Idee i wartości w dyskursie wspomnieniowym powstańców warszawskich (na materiale wywiadów z Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego)
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.19.2024.38.06Keywords:
Warsaw Uprising, reminiscent narratives, linguistics of memory, corpus linguistics, axiolinguisticsAbstract
IDEAS AND VALUES IN THE MEMOIR DISCOURSE OF THE WARSAW INSURGENTS (BASED ON INTERVIEWS AVAILABLE IN THE ORAL HISTORY ARCHIVE OF THE WARSAW UPRISING MUSEUM)
The objective of the article is to present selected lexical ways of expressing ideas and values in the memoir discourse of the Warsaw Uprising participants (more precisely: in answers to the question concerning the sense of the uprising outbreak) and, on the basis thereof, to further define the axiological system of memory in the community of our interest, which consists of: dominant, declared and desired ideas/values; anti-values; basis of valuation. The source material comprises approximately 3.400 interviews developed as part of the project entitled the Oral History Archive of the Warsaw Uprising Museum, preserved in the form of transcripts and constituting the text base of the searchable corpus. The analyses are methodologically and theoretically based on the assumptions of linguistics of memory, corpus linguistics and axiolinguistics.
Downloads
References
Bartmiński J., 2002, Etnolingwistyka, [w:] J. Wojnowski (red.), Wielka encyklopedia PWN, t. VIII: Dżami–Fenianie, Warszawa, s. 380–381.
View in Google Scholar
Benenowska I., 2016, „Ani jednym korzeniem nie utkwię tu” – przestrzeń emigracyjna i jej wartościowanie (na podstawie listów Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej do męża), [w:] D. Mazur, B. Morzyńska-Wrzosek (red.), Przestrzeń w kulturze współczesnej, t. 1: Literatura, teatr, film, Bydgoszcz, s. 126−145.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2012, Pamięć ujęzykowiona, [w:] J. Adamowski, M. Wójcicka (red.), Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej, „Tradycja dla Współczesności. Ciągłość i zmiana” t. 6, Lublin, s. 109–119.
View in Google Scholar
Ciesek-Ślizowska B., Duda B., Sujkowska-Sobisz K., 2020a, O (nie)widoczności prowadzącego spotkanie ze świadkiem historii – wstępna typologia ról inicjujących wywiady narracyjne, „LingVaria” XV, 1 (29), s. 47–58, https://doi.org/10.12797/LV.15.2020.29.03. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.15.2020.29.03
View in Google Scholar
Ciesek-Ślizowska B., Duda B., Sujkowska-Sobisz K., 2020b, Władza nad dyskursem w narracji wspomnieniowej. Przypadek Archiwum Historii Mówionej, „Tekst i Dyskurs – Text und Diskurs” 13, s. 63–79, https://doi.org/10.7311/tid.13.2020.04. DOI: https://doi.org/10.7311/tid.13.2020.04
View in Google Scholar
Czachur W., 2018, Lingwistyka pamięci. Założenia, zakres badań i metody analizy, [w:] W. Czachur (red.), Pamięć w ujęciu lingwistycznym. Zagadnienia teoretyczne i metodyczne, „Kultury i Języki Pamięci”, Warszawa, s. 7–55. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323530077.pp.7-55
View in Google Scholar
Czajka-Bubniak A., 2017, Wartościowanie w tabloidzie jako zamierzony środek oddziaływania na odbiorcę, „Słowo. Studia językoznawcze” nr 8, s. 35−57, https://doi.org/10.15584/slowo.2017.8.03. DOI: https://doi.org/10.15584/slowo.2017.8.03
View in Google Scholar
Czelakowska A., 2008, Językowe środki wartościowania negatywnego w wypowiedziach polityków, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis” nr 62, „Studia Linguistica” IV, s. 59−66.
View in Google Scholar
Czerniawska M., 2016, O wartościach i ich zmianie – raport z badań porównawczych nad systemami wartości studentów, „Kultura i Edukacja” nr 3 (113), s. 135−153, https://doi.org/10.15804/kie.2016.03.08. DOI: https://doi.org/10.15804/kie.2016.03.08
View in Google Scholar
Duda B., Ficek E., 2020, Kolokacje pronominalne jako źródło tożsamościowych odniesień (na materiale relacji świadków powstania warszawskiego), „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” 27, nr 2, s. 9–32, https://doi.org/10.14746/pspsj.2020.27.2.1. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2020.27.2.1
View in Google Scholar
Gocół D., 2023, Historia mówiona. Geneza, rozwój, koncepcje, Lublin.
View in Google Scholar
Jedliński R., 2000, Językowy obraz świata wartości w wypowiedziach uczniów kończących szkołę podstawową, „Prace Monograficzne – Akademia Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie”, nr 296, Kraków.
View in Google Scholar
Kajtoch W., 2008, Językowe obrazy świata i człowieka w prasie młodzieżowej i alternatywnej, t. 1‒2, Kraków.
View in Google Scholar
Kiklewicz A., 2018, Wartościowanie jako kategoria semantyczna, [w:] P. Stalmaszczyk (red.), Metodologie językoznawstwa. Od diachronii do panchronii, „Łódzkie Studia z Językoznawstwa Angielskiego i Ogólnego”, nr 8, Łódź, s. 103−140.
View in Google Scholar
Kurczab H., 2012, Z problemów wartości i wartościowania. Wybrane zagadnienia, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Seria Filologiczna. Dydaktyka” z. 7, s. 5−38.
View in Google Scholar
Machálek T., 2020, KonText: Advanced and Flexible Corpus Query Interface, [w:] N. Calzolari, F. Béchet, P. Blache, K. Choukri, Ch. Cieri, T. Declerck, S. Goggi, H. Isahara, B. Maegaard, J. Mariani, H. Mazo, A. Moreno, J. Odijk, S. Piperidis (red.), Proceedings of the Twelfth Conference on Language Resources and Evaluation (LREC 2020), Marseille, 11‒16 May 2020, Paris, s. 7003−7008.
View in Google Scholar
Marszalec J., 2010, Powstanie Warszawskie: wojna, polityka, życie społeczne i mit, [w:] K. Persak, P. Machcewicz (red.), II wojna światowa, „Polski Wiek XX”, t. 2, Warszawa, s. 337–375.
View in Google Scholar
Niećko-Bukowska B., 2018, Oblicza odpowiedzialności. Perspektywa aksjolingwistyczna, „Językoznawstwo – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu”, nr 38, Poznań.
View in Google Scholar
Oskiera A. (red.), 2011, Antynomie wartości. Problematyka aksjologiczna w językoznawstwie, Łódź.
View in Google Scholar
Pajdzińska A., 1991, Wartościowanie we frazeologii, [w:] J. Puzynina, J. Anusiewicz (red.), Język a kultura, t. 3: Wartości w języku i tekście, Wrocław, s. 15−28.
View in Google Scholar
Przyklenk J., 2022, Kiedy obcy jest blisko. „Obcy” w relacjach świadków historii na materiale Archiwum Muzeum Powstania Warszawskiego, [w:] M. Hawrysz, M. Jurewicz-Nowak, I. Kotlarska (red.), Bliskie otoczenie człowieka. Leksyka, teksty, dyskursy, „Zielonogórskie Seminaria Językoznawcze”, Zielona Góra, s. 97–111.
View in Google Scholar
Puzynina J., 1992, Język wartości, Warszawa.
View in Google Scholar
Puzynina J., 2013, Horyzonty aksjolingwistyki, [w:] J. Puzynina, Wartości i wartościowanie w perspektywie językoznawstwa, „Rozprawy Wydziału Filologicznego – Polska Akademia Umiejętności”, t. 83, Kraków, s. 123−139.
View in Google Scholar
Rodziewicz B., 2016, Polacy, Rosjanie i Niemcy wobec wartości. Hierarchia i sposoby rozumienia jednostek aksjologicznych, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 28, s. 138−149, https://doi.org./10.17951/et.2016.28.137. DOI: https://doi.org/10.17951/et.2016.28.137
View in Google Scholar
Szacka B., 2006, Czas przeszły, pamięć, mit, „Współczesne Społeczeństwo Polskie Wobec Przeszłości”, t. 3, Warszawa.
View in Google Scholar
Wartecka A., 2015, Analiza aksjolingwistyczna wybranych wypowiedzi chwalących w programie telewizyjnym typu talent show, [w:] I. Matusiak-Kempa, A. Naruszewicz-Duchlińska (red.), Idee i wartości w języku i kulturze, Olsztyn, s. 186−198.
View in Google Scholar
Witosz B., 2016, Kategoria dyskursu w polonistycznej edukacji akademickiej, [w:] W. Czachur, A. Kulczyńska, Ł. Kumięga (red.), Jak analizować dyskurs? Perspektywy dydaktyczne, Kraków, s. 19−39.
View in Google Scholar
Zaniewicz J.E., 2015, Wartości w piosenkach Powstania Warszawskiego, [w:] I. Matusiak-Kempa, A. Naruszewicz-Duchlińska (red.), Idee i wartości w języku i kulturze, Olsztyn, s. 317−332.
View in Google Scholar
Żuk G., 2016, Edukacja aksjologiczna. Zarys problematyki, Lublin.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
