młodości. Młodomowa w kontekstach społeczno-kulturowych, Warszawa.
View in Google Scholar
Żmigrodzki P., 2008, Słowo, słownik, rzeczywistość. Z problemów leksykografii i metaleksykografii, Kraków.
View in Google Scholar
Żmigrodzki P., 2009, Wprowadzenie do leksykografii polskiej, Katowice.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
