Jednostki apelatywne

W poszukiwaniu wyróżnika

Autor

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.11.2016.21.08

Słowa kluczowe:

apelatywne jednostki języka, rozkaźnik, akty mowy

Abstrakt

Appellative units. In search for a differentiator

The goal of the paper is to characterize four units with a dominating appellative function: Uwaga! (‘Warning!’ / ‘Attention!’), Start! (‘Start!’), Stop! (‘Stop!’), and Dalej! (‘Carry on!’). Their nature is performative; they are excluded from the reach of negation; they cannot be presented in reported speech. The author indicates the syntactic independence of these units and their deep rooting in the situational context. She believes that the essential property of appellatives is the marked position of the addressee, contextually identified by the action he or she is to perform or performs. This is reflected in the description of the function of these units, one that reveals their specific character which, according to K. Bühler’s (2004: 32) advice, is particular behaviour of the addressee of the utterance, a reaction to the uttering of those units.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Austin J.L., 1993, Mówienie i poznawanie. Rozprawy i wykłady filozoficzne, Warszawa.
View in Google Scholar

Bogusławski A., 1977, Problems of the Thematic-rhematic Structure of Sentences, Warszawa.
View in Google Scholar

Bogusławski A., 1994a, O rozkaźniku, [w:] idem, Sprawy słowa. Word matters, Warszawa, s. 353–359.
View in Google Scholar

Bogusławski A., 1994b, Performatives or metatextual comments? On the cognitive and noncognitive linguistic conventions, [w:] idem, Sprawy słowa. Word matters, s. 58–77.
View in Google Scholar

Bogusławski A., 2002, Myślenie życzeniowe i działanie życzeniowe. Jeszcze o rozkaźniku i narzędziach pokrewnych, [w:] W. Gruszczyński (red.), Język narzędziem myślenia i działania. Materiały z konferencji zorganizowanej z okazji 100-lecia „Poradnika Językowego”, (Warszawa, 10–11 maja 2001 r.), Warszawa, s. 86–95.
View in Google Scholar

Bogusławski A., 2007, A Study in the Linguistics-Philosophy Interface, Warszawa.
View in Google Scholar

Bogusławski A., 2008, Semantyka. Pragmatyka. Leksykografa głos demarkacyjny, Warszawa.
View in Google Scholar

Bogusławski A., 2011, On ‘good’ and ‘bad’, [w:] idem, Reflections on Wierzbicka’s Explications & Related Essays, Warszawa, s. 173–210.
View in Google Scholar

Brożek A., 2012, Teoria imperatywów i jej zastosowania, Kraków.
View in Google Scholar

Bühler K., 2004, Teoria języka o językowej funkcji przedstawiania, Kraków.
View in Google Scholar

Chellas B.F., 1969, The logical form of imperatives, Stanford.
View in Google Scholar

Grzegorczykowa R., 1990, Wprowadzenie do semantyki językoznawczej, Warszawa.
View in Google Scholar

ISJP: M. Bańko (red.), Inny słownik języka polskiego, Warszawa 2000.
View in Google Scholar

Labocha J., 1985, Sposoby wyrażania żądania w języku polskim. Część I., „Polonica” XI, s. 119–145.
View in Google Scholar

Labocha J., 1986, Sposoby wyrażania żądania w języku polskim. Część II., „Polonica” XII, s. 206–217.
View in Google Scholar

Mastop R., 2012, Imperatives as semantic primitives, „Linguistics and Philosophy” 34, s. 305–340, [on-line:] http: DOI 10.1007/s10988-011-9101-x.
View in Google Scholar

NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego, www.nkjp.pl.
View in Google Scholar

Rescher N., 1966, The logic of commands, London.
View in Google Scholar

Searle J., 1987, Czynności mowy. Rozważania z filozofii języka, Warszawa.
View in Google Scholar

Sosa E., 1975, Directives: a logico-philosophical inquiry, Ann Arbor.
View in Google Scholar

Topolińska Z., 1966, O kategoriach gramatycznych polskiego imperatiwu, „Język Polski” XLVI, s. 167–173.
View in Google Scholar

USJP: S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, Warszawa 2003.
View in Google Scholar

Wierzbicka A, 1973, Akty mowy, [w:] M.R. Mayenowa (red.), Semiotyka i struktura tekstu: studia poświęcone VII Międzynarodowemu Kongresowi Slawistów, Warszawa.
View in Google Scholar

Wierzbicka A., 1987, English speech act verbs. A semantic dictionary, Sydney.
View in Google Scholar

Wójcicka A., 2014, Opozycja że/żeby w zdaniach z czasownikami mówienia. Próba ujęcia operacyjnego, wystąpienie 18 XI 2014 r. na posiedzeniu KTJ PAN, Warszawa.
View in Google Scholar

WSJP: P. Żmigrodzki (red.), Wielki słownik języka polskiego PAN, www.wsjp.pl.
View in Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

02-04-2016

Numer

Dział

Polszczyzna współczesna

Jak cytować

Zaucha, J. (2016) „Jednostki apelatywne: W poszukiwaniu wyróżnika”, LingVaria, 11(21), s. 83–96. doi:10.12797/LV.11.2016.21.08.

Podobne artykuły

1-10 z 347

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.