Językowy i tekstowy obraz Mazura na podstawie twórczości Stefana Rudanskiego
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.16.2021.31.16Słowa kluczowe:
Rudanski, Mazur, językowy obraz świata, tekstowy obraz świata, folklorAbstrakt
Linguistic and Textual Image of Mazur in Poetry by Stepan Rudans’kyy
The main issue discussed in this article is the linguistic and textual image of Mazur in the poetry by Stepan Rudans’kyy. Rudans’kyy invented his own poetic form called “spivomovka”, which was inspired by Ukrainian folklore. Those humorous poems mainly focused on describing local types of Podolia ethnic groups, such as Cossacks, Ruthenians, Russians (Moskal), rabbis, Polish colonists (Mazur –[Mazovian], Lach). The creation of Mazur in poems by Rudans’kyy was largely influenced by the image of Mazur in the Ukrainian and Polish folklore. The linguistic and textual images of the character are created by Mazur’s replies, as well as descriptions of his activity. Mazur is characterized by the following features: sincerity, simplicity, naivety, superficial religiousness and cheerfulness. Through presenting the characteristics of Mazur, the author also draws our attention to the important issue of the lack of code that would be common to the interlocutors, both in terms of linguistics and culture.
Pobrania
Bibliografia
Andrusieczko P., 1999, Postać Kozaka w folklorze i obyczaju polskim, [w:] G. Kotarski, M. Figura (red.), Oblicza Wschodu w kulturze polskiej, „Poznańskie Studia Wschodoznawcze”, Poznań, s. 369–377.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1999, Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata, [w:] idem (red.), Językowy obraz świata, wyd. 2 popr., Lublin, s. 103–120.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 2010, Pojęcie językowego obrazu świata i sposoby jego operacjonalizacji, [w:] P. Czapliński, A. Legeżyńska, M. Telicki (red.), Jaka antropologia literatury jest dzisiaj możliwa?, Poznań, s. 155–178.
View in Google Scholar
Bartmiński J., Niebrzegowska S., 1998, Profile a podmiotowa interpretacja świata, [w:] J. Bartmiński, R. Tokarski (red.), Profilowanie w języku i w tekście, Lublin, s. 211–224.
View in Google Scholar
Berezovich E.L., Kuchko V.S., 2017, Once More on the Etymology of the Russian Word Mazurik ‘Cheater’ (in Light of the Cultural and Linguistic Image of Mazur in Slavic Traditions), „Slověne” 6, nr 1, s. 413–448.
View in Google Scholar
Bobrzyński M., 1879, Dzieje Polski w zarysie, Warszawa – Kraków.
View in Google Scholar
Borowska M., 2005, Kosmologia poety i podróżnika. Językowy i tekstowy obraz słońca, gwiazd i księżyca w poezji Josifa Brodskiego, „Przekładaniec” nr 30: Brodski, s. 95–110.
View in Google Scholar
Bystroń J.S., 1995, Megalomania narodowa, Warszawa.
View in Google Scholar
Chubinskiy P.P., 1878, Trudy Etnografichesko-statisticheskoy ekspeditsіi v Zapadno-Russkіi kray snaryazhennoy Imperatorskim Russkim geograficheskim obshchestvom (Yugo-Zapadnyy otdyel): materіaly i izsledovanіya, t. 2, Peterburg.
View in Google Scholar
Dobrzycki S., 1900, O tak zwanem mazurowaniu w języku polskim, Kraków.
View in Google Scholar
Dzięgiel E., 2010, Polska gwara wsi Zielonej na Podolu na tle innych gwar południowokresowych. Fleksja imienna i werbalna, Kraków.
View in Google Scholar
Dzięgiel E., 2013, O losach etnonimów „Lach” i „Mazur” na dawnych Kresach południowo-wschodnich, [w:] eadem, T. Korpysz (red.), Niejedno ma imię… Prace onomastyczne i dialektologiczne dedykowane Profesor Ewie Wolnicz-Pawłowskiej, Warszawa, s. 117–132.
View in Google Scholar
Franko I., 2010, Dodatkovi tomy do zibrannya tvoriv u 50-y tomakh, t. 54, Kyyiv.
View in Google Scholar
Gieysztor A., Samsonowicz H., 1994, Dzieje Mazowsza do 1526 roku, Warszawa.
View in Google Scholar
Goehring C., 1867, Historya narodu polskiego od jego początku aż do teraźniejszości, t. II, Lwów.
View in Google Scholar
Herasymenko V., 1925, Novi materiyaly do biohrafiyi S.V. Rudans’koho, „Zapysky Istorychno-filolohichnoho viddilu VUAN”, z. V, s. 20–31.
View in Google Scholar
Herasymenko V.Y., (red.), 1956, Stepan Rudans’kyy. Tvory, Kyyiv.
View in Google Scholar
Hnatyuk V., 1899, Etnografichnyy zbirnyk, t. VI: Halyts’ko-rus’ki anektody, L’viv.
View in Google Scholar
Hnatyuk V., 1904, Etnografichnyy zbirnyk, t. XV: Znadoby do halyts’ko-rus’koyi demonologiyi, L’viv.
View in Google Scholar
Ioanidi A.L., Bondarenko A.I. (red.), 1984, Narod pro relihiyu. Ukrayins’ka narodna antyrelihiyna tvorchist’ (vydannya druhe, pereroblene i dopovnene), Kyyiv.
View in Google Scholar
Jabłonowski A., 1910, Pisma, t. II: Kresy ukrainne, Warszawa.
View in Google Scholar
Kadulska I., 1982, Formy intermediów sceny szkolnej połowy XVIII wieku, [w:] Z. Goliński, J. Maciejewski, T. Ulewicz (red.), Miscellanea z doby Oświecenia, „Archiwum Literackie”, t. XXV, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź, s. 7–33.
View in Google Scholar
Kajtoch W., 2008, Językowe obrazy świata i człowieka w prasie młodzieżowej i alternatywnej, t. 1, Kraków.
View in Google Scholar
Kel’siyev V.I., 1868, Galichina i Moldaviya. Putevyye pis’ma, S.-Peterburg.
View in Google Scholar
Kieffer-Kostanecka M., 1969, Nazwy „Mazowsze” i „Płock” w świetle nauki współczesnej, „Notatki Płockie” nr 4 (53), s. 23–25.
View in Google Scholar
Kireyevskiy P.V., 1864, Pesni, sobrannyye P.V. Kireyevskim izdany Obshchestvom lyubiteley rossiyskoy slovesnosti, t. 6, Moskva.
View in Google Scholar
Kolberg O., 1963, Dzieła wszystkie, t. 26: Mazowsze, cz. 3, Wrocław – Kraków – Warszawa.
View in Google Scholar
Kosmeda T., 2015, Stepan Rudansʹkyj. Fenomen egocentryzmu zapozyczenʹ u poetycznomu dyskursi, [on-line:] https://md-eksperiment.org/post/20181129-fenomen-egocentrizmu.
View in Google Scholar
Kosmeda T., 2016, Stepan Rudans’kyy – mayster zhanru spivomovky: rozbudova ihrovoyi stylistyky ukrayins’koyi movy, „Studia Ukrainica Posnaniensia” z. 4, s. 55–67.
View in Google Scholar
Kozłowski F.A., 1858, Dzieje Mazowsza za panowania książąt, Warszawa.
View in Google Scholar
Kryms’kyy A., Levchenko M., 1926, Znadoby dlya zhyttyepysu Stepana Rudans’koho (1833–1873), Kyyiv.
View in Google Scholar
Kurochkin O., 2011, Personazhi „inshykh” v ukrayins’komu vertepi, „Naukovi zapysky Natsional’noho universytetu »Ostroz’ka akademiya«. Seriya Kul’turolohiya” nr 8, s. 100–108.
View in Google Scholar
Lewin P., 1961, Problematyka społeczna intermedium polskiego z XVI–XVII w., „Pamiętnik Literacki” LII, s. 1–37.
View in Google Scholar
Maćkiewicz J., 1999, Co to jest „językowy obraz świata”, „Etnoligwistyka” 11, s. 7–24.
View in Google Scholar
Malec M., 2002, Słownik etymologiczny nazw geograficznych Polski, Warszawa.
View in Google Scholar
Michalczuk K., Czubiński P., 2006, Polacy w Regionie Południowo-Zachodnim [wybór], [w:] J. Rieger (red.), Język polski dawnych Kresów Wschodnich, t. 3, Warszawa, s. 201–251.
View in Google Scholar
Myshanych S.V., 2003, Fol’klorystychni ta literaturoznavchi pratsi, t. 2, Donets’k.
View in Google Scholar
Niewiara A., 2010, Polskie stereotypy narodowe w świetle badań diachronicznych, „LingVaria” nr 2 (10), s. 171–183.
View in Google Scholar
Nomys M. (red.), 1864, Ukrayins’ki prykazky, prysliv’ya y take ynshe. Zbirnyky O.V. Markovycha y druhykh, S.-Peterburh.
View in Google Scholar
Novak V.S., 2011, Vyasyel’naya tradytsyya Homyel’shchyny (fal’klorna-etnahrafichny zbornik), Minsk.
View in Google Scholar
Okoń J., 1986, Intermedium polskie XVII wieku. Próba typologii, „Pamiętnik Literacki” LXXVII, s. 101–138.
View in Google Scholar
Otamanovs’kyy V., 1929, Do pytannya pro rid poeta Stepana Rudans’koho, „Zapysky Istorychno-filolohichnoho viddilu VUAN” z. 25, s. 119–123.
View in Google Scholar
Pajdzińska A., 2001, My, to znaczy… (z badań językowego obrazu świata), „Teksty Drugie” nr 1, s. 33–54.
View in Google Scholar
Piddubna N.V., 2014, Movnyy obraz svyashchennosluzhytelya v „Spivomovkakh” Stepana Rudans’koho (do 180richchya vid dnya narodzhennya pys’mennyka), „Linhvistychni doslidzhennya” nr 38, s. 160–168.
View in Google Scholar
Pielużek M., 2015, Ideologiczne obrazy świata w mediach alternatywnych – nacjonalistów i anarchistów, „Zeszyty Prasoznawcze” 58, nr 4 (224), s. 795–828.
View in Google Scholar
Połujański А., 1859, Wędrówki po gubernji augustowskiéj w celu naukowym odbyte, Warszawa.
View in Google Scholar
Putilov B.N., Dobrovol’skiy B.M., 1960, Istoricheskiye pesni XIII–XVI vekov, Leningrad.
View in Google Scholar
Radzik R., 1997, Palyaki – Byelarusy: uzayemnyya stereatypy w XIX i XX st.(da 1939 h.), „Byelaruski histarychny ahlyad”, t. 4, z. 1–2 (6–7), [on-line:] http://www.data.minsk.by/bhr/bel/6-7/67_3.html.
View in Google Scholar
Rudans’kyy S., 1988, Spivomovky. Pisni, prykazky, dytyachi prykazky, red. M. Honcharuk, Kyyiv.
View in Google Scholar
Semenoh O., 2004, Ukrayins’kyy fol’klor, Hlukhiv.
View in Google Scholar
SGKP: B. Chlebowski (red.), Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIII, Warszawa 1893.
View in Google Scholar
Silets’kyy Y., 2009, Stereotypy „lyakha” ta „moskalya” u tradytsiynomu svitohlyadi ukrayintsiv: spil’ni ta vidminni rysy, [w:] L. Zashkil’nyak (red.), Istorychni mify i stereotypy ta mizhnatsional’ni vidnosyny v Suchasniy Ukrayini, L’viv, s. 123–130.
View in Google Scholar
Smoleński W., 1908, Szkice z dziejów szlachty mazowieckiej, Kraków.
View in Google Scholar
SW: J. Karłowicz, A.A. Kryński, W. Niedźwiedzki (red.), Słownik języka polskiego, t. I–VIII, Warszawa 1900–1927.
View in Google Scholar
SWil: A. Zdanowicz, M. Bohusz Szyszko, J. Filipowicz, W. Tomaszewicz, F. Czepieliński, W. Korotyński, z udziałem B. Trentowskiego, Słownik języka polskiego, t. I–II, Wilno 1861.
View in Google Scholar
Szujski J., 1864, Dzieje Polski podług ostatnich badań, t. 3, Lwów.
View in Google Scholar
Tokarski R., 2016, Od językowego obrazu świata do obrazów świata w języku, „Język Polski” XCVI, s. 28–37.
View in Google Scholar
Tyrpa A., 2006, Losy etnonimu Mazur, [w:] J. Duma (red.), Onomastyka regionalna, Olsztyn, s. 181–193.
View in Google Scholar
Vremennik’: Vremennik’ Instituta stavropigіyskogo s’ m’syatseslovom’ na god’ prostyy 1870, L’vov 1870.
View in Google Scholar
Wojciechowski T., 1873, Chrobaccya: Rozbior starozytnosci slowianskich, t. 1, Kraków.
View in Google Scholar
Wolanowski I., 1896, Szopki i „Herody” w Lubelskiem, „Wisła” X, z. 3, s. 479–480.
View in Google Scholar
Yermolenko S., 2009, Movno-estetychni znaky ukrayins’koyi kul’tury u tvorakh Stepana
View in Google Scholar
Rudans’koho, [w:] V.S. Kalashnyk, Y.M. Bezkhmuryy, L.I. Kolomiyets’ta (red.), U vymirakh slova: zbirnyk naukovykh prats’ (do yuvileyu prof. kafedry ukrayins’koyi movy L.H. Savchenko), Kharkiv, s. 15–21.
View in Google Scholar
Zems’kyy Y.S., 2015, Lyudyna u leshchatakh svoyeyi epokhy: Stepan Rudans’kyy, vyprobuvannya doli, „Osvita, nauka i kul’tura na Podilli”, t. 22, Kamʼyanets’-Podil’s’kyy, s. 392–402.
View in Google Scholar
Żuk G., 2010, Językowy obraz świata w polskiej lingwistyce przełomu wieków, [w:] M. Karwatowska, A. Siwiec (red.), Przeobrażenia w języku i komunikacji medialnej na przełomie XX i XXI wieku, Chełm, s. 239–257.
View in Google Scholar
