Grzeczność językowa w listach Katarzyny Smreczyńskiej do syna Władysława Orkana

Authors

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.20.2025.39.08

Keywords:

politeness, etiquette, epistolography

Abstract

LINGUISTIC POLITENESS IN THE LETTERS OF KATARZYNA SMRECZYŃSKA TO HER SON WŁADYSŁAW ORKAN

The article discusses the formulas of linguistic politeness in Katarzyna Smreczyńska’s letters to her son, Władysław Orkan. The text is based on the results of research on Polish linguistic etiquette and old epistolography. The analysis covered performative speech acts typical of the issue. The use of polite formulas served to emphasise the personal bond between the dialogue participants. It was responsible for maintaining contact in an indirect communication situation, which proves the power of the phatic function in letters. The text attempts to answer the question of how the letter writers influenced communication etiquette. Katarzyna Smreczyńska’s addition of random writers influenced the pace of exchange of correspondence and required acts of politeness (for example, justifying her tardiness). The participation of intermediaries writing down the text made it possible to initiate etiquette acts that went beyond the conventional composition of a letter.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Brocki M., 2001, Język ciała w ujęciu antropologicznym, „Kreatywność”, Wrocław.
View in Google Scholar

Kita M., 2016, „Grzeczność wszystkim należy, lecz każdemu inna”. O wielości odmian grzeczności językowej, „Postscriptum Polonistyczne” nr 1: Polacy w/o Australii, s. 193–212.
View in Google Scholar

Kuciel-Frydryszak J., 2023, Chłopki. Opowieść o naszych babkach, Warszawa.
View in Google Scholar

Marcjanik M., 2012, Etykieta językowa, [w:] J. Bartmiński (red.), Współczesny język polski, wyd. 4, Lublin, s. 281–291.
View in Google Scholar

Olma M., 2013, Językowe realizacje aktów dyrektywnych w korespondencyjnych kontaktach familijnych dziewiętnastego stulecia, [w:] P. Borek, M. Olma (red.), Epistolografia w dawnej Rzeczypospolitej, t. 4: Stulecia XVI–XIX. Perspektywa historycznoliteracka i językowa, „Biblioteka Tradycji”, seria II, nr 132, Kraków, s. 293–303.
View in Google Scholar

Orkan W., 1953, Konwenans wsiowy, [w:] idem, Wybór pism, oprac. J. Błoński, S. Góra, Kraków, s. 451–452.
View in Google Scholar

Ożóg K., 2014a, Rytualizacja w języku władzy komunistycznej PRL, [w:] I. Kamińska-Szmaj, T. Piekot, M. Poprawa (red.), Język polityki – historia i współczesność, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, nr 3694, „Oblicza Komunikacji”, nr 7, Wrocław, s. 37–50.
View in Google Scholar

Ożóg K., 2014b, Współczesna polska grzeczność językowa a postmodernizm, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis” 167, „Studia Linguistica” IX, s. 49–60.
View in Google Scholar

Pigoń S., 1958, Władysław Orkan. Twórca i dzieło, Kraków.
View in Google Scholar

Rachwałowa M., 2002, Grzecznościowe akty mowy w korespondencji W. Orkana z matką, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis” 6, „Studia Linguistica” I, s. 307–313.
View in Google Scholar

Sikora K., 2010, Grzeczność językowa wsi, cz. 1: System adresatywny, Kraków.
View in Google Scholar

Sikora K., 2020, Życzenie w gwarze i kulturze wsi, „Biblioteka LingVariów”, t. 29, Kraków. DOI: https://doi.org/10.12797/10.12797/9788381382878
View in Google Scholar

SJPD: W. Doroszewski (red.), Słownik języka polskiego, t. I–XI, Warszawa 1958–1969.
View in Google Scholar

Skudrzyk A., 2007, Normy grzecznościowych zachowań językowych (etykieta językowa, savoir-vivre, bon ton, dobre wychowanie, grzeczność językowa), [w:] A. Achtelik, J. Tambor (red.), Sztuka czy rzemiosło? Nauczyć Polski i polskiego, Katowice, s. 105–122.
View in Google Scholar

Skwarczyńska S., 1937/2006, Teoria listu, „Archiwum Towarzystwa Naukowego we Lwowie”, dział 1, t. 9, z. 1, Lwów; na podst. pierwodruku oprac. E. Feliksiak, M. Leś, „Poetyka i Horyzonty Tradycji”, nr 3, Białystok.
View in Google Scholar

Ziejka F., 1988, Przedmowa, [w:] idem (red.), Dialog serdeczny. Korespondencja Władysława Orkana i Katarzyny Smreczyńskiej, Warszawa, s. 5–19.
View in Google Scholar

Downloads

Published

2025-05-13

Issue

Section

Historical Polish

How to Cite

Waśkowski, K. (2025) “Grzeczność językowa w listach Katarzyny Smreczyńskiej do syna Władysława Orkana”, LingVaria, 20(1(39), pp. 105–117. doi:10.12797/LV.20.2025.39.08.

Similar Articles

You may also start an advanced similarity search for this article.