Grzeczność językowa w listach Katarzyny Smreczyńskiej do syna Władysława Orkana
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.20.2025.39.08Keywords:
politeness, etiquette, epistolographyAbstract
LINGUISTIC POLITENESS IN THE LETTERS OF KATARZYNA SMRECZYŃSKA TO HER SON WŁADYSŁAW ORKAN
The article discusses the formulas of linguistic politeness in Katarzyna Smreczyńska’s letters to her son, Władysław Orkan. The text is based on the results of research on Polish linguistic etiquette and old epistolography. The analysis covered performative speech acts typical of the issue. The use of polite formulas served to emphasise the personal bond between the dialogue participants. It was responsible for maintaining contact in an indirect communication situation, which proves the power of the phatic function in letters. The text attempts to answer the question of how the letter writers influenced communication etiquette. Katarzyna Smreczyńska’s addition of random writers influenced the pace of exchange of correspondence and required acts of politeness (for example, justifying her tardiness). The participation of intermediaries writing down the text made it possible to initiate etiquette acts that went beyond the conventional composition of a letter.
Downloads
References
Brocki M., 2001, Język ciała w ujęciu antropologicznym, „Kreatywność”, Wrocław.
View in Google Scholar
Kita M., 2016, „Grzeczność wszystkim należy, lecz każdemu inna”. O wielości odmian grzeczności językowej, „Postscriptum Polonistyczne” nr 1: Polacy w/o Australii, s. 193–212.
View in Google Scholar
Kuciel-Frydryszak J., 2023, Chłopki. Opowieść o naszych babkach, Warszawa.
View in Google Scholar
Marcjanik M., 2012, Etykieta językowa, [w:] J. Bartmiński (red.), Współczesny język polski, wyd. 4, Lublin, s. 281–291.
View in Google Scholar
Olma M., 2013, Językowe realizacje aktów dyrektywnych w korespondencyjnych kontaktach familijnych dziewiętnastego stulecia, [w:] P. Borek, M. Olma (red.), Epistolografia w dawnej Rzeczypospolitej, t. 4: Stulecia XVI–XIX. Perspektywa historycznoliteracka i językowa, „Biblioteka Tradycji”, seria II, nr 132, Kraków, s. 293–303.
View in Google Scholar
Orkan W., 1953, Konwenans wsiowy, [w:] idem, Wybór pism, oprac. J. Błoński, S. Góra, Kraków, s. 451–452.
View in Google Scholar
Ożóg K., 2014a, Rytualizacja w języku władzy komunistycznej PRL, [w:] I. Kamińska-Szmaj, T. Piekot, M. Poprawa (red.), Język polityki – historia i współczesność, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, nr 3694, „Oblicza Komunikacji”, nr 7, Wrocław, s. 37–50.
View in Google Scholar
Ożóg K., 2014b, Współczesna polska grzeczność językowa a postmodernizm, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis” 167, „Studia Linguistica” IX, s. 49–60.
View in Google Scholar
Pigoń S., 1958, Władysław Orkan. Twórca i dzieło, Kraków.
View in Google Scholar
Rachwałowa M., 2002, Grzecznościowe akty mowy w korespondencji W. Orkana z matką, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis” 6, „Studia Linguistica” I, s. 307–313.
View in Google Scholar
Sikora K., 2010, Grzeczność językowa wsi, cz. 1: System adresatywny, Kraków.
View in Google Scholar
Sikora K., 2020, Życzenie w gwarze i kulturze wsi, „Biblioteka LingVariów”, t. 29, Kraków. DOI: https://doi.org/10.12797/10.12797/9788381382878
View in Google Scholar
SJPD: W. Doroszewski (red.), Słownik języka polskiego, t. I–XI, Warszawa 1958–1969.
View in Google Scholar
Skudrzyk A., 2007, Normy grzecznościowych zachowań językowych (etykieta językowa, savoir-vivre, bon ton, dobre wychowanie, grzeczność językowa), [w:] A. Achtelik, J. Tambor (red.), Sztuka czy rzemiosło? Nauczyć Polski i polskiego, Katowice, s. 105–122.
View in Google Scholar
Skwarczyńska S., 1937/2006, Teoria listu, „Archiwum Towarzystwa Naukowego we Lwowie”, dział 1, t. 9, z. 1, Lwów; na podst. pierwodruku oprac. E. Feliksiak, M. Leś, „Poetyka i Horyzonty Tradycji”, nr 3, Białystok.
View in Google Scholar
Ziejka F., 1988, Przedmowa, [w:] idem (red.), Dialog serdeczny. Korespondencja Władysława Orkana i Katarzyny Smreczyńskiej, Warszawa, s. 5–19.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Krzysztof Waśkowski

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
