Stałość i zmienność wypowiedzi prasowych na wybranych przykładach z XVIII i XIX w.
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.21.2026.42.14Słowa kluczowe:
prasa XVIII i XIX w., ciąg gatunkowy, powiadomienie o śmierci, nekrolog, sylwetkaAbstrakt
STABILITY AND VARIABILITY OF PRESS DISCOURSE: SELECTED CASE STUDIES FROM THE 18TH AND 19TH CENTURIES
This article analyzes death notices excerpted from 18th-century Warsaw newspapers – namely Kurier Polski and Gazeta Warszawska – as well as 19th-century titles: Kurier Warszawski, Kurier Codzienny, and Gazeta Polska. Employing analytical tools specific to linguistic genology (based on Maria Wojtak’s methodology), and particularly the category of the “genre sequence” (as defined by Stefan Sawicki), the study describes the transformations of printed death announcements from the early 18th century to the final decades of the 19th century.
Pobrania
Bibliografia
Baczewski S., 2002, Obraz śmierci w XVII-wiecznych polskich kazaniach pogrzebowych, „Roczniki Humanistyczne” t. L, z. 1, s. 201–229.
View in Google Scholar
Dziki S., 2009, Dzieje prasy polskiej do 1989 r., [w:] E. Chudziński (red.), Słownik wiedzy o mediach, Warszawa–Bielsko-Biała, s. 69–94.
View in Google Scholar
Giełżyński W., 1962, Prasa warszawska 1661–1914, Warszawa.
View in Google Scholar
Jarosz B., 2023, Język zawodowy polskich dziennikarzy prasowych (XIX–XXI w.), Lublin.
View in Google Scholar
Kmiecik Z., 1971, Prasa warszawska w okresie pozytywizmu (1864–1885), „Materiały i Studia do Historii Prasy i Czasopiśmiennictwa Polskiego”, z. 13, Warszawa.
View in Google Scholar
Krauz M., 2004, Tekst zaproszenia: wzorzec gatunkowy i jego przeobrażenia, [w:] D. Ostaszewska (red.), Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 2: Tekst a gatunek, „Prac e Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 2193, Katowice, s. 169–179.
View in Google Scholar
Łojek J., 1976, Prasa polska w latach 1661–1831, [w:] J. Łojek (red.), Prasa polska w latach 1661–1864, „Historia Prasy Polskiej”, 1, Warszawa, s. 11–109.
View in Google Scholar
Ostaszewska D., 2011, „Merkuriusz Polski” – początek kształtowania się komunikacji masowej, [w:] S. Borawski, M. Hawrysz (red.), Zielonogórskie seminaria językoznawcze 2010, Zielona Góra, s. 85–96.
View in Google Scholar
Pietrzak M., 2021a, Odnajdywanie śladów przeszłości gatunków prasowych. Uwagi historyka języka, „Język Polski” CI, nr 2, s. 100–111, https://doi.org/10.31286/JP.101.2.8. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.101.2.8
View in Google Scholar
Pietrzak M., 2021b, Zaczątki sylwetki w prasie. Uwagi historyka języka, [w:] E. Horyń, E. Młynarczyk, P. Żmigrodzki (red.), Język polski – między tradycją a współczesnością.
View in Google Scholar
Księga jubileuszowa z okazji stulecia Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego, „Prace Monograficzne. Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie”, nr 1030, Kraków, s. 505–514.
View in Google Scholar
Pietrzak M., 2022, „Zaszczytnie odznaczeni na polu naukowem”. Obraz polskich uczonych i badaczy w „Wędrowcu” (1863–1906), „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” t. 29, nr 1: Studia nad polszczyzną historyczną, s. 137–159, https://doi.org/10.14746/pspsj.2022.29.1.9. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2022.29.1.9
View in Google Scholar
Pietrzak M., 2023a, Kształt stylistyczny sylwetki prasowej (na materiale prasy dziewiętnastowiecznej), „Stylistyka” t. 32, s. 245–267, https://doi.org/10.25167/Stylistyka32.2023.14. DOI: https://doi.org/10.25167/Stylistyka32.2023.14
View in Google Scholar
Pietrzak M., 2023b, Powiadomienia o śmierci w prasie XVII–XVIII i początków XIX wieku jako świadectwo życia gatunków, „Język Polski” CIII, nr 3, s. 71–85, https://doi.org/10.31286/JP.00195. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.00195
View in Google Scholar
Pietrzak M., 2024, Nazwy śmierci i okoliczności zgonu w wypowiedziach prasowych od XVII do początków XIX wieku, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” t. 31, nr 2, s. 271–287, https://doi.org/10.14746/pspsj.2024.31.2.16. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2024.31.2.16
View in Google Scholar
Rok B., 1991, Zagadnienie śmierci w kulturze Rzeczypospolitej czasów saskich, „Acta Universitatis Wratislaviensis 1331. Historia”, nr 95, Wrocław.
View in Google Scholar
Sawicki S., 2004, Gatunek literacki: pojęcie klasyfikacyjne, typologiczne, politypiczne?, [w:] J. Bartmiński, S. Niebrzegowska-Bartmińska, J. Szadura (red.), Akty i gatunki mowy, „Współczesna Polszczyzna. Wybór opracowań”, t. 3, Lublin, s. 197–204.
View in Google Scholar
Siuciak M., 2015, Problem kształtowania się gatunku a stabilizacja jego nazwy – na przykładzie wiadomości prasowej, [w:] D. Ostaszewska, J. Przyklenk (red.), Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 5: Gatunek a granice, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 3266, Katowice, s. 326–334.
View in Google Scholar
Walczak B., 2012, Od średniowiecznej do współczesnej polszczyzny, czyli o stałości w języku, „Studia Językoznawcze. Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny” t. 11, s. 209–220.
View in Google Scholar
Wojtak M., 2004, Gatunki prasowe, Lublin.
View in Google Scholar
Wojtak M., 2014a, Genologiczna analiza tekstu, „Prace Językoznawcze” 16 (3), s. 63–71.
View in Google Scholar
Wojtak M., 2014b, O języku i stylu polskiego dramatu. Studia i szkice, Lublin.
View in Google Scholar
Wojtak M., 2019, Wprowadzenie do genologii, Lublin.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Magdalena Pietrzak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
