Frazeologizm – nieoczywista jednostka języka
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.19.2024.38.02Słowa kluczowe:
polska frazeologia, wariancja, fleksja, składnia, semantykaAbstrakt
THE NON-OBVIOUS NATURE OF PHRASEOLOGICAL UNITS
The need to identify and study phraseological units was only recognised relatively recently. They are characterised by an asymmetry between the expression aspect and the content aspect: being combinations of words in the formal sense, phraseological units are semantic wholes. In effect, there is a complex network of interdependencies between the grammatical, semantic, and functional properties of their elements, as well as of the entire units, which renders them theoretically interesting and distinct from lexemes. They are important in communication but can be difficult to speakers: in order to use them well, one has to know their internal syntactic arrangement, the degree of their discontinuity in utterances, their variability, contextual adaptability and influence on context, as well as their functions in actual use.
Pobrania
Bibliografia
Basaj M., Rytel D. (red.), 1982, „Z Problemów Frazeologii Polskiej i Słowiańskiej” I, Wrocław.
View in Google Scholar
Basaj M., Rytel D. (red.), 1985a, „Z Problemów Frazeologii Polskiej i Słowiańskiej” II, Wrocław.
View in Google Scholar
Basaj M., Rytel D. (red.), 1985b, „Z Problemów Frazeologii Polskiej i Słowiańskiej” III, Wrocław.
View in Google Scholar
Basaj M., Rytel D. (red.), 1988a, „Z Problemów Frazeologii Polskiej i Słowiańskiej” IV, Wrocław.
View in Google Scholar
Basaj M., Rytel D. (red.), 1988b, „Z Problemów Frazeologii Polskiej i Słowiańskiej” V, Wrocław.
View in Google Scholar
Basaj M., Rytel D. (red.), 1994, „Z Problemów Frazeologii Polskiej i Słowiańskiej” VI, Warszawa.
View in Google Scholar
Bąba S., 1998, Materiały do bibliografii frazeologii polskiej. Prace opublikowane w latach 1945–1995, Poznań.
View in Google Scholar
Bąba S., 2003, Materiały do bibliografii frazeologii polskiej. Prace opublikowane w latach 1996–2000, Poznań.
View in Google Scholar
Bąba S., 2008, Materiały do bibliografii frazeologii polskiej. Prace opublikowane w latach 2001–2005, Poznań.
View in Google Scholar
Bąba S., 2009, Fleksja frazeologizmów, [w:] P. Fliciński, K. Skibski (red.), Frazeologia polska. Studia i szkice, Poznań, s. 139–180.
View in Google Scholar
Bąba S., Skibski K., Szczyszek M. (red.), 2010, Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Teoria. Zagadnienia ogólne, Poznań.
View in Google Scholar
Bogusławski A., 1989, Uwagi o pracy nad frazeologią, [w:] Z. Saloni (red.), Studia z polskiej leksykografii współczesnej, t. III, Białystok, s. 13–30.
View in Google Scholar
Bogusławski A., Danielewiczowa M., 2005, Verba polona abscondita. Sonda słownikowa III, Warszawa.
View in Google Scholar
Bogusławski A., Garnysz-Kozłowska T., 1979, Addenda do frazeologii polskiej. Zeszyt wstępny, Carbondale – Edmonton.
View in Google Scholar
Bogusławski A., Wawrzyńczyk J., 1993, Polszczyzna, jaką znamy. Nowa sonda słownikowa, Warszawa.
View in Google Scholar
Buttler D., 1982, Pojęcie wariantów frazeologicznych, [w:] A.M. Lewicki (red.), Stałość i zmienność związków frazeologicznych, Lublin, s. 27–35.
View in Google Scholar
Chlebda W., 1991, Elementy frazematyki. Wprowadzenie do frazeologii nadawcy, Opole [wyd. 2, uzup. – Łask 2003].
View in Google Scholar
Chlebda W., 1993, Frazematyka, [w:] J. Bartmiński (red.), Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, t. 2: Współczesny język polski, Wrocław, s. 327–334 [wyd. 2, uzup. i popr.: J. Bartmiński (red.), Współczesny język polski, Lublin 2001, s. 335–342; wyd. 3 – Lublin 2010; wyd. 4 – Lublin 2012; wyd. 5 – Lublin 2014].
View in Google Scholar
Dziamska-Lenart G., 2018, Frazeografia polska. Teoria i praktyka, Poznań.
View in Google Scholar
Dziamska-Lenart G., Liberek J. (red.), 2013, Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Między teorią a praktyką frazeograficzną, Poznań.
View in Google Scholar
Dziamska-Lenart G., Liberek J. (red.), 2016, Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Geneza dawnych i nowych frazeologizmów polskich, Poznań.
View in Google Scholar
Dziamska-Lenart G., Liberek J., Skibski K. (red.), 2021, Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Artystyczny potencjał frazeologii, Poznań.
View in Google Scholar
Fliciński P. (red.), 2011, Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Wariantywność we frazeologii, Poznań.
View in Google Scholar
Fliciński P., Skibski K. (red.), 2019, Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Frazeologia w stylach i gatunkach mowy, Poznań.
View in Google Scholar
Gondek A., Jurasz A., Kałasznik M., Szczęk J. (red.), 2022a, Aktuelle Trends in der phraseologischen und parömiologischen Forschung weltweit, t. II, Hamburg.
View in Google Scholar
Gondek A., Jurasz A., Staniewski P., Szczęk J. (red.), 2022b, Aktuelle Trends in der phraseologischen und parömiologischen Forschung weltweit, t. I, Hamburg.
View in Google Scholar
Grochowski M., 1997, Wyrażenia funkcyjne. Studium leksykograficzne, Kraków.
View in Google Scholar
Grochowski M., 2002, Wielowyrazowe jednostki funkcyjne. Wprowadzenie do problematyki, [w:] A.M. Lewicki (red.), Problemy frazeologii europejskiej, t. V, Lublin, s. 43–50.
View in Google Scholar
Grochowski M., 2007, Partykuły właściwe o postaci związków frazeologicznych. Wprowadzenie do opisu, [w:] A.M. Lewicki (red.), „Problemy frazeologii europejskiej”, t. VIII, Lublin, s. 77–87.
View in Google Scholar
Grochowski M., Kisiel A., Żabowska M., 2014, Słownik gniazdowy partykuł polskich, Kraków.
View in Google Scholar
ISJP: M. Bańko (red.), Inny słownik języka polskiego PWN, t. I–II, Warszawa 2000.
View in Google Scholar
Kosek I., 2008, Fleksja i składnia nieciągłych imiennych jednostek leksykalnych, Olsztyn.
View in Google Scholar
Kosek I., 2010, Fleksja i składnia związków frazeologicznych – stan badań, problemy opisu i perspektywy, [w:] S. Bąba, K. Skibski, M. Szczyszek (red.), Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Teoria. Zagadnienia ogólne, Poznań, s. 57–76.
View in Google Scholar
Kosek I., 2013, Paradygmaty zwrotów frazeologicznych – problemy opisu leksykograficznego, [w:] G. Dziamska-Lenart, J. Liberek (red.), Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Między teorią a praktyką frazeograficzną, Poznań, s. 51–61.
View in Google Scholar
Kosek I., Czerepowicka M., Przybyszewski S., 2020, „Verbel”. Elektroniczny słownik paradygmatów polskich frazeologizmów czasownikowych. Teoria, problemy, prezentacja, Olsztyn.
View in Google Scholar
Lewicki A.M., 1969 [recenzja], S. Skorupka, Słownik frazeologiczny języka polskiego, „Język Polski” XLIX, z. 4, s. 310–315.
View in Google Scholar
Lewicki A.M., 1976, Wprowadzenie do frazeologii syntaktycznej. Teoria zwrotu frazeologicznego, Katowice [przedruk w: A.M. Lewicki, Studia z teorii frazeologii, Łask 2003, s. 9–152].
View in Google Scholar
Lewicki A.M., 1981, Derywacja frazeologiczna – najwyższy współcześnie stopień abstrakcji w poznaniu zasobu frazeologicznego języka, [w:] J. Bartmiński (red.), Pojęcie derywacji w lingwistyce, Lublin, s. 71–89.
View in Google Scholar
Lewicki A.M., 1986, Składnia związków frazeologicznych, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” XL, s. 75–83.
View in Google Scholar
Lewicki A.M., 2009, Kamień mi z serca spadł, czyli o zwrotach idiomatycznych związku głównego, [w:] A.M. Lewicki, Studia z polskiej frazeologii, Łask, s. 30–40.
View in Google Scholar
Lewicki A.M. (red.), 1996, „Problemy Frazeologii Europejskiej” I, Warszawa.
View in Google Scholar
Lewicki A.M. (red.), 2001, „Problemy Frazeologii Europejskiej” IV, Lublin.
View in Google Scholar
Lewicki A.M. (red.), 2002, „Problemy Frazeologii Europejskiej” V, Lublin.
View in Google Scholar
Lewicki A.M. (red.), 2004, „Problemy Frazeologii Europejskiej” VI, Lublin.
View in Google Scholar
Lewicki A.M. (red.), 2005, „Problemy Frazeologii Europejskiej” VII, Lublin.
View in Google Scholar
Lewicki A.M. (red.), 2007, „Problemy Frazeologii Europejskiej” VIII, Lublin.
View in Google Scholar
Lewicki A.M. (red.), 2012, „Problemy Frazeologii Europejskiej” IX, Lublin.
View in Google Scholar
Lewicki A.M., Chlebda W. (red.), 1997, „Problemy Frazeologii Europejskiej” II, Warszawa.
View in Google Scholar
Mlacek J., 1984, Slovenská frazeológia, Bratislava.
View in Google Scholar
Pajdzińska A., 2017, Walencja zwrotów frazeologicznych, „Prace Filologiczne” LXX, s. 341–348.
View in Google Scholar
Pajdzińska A., 2018, Składnia wyrażeń rzeczownikowych. (Zarys problematyki), „Prace Filologiczne” LXXII, s. 259–274.
View in Google Scholar
Pajdzińska A., 2020, Składnia frazeologizmów o funkcjach przymiotnika. (Zarys problematyki), „Prace Filologiczne” LXXV, cz. 1, s. 385–397. DOI: https://doi.org/10.32798/pf.668
View in Google Scholar
Rak M., 2022, Historia badań frazeologicznych w Polsce. Zarys problematyki, [w:] A. Gondek, A. Jurasz, P. Staniewski, J. Szczęk (red.), Aktuelle Trends in der phraseologischen und parömiologischen Forschung weltweit, t. I, Hamburg, s. 107–121.
View in Google Scholar
Rak M., Kąś J. (red.), 2024, Słowiańska frazeologia gwarowa III, „Biblioteka LingVariów”, t. 37, Kraków, https://doi.org/10.12797/9788383680873. DOI: https://doi.org/10.12797/9788383680873
View in Google Scholar
Rak M., Mokienko V.M. (red.), 2020, Słowiańska frazeologia gwarowa II, „Biblioteka LingVariów”, t. 28, Kraków, https://doi.org/10.12797/9788381382458. DOI: https://doi.org/10.12797/9788381382458
View in Google Scholar
Rak M., Sikora K. (red.), 2016, Słowiańska frazeologia gwarowa, „Biblioteka LingVariów”, t. 23, Kraków, https://doi.org/10.12797/9788376387390. DOI: https://doi.org/10.12797/9788376387390
View in Google Scholar
SF: S. Skorupka, Słownik frazeologiczny języka polskiego, t. I–II, Warszawa 1967–1968.
View in Google Scholar
Skorupka S., 1952a, Typy połączeń frazeologicznych, „Poradnik Językowy” nr 5, s. 12–20, nr 6, s. 14–25.
View in Google Scholar
Skorupka S., 1952b, Z zagadnień frazeologii, „Sprawozdania z Posiedzeń Komisji Językowej Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Wydział I Językoznawstwa i Historii Literatury” IV, s. 147–180.
View in Google Scholar
Skorupka S., 1958, Frazeologia a składnia, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” XVII, s. 97–114.
View in Google Scholar
SWil: A. Zdanowicz (red.), Słownik języka polskiego, t. I–II, Wilno 1861.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
