Czego Zenon Klemensiewicz nie napisał o języku polskim w dwudziestoleciu międzywojennym, czyli dlaczego potrzebne jest nowe opracowanie dziejów polszczyzny w latach 1918–1939
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.28.06Keywords:
history of Polish language 20th century, Interwar Period, Zenon KlemensiewiczAbstract
What Zenon Klemensiewicz Did Not Write About the Polish Language in the Interwar Period, or Why Is There a Need for a New Synthesis of the History of Polish Between 1918 and 1939
The article formulates a postulate of a new synthesis of the history of the Polish language in the years 1918–1939, and presents reasons that justify this need. The interwar period has been described in the third volume of Z. Klemensiewicz’s History of the Polish Language (Pol. Historia języka polskiego) as the closing phase of the New Polish period. Such classification of this brief period in the history of Polish might be the reason why it has attracted little interest from historians studying the language, and why the centre of gravity of linguistic research has shifted to the period after 1945 which Klemensiewicz presented as the time of great changes in the Polish language. Klemensiewicz’s work, whose third volume was published in 1974, ignores numerous important issues which characterize the sociopolitical background of the development of Polish and the attitude towards the language. These are primarily issues connected to multinationality and multilingualism, including the problem of bilingual education with the language of instruction being a minority language, and the question of language policy. A wider range of sources needs to be included in historical and linguistic research into the interwar period, as the existing literature is mainly only familiar with the topics popularized by contemporary language correctness journals such as Poradnik Językowy or Język Polski.
Downloads
References
Bajerowa I., 1982, Badania nad terminologią języków specjalnych (środowiskowych), [w:] J. Rieger, M. Szymczak (red.), Język i językoznawstwo polskie w sześćdziesięcioleciu niepodległości (1918–1978). Materiały konferencji naukowej, Warszawa, 25 października 1978, Wrocław, s. 37–40.
View in Google Scholar
Bajerowa I., 1985, Przedmowa, [w:] Z. Klemensiewicz, Historia języka polskiego, cz. 1: Doba staropolska (od czasów najdawniejszych do początków XVI wieku), „Z Prac Instytutu Badań Literackich PAN”, Warszawa, s. 11–12.
View in Google Scholar
Bajerowa I. (red.), 1996, Język polski czasu drugiej wojny światowej (1939–1945), Warszawa.
View in Google Scholar
Bajerowa I., 2005, Zarys historii języka polskiego 1939–2000, Warszawa.
View in Google Scholar
Chruściel S., 1938, Szkoła państwowa a mniejszości narodowe w Polsce i za granicą, Lwów.
View in Google Scholar
Gabryś-Sławińska M., 2016, Język jako wartość w „Tygodniku Ilustrowanym” w latach 1918–1929, „LingVaria” nr 2 (22), s. 279–292, [on-line:] http://dx.doi.org/10.12797/LV.11.2016.22.18.
View in Google Scholar
Gajda S., 1976, Rozwój polskiej terminologii górniczej, „Studia i Monografie WSP im. Powstańców Śląskich w Opolu”, nr 55, Opole.
View in Google Scholar
Hibel K., 2014, „Wojna na mapy”, „wojna na słowa”. Onomastyczne i międzykulturowe aspekty polityki językowej II Rzeczpospolitej w stosunku do mniejszości ukraińskiej w Galicji Wschodniej w okresie międzywojennym, „Slavische Sprachgeschichte”, t. 7, Wien – Berlin.
View in Google Scholar
Klemensiewicz Z., 1956, Zagadnienia i założenia historii języka polskiego, „Pamiętnik Literacki” XLVII, s. 86–137.
View in Google Scholar
Klemensiewicz Z., 1985, Historia języka polskiego, cz. 3: Doba nowopolska (od ósmego dziesięciolecia XVIII wieku do r. 1939), „Z Prac Instytutu Badań Literackich PAN”, Warszawa.
View in Google Scholar
Kornecki J., 1929, Szkolnictwo dla mniejszości narodowych w Polsce, Warszawa.
View in Google Scholar
Król K., 1928, Wskazówki językowe do tekstu wydawnictw urzędowych: 1. „Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej”, 2. „Dziennik Urzędowy Min. Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego”, Warszawa.
View in Google Scholar
Lewaszkiewicz T., 2018, Władysław Kuraszkiewicz jako recenzent wydawniczy Historii języka polskiego Zenona Klemensiewicza, [w:] M. Hawrysz, M. Uździcka (red.), Wokół dziejów używania polszczyzny – wspólnoty, potrzeby, zachowania komunikatywne, „Zielonogórskie Seminaria Językoznawcze”, 2017, Zielona Góra, s. 211–224.
View in Google Scholar
Lubaś W., 2012, O polskiej polityce językowej, „Poradnik Językowy” nr 6, s. 11–33.
View in Google Scholar
Obiezierska H., 1995, Jedno życie prywatne na tle życia narodu polskiego w wieku XX, „Biblioteka Wileńskich Rozmaitości”. Seria B, nr 4, Bydgoszcz.
View in Google Scholar
Ogonowski J., 2000, Uprawnienia językowe mniejszości narodowych w Rzeczypospolitej Polskiej 1918–1939, Warszawa.
View in Google Scholar
Rozporządzenie: Rozporządzenie Ministra Komunikacji z dnia 13 grudnia 1930 r.
View in Google Scholar
Nr. I/1/11239/30 w sprawie Regulaminu Komisji Językowej Ministerstwa Komunikacji oraz składu osobowego tej Komisji, Dziennik Urzędowy Ministerstwa Komunikacji 1931, nr 1, poz. 1, [on-line:] https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/375233/edition/357418/content (dostęp: 20 XII 2018).
View in Google Scholar
Sagan-Bielawa M., 2012, Status prawny polszczyzny w odbudowywanym państwie polskim (lata 1916–1924), „Socjolingwistyka” XXVI, s. 107–121.
View in Google Scholar
Sagan-Bielawa M., 2013, Wspólnota komunikacyjna na ziemiach polskich po odzyskaniu niepodległości, [w:] P. Nowakowski, K. Stroński, M. Szczyszek (red.), Wspólnoty komunikacyjne, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze”, t. 25, s. 39–46.
View in Google Scholar
Sagan-Bielawa M., 2014, Dziedzictwo pozaborowe. Społeczna świadomość językowa Polaków w Drugiej Rzeczypospolitej, „Biblioteka LingVariów”, t. 18, Kraków.
View in Google Scholar
Sagan-Bielawa M., 2017, Język jako element świadomości społecznej (na przykładzie Polski po 1918 roku), „LingVaria” nr 2 (12), s. 211–223, [on-line:] http://dx.doi.org./10.12797/LV.12.2017.24.14.
View in Google Scholar
Sanojca K., 2013, Dwa patriotyzmy, czyli rzecz o wychowywaniu polskiej i ukraińskiej młodzieży na Kresach Południowo-Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej, [w:] A. Landau-Czajka, K. Sierakowska (red.), Procesy socjalizacji w Drugiej Rzeczypospolitej 1914–1939.
View in Google Scholar
Zbiór studiów, „Metamorfozy Społeczne”, 7, Warszawa, s. 19–34.
View in Google Scholar
Siekiera R., 2016, Początki polskiej publicystyki sportowej w ujęciu genologicznym. „Przegląd Sportowy” w latach 1921–1925, „Dziennikarstwo i Komunikacja”, Łódź.
View in Google Scholar
Starzec A., 1984, Rozwój polskiej terminologii motoryzacyjnej (od początku do 1945 roku), „Studia i Monografie WSP im. Powstańców Śląskich w Opolu”, nr 94, Opole.
View in Google Scholar
Szober S., 1934, Adam Antoni Kryński. Życie i prace, Warszawa, s. VII–XXXIX (odb. z „Prac Filologicznych” XVI), [on-line:] http://pbc.biaman.pl/dlibra/docmetadata?id=32529 (dostęp: 20 XII 2018).
View in Google Scholar
Treder J., 1972, 70 lat „Poradnika Językowego”. Zawartość pisma w latach 1901–1970, Warszawa.
View in Google Scholar
Walczak B., 1988, Znaczenie odzyskania niepodległości w dziejach języka polskiego, „Życie i Myśl” 36, nr 10, s. 44–55.
View in Google Scholar
Walczak B., 1999, Zarys dziejów języka polskiego, Wrocław.
View in Google Scholar
Wawrzyńczyk J., 1990, Nowe słownictwo polskie w świetle źródeł prasowych z lat 1918–1939, Łódź.
View in Google Scholar
Wawrzyńczyk J., 1994, Tak zwane nowe słownictwo polskie w świetle dokumentacji „Polskiego Informatorium Wyrazowego”, Katowice.
View in Google Scholar
Wawrzyńczyk J., 1999, Nowe słownictwo polskie. Fikcje i fakty, „Semiosis Lexicographica”, t. 2, Warszawa.
View in Google Scholar
Wiecki E., 2013, Kim mają być nasze dzieci? Podręczniki do nauki języka żydowskiego dla dzieci najmłodszych, [w:] A. Landau-Czajka, K. Sierakowska (red.), Procesy socjalizacji w Drugiej Rzeczypospolitej 1914–1939. Zbiór studiów, „Metamorfozy Społeczne”, 7, Warszawa, s. 193–213.
View in Google Scholar
Wierzchoń P., 2010, Depozytorium leksykalne języka polskiego. Nowe fotomateriały z lat 1901–2010, t. 1, Warszawa.
View in Google Scholar
Wierzchoń P., 2014, Depozytorium leksykalne języka polskiego. Fotosuplement do Słownika warszawskiego, t. 11–40, Warszawa.
View in Google Scholar
Woźniak E., 2015, Polityka językowa państwa polskiego w okresie międzywojennym, „Socjolingwistyka” XXIX, s. 7–20, [on-line:] http://dx.doi.org./10.17651/SOCJOLING.29.1.
View in Google Scholar
Woźniak E., 2017, Dwudziestolecie międzywojenne w periodyzacji historycznojęzykowej – wizje i rewizje, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica” 51, t. 2, s. 99–111, [on-line:] http://dx.doi.org/10.18778/0208-6077.51.2.08.
View in Google Scholar
Woźniak E., 2019, Pamiętniki jako źródło do dziejów języka polskiego w okresie dwudziestolecia międzywojennego, „Poradnik Językowy” nr 4, s. 21–31.
View in Google Scholar
Zieleniewski L., 1930, Ustawodawstwo językowe Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2019 Ewa Woźniak

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
