Losy posłanki w języku polskim
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.20.2025.40.13Keywords:
history of Polish language, Polish lexis , parliamentary terminology, feminative, female MPAbstract
HISTORY OF THE WORD POSŁANKA IN POLISH
The subject of the article is the occurrence of the word posłanka [female member of parliament] in Polish, referring to a member of the lower house of parliament. The sources used in the study are primarily Polish dictionaries and corpora, including the Corpus of Parliamentary Discourse and the National Corpus of the Polish Language. The discussion on the nomination of women in parliament in the pages of “Poradnik Językowy” (“Linguistuic Manual”), an interwar periodical dedicated to the culture of language, was also examined. The need to create a name for a woman holding an office in the parliament of deputy was a consequence of her obtaining the right to run for the office, which occurred in 1918 by decree of the Polish president. The records of the proceedings of the Parliament of the Second Polish Republic confirm the presence of the name posłanka, the frequency of which gradually increased from the first mention in 1922 to 120 appearances in the 3rd term. The term posłanka also has numerous confirmations from the sessions of the Parliament of the Polish People’s Republic but, due to the low rank and limited decision-making power of this institution, it disappeared from public use. Its presence in the 1980s is not recorded in the National Corpus of the Polish Language. It returned in the 1990s with the opinion of a neologism and a deprecating name.
Downloads
References
Adamiec D., Gruszczyński W., Majdak M., Żółtak M., 2023, Barokowa polszczyzna w internecie, czyli Elektroniczny słownik języka polskiego XVII i XVIII wieku, „LingVaria” XVIII, nr 1 (35), s. 113–124, https://doi.org/10.12797/LV.18.2023.35.08. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.18.2023.35.08
View in Google Scholar
Benni T., 1933, Sportswoman chce się widzieć z panią doktór, „Język Polski” XVIII, z. 6, s. 184–185.
View in Google Scholar
Chrobaczyńska-Plucińska E., 2022, Halina Skibniewska – posłanka i pierwsza wicemarszałkini w dziejach polskiego parlamentaryzmu (1965–1985). Szkic do biografii, [w:] A. Chamera-Nowak (red.), Kobiety Polsce – Polska Kobietom, „Seria Historyczna”, 10, Warszawa, s. 124–145.
View in Google Scholar
DanKolaDyk: P. Danet, Nouveau Grand Dictionnaire De M’ L’ Abbe Danet, Francois, Latin & Polonois : Enrichi des mellieurs Françons de parler, Avec Des Notes De Critique & de Grammaire Sur Ces Trois Langues […]. T. 2, Warszawa 1743–1745, [on-line:] https://crispa.uw.edu.pl/object/files/411857/display/PDF (dostęp: 31 III 2025).
View in Google Scholar
Dekret Tymczasowego Naczelnika Państwa z 28 listopada 1918 roku o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego (Dz. P.P.P. Nr 18, poz. 46 ze zm.), [on-line]: https://isap.sejm.
View in Google Scholar
gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19180180046/O/D19180046.pdf (dostęp: 31 III 2025).
View in Google Scholar
Doroszewski W., 1962, O kulturę słowa. Poradnik językowy, t. 1, Warszawa.
View in Google Scholar
Dufrat J., 2020, W okresie powolnej modernizacji. Kobieta w II Rzeczypospolitej – próba bilansu, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne” 147, z. 4, s. 811–822, https://doi.org/10.4467/20844069PH.20.045.12499. DOI: https://doi.org/10.4467/20844069PH.20.045.12499
View in Google Scholar
Jadacka H., 2005, Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa.
View in Google Scholar
Jankowska K., 2018, Nazwy kobiet w czasopiśmie „Bluszcz” z lat 1924–1925. Analiza semantyczna i formalna, komputeropis pracy dyplomowej.
View in Google Scholar
Jankowski H., 2021, W obronie języka czy w obawie przed zmianą? Manipulacje językowe w prawicowych tekstach publicystycznych o nazwach żeńskich, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica” 55, s. 73–87, https://doi.org/10.18778/0208-6077.55.04. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6077.55.04
View in Google Scholar
JP 1931: W sprawie określeń zawodów w odniesieniu do kobiet, „Język Polski” XVI, z. 5, s. 156–157, [on-line:] https://mbc.malopolska.pl/pl/podglad/jezyk-polski-kazimierz-nitsch-92377/ (dostęp: 31 III 2025).
View in Google Scholar
KDP: Korpus Dyskursu Parlamentarnego, [on-line:] https://kdp.ipipan.waw.pl (dostęp: 28 II 2025–31 III 2025).
View in Google Scholar
Knapski: G. Knapiusz, Thesaurus polono-latino-graecus seu promptuarium linguae Latinae et Graecae […], t. I–II, Kraków 1621.
View in Google Scholar
Kobieta w życiu politycznem, „Bluszcz” 1922, nr 10, s. 76, [on-line:] https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/112402/edition/123135/content (dostęp: 31 III 2025).
View in Google Scholar
Kondracka M., 2017, Posłanki i senatorki II Rzeczypospolitej, Warszawa.
View in Google Scholar
KorBa: Elektroniczny korpus tekstów polskich z XVII i XVIII w. (do 1772 r.), [on-line:] https:// korba.edu.pl (dostęp: 31 III 2025).
View in Google Scholar
Kowalik J.A., 2015, Aemulatores erasmi? „Sejmy niewieście” w polskiej kulturze literackiej XVI wieku, „Terminus” 17, z. 2 (35), s. 241–263, https://doi.org/10.4467/20843844TE.15.007.4473.
View in Google Scholar
Lis-Staranowicz D., 2018, Kobiece oblicze wyborów parlamentarnych w Polsce. Pomiędzy przeszłością a teraźniejszością, „Studia Wyborcze” 25, s. 31–44, https://doi.org/10.26485/SW/2018/25/3. DOI: https://doi.org/10.26485/SW/2018/25/3
View in Google Scholar
Łaziński M., 2023, Feminatywy oraz inne spory o słowa. Próba diagnozy i propozycje pozytywne, „Socjolingwistyka” 37, nr 1, s. 345–368, https://doi.org/10.17651/SOCJOLING.37.19. DOI: https://doi.org/10.17651/SOCJOLING.37.19
View in Google Scholar
Majka K., 2018, Kobieta na szerokim świecie, czyli językowy obraz kobiety w czasopiśmie „Moja Przyjaciółka” z lat 1934–1938, komputeropis pracy dyplomowej.
View in Google Scholar
Małocha-Krupa A., 2018, Feminatywum w uwikłaniach językowo-kulturowych, Wrocław.
View in Google Scholar
Miśkiewicz M., 2024, Sportswoman, sportowczyni, sportówka… Problematyczne nazwy kobiety uprawiającej sport, „Język Polski” CIV, z. 1, s. 48–62, https://doi.org/10.31286/JP.00592. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.00592
View in Google Scholar
Narodowy Korpus Języka Polskiego, praca zbiorowa, red. A. Przepiórkowski, M. Bańko, R.L. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk, Warszawa 2012.
View in Google Scholar
Niepytalska-Osiecka A., 2021, Mieszkańcy i mieszkanki – symetryczne informowanie o płci jako przejaw języka niedyskryminującego, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica” 55, s. 57–72. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6077.55.03
View in Google Scholar
NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego, [on-line:] https://nkjp.pl/ (dostęp: 31 III 2025).
View in Google Scholar
Ogrodniczuk M., 2018, Polish Parliamentary Corpus, [w:] D. Fišer, M. Eskevich, F. de Jong (red.), Proceedings of the LREC 2018 Workshop ParlaCLARIN: Creating and Using Parliamentary Corpora, Paris, s. 15–19.
View in Google Scholar
PJ 1912: Nazwa żeńska posła do parlamentu?, „Poradnik Językowy” nr 3, s. 41, [on-line:] https://poradnik-jezykowy.uw.edu.pl/issue/243 (dostęp: 31 III 2025).
View in Google Scholar
PJ 1919: Poseł – rodzaj żeński, „Poradnik Językowy” nr 4, s. 55, [on-line:] https://poradnik-jezykowy.uw.edu.pl/issue/314 (dostęp: 31 III 2025).
View in Google Scholar
PJ 1920: Jeszcze poseł rodzaju żeńskiego, „Poradnik Językowy” nr 2–3, s. 25 [on-line:] https://poradnik-jezykowy.uw.edu.pl/issue/322 (dostęp: 31 III 2025).
View in Google Scholar
PJ 1925: Poseł – posłanka, „Poradnik Językowy” nr 5, s. 71, [on-line:] https://poradnik-jezykowy.uw.edu.pl/issue/375 (dostęp: 31 III 2025).
View in Google Scholar
PJ 1932: Zapytania i odpowiedzi, „Poradnik Językowy” nr 8, s. 143, [on-line:] https://poradnik-jezykowy.uw.edu.pl/issue/448 (dostęp: 31 III 2025).
View in Google Scholar
SEBor: W. Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 2005.
View in Google Scholar
SIJPA: M. Arct, Słownik ilustrowany języka polskiego, t. 1, wyd. 3, Warszawa 1929.
View in Google Scholar
SJP XVII–XVIII: W. Gruszczyński (red.), Elektroniczny słownik języka polskiego XVII i XVIII wieku, [on-line:] https://sxvii.pl (dostęp: 31 III 2025).
View in Google Scholar
Skudrzyk A., 2020, Od prorokini do marszałkini, czyli o derywacji w miarę potrzeb, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica” 15, s. 247–254, https://doi.org/10.24917/20831765.15.20. DOI: https://doi.org/10.24917/20831765.15.20
View in Google Scholar
SL: S.B. Linde, Słownik języka polskiego, t. I–VI, Warszawa 1807–1814.
View in Google Scholar
SPXVI: Słownik polszczyzny XVI wieku, t. I–IV, red. komitet redakcyjny, t. V–XVII, red. M.R. Mayenowa, t. XVIII–XXXIV, red. F. Pepłowski, t. XXXV–XXXVI, red.
View in Google Scholar
K. Mrowcewicz, P. Potoniec, t. XXXVII, red. P. Potoniec, t. XXXVIII, red. K. Mrowcewicz, Wrocław–Warszawa–Kraków 1966–2020.
View in Google Scholar
SStp: S. Urbańczyk (red.), Słownik staropolski, t. I–XI, Wrocław–Warszawa–Kraków 1953–2002.
View in Google Scholar
SW: J. Karłowicz, A.A. Kryński, W. Niedźwiedzki (red.), Słownik języka polskiego, t. I–VIII, Warszawa 1900–1927.
View in Google Scholar
SWil: A. Zdanowicz (red.), Słownik języka polskiego, Wilno 1861, [on-line:] https://eswil.ijp.pan.pl/index.php (dostęp: 31 III 2025).
View in Google Scholar
Szczot M., 2014, Literacka satyra obyczajowa czy polityczny program reform? Staropolskie „sejmy” kobiet i ich antyczne wzorce, [w:] M.A. Kubiaczyk, F. Kubiaczyk (red.), Płeć i władza w kontekstach historycznych i współczesnych, „Gnieźnieńskie Prace Humanistyczne”, t. 1, Gniezno, s. 147–158.
View in Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J., 2021, Nianiek, ministra i japonki. Eseje o języku i płci, Kraków.
View in Google Scholar
Walczewska S., 2000, Damy, rycerze, feministki. Kobiecy dyskurs emancypacyjny w Polsce, „Kobieta, Kultura, Krytyka”, Kraków.
View in Google Scholar
Wiechnik O., Posełki. Osiem pierwszych kobiet, „Seria Reporterska Wydawnictwa Poznańskiego”, Poznań 2023.
View in Google Scholar
Woźniak E., 2014, Język a emancypacja, feminizm, gender, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” LX, s. 295–312.
View in Google Scholar
Woźniak E., 2020, Przełomowe dwudziestolecie. Lata 1918–1939 w dziejach języka polskiego, Łódź. DOI: https://doi.org/10.18778/8220-232-8
View in Google Scholar
Woźniak E., 2021, Dzieje nazw żeńskich w polszczyźnie jako odbicie przemian społeczno-kulturowych, [w:] E. Młynarczyk, E. Horyń (red.), Dialog z Tradycją, t. 9: Językowe świadectwo przemian społecznych i kulturowych, Kraków, s. 383–392.
View in Google Scholar
Woźniak E, 2025, Kobiety o sobie – feminatywa w międzywojennych ofertach pracy, „Język Polski” CV, z. 2, s. 83–96, https://doi.org/10.31286/JP.001054. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.001054
View in Google Scholar
Woźniak E., w druku, Senatorka w języku polskim.
View in Google Scholar
Woźniak E., Zarębski R., 2018, O (nie)przydatności źródeł leksykograficznych w badaniach XIX-wiecznej terminologii prawnej, „Język Polski” XCVIII, z. 4, s. 59–69, https://doi.org/10.31286/JP.98.4.6. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.98.4.6
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Ewa Woźniak

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
