Związek frazeologiczny wywrócić stolik we współczesnej polszczyźnie
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.21.2026.42.08Słowa kluczowe:
frazeologia, znaczenie, warianty, motywacja jednostki frazeologicznejAbstrakt
THE PHRASEOLOGISM WYWRÓCIĆ STOLIK IN CONTEMPORARY POLISH LANGUAGE
This article discusses one of the expressions not included in the dictionaries, namely wywrócić stolik (lit. ‘to flip the table’). It appears especially in politicians’ statements and press comments. The paper attempts to describe the semantic and syntactic properties of the phrase and its source. The analysis identifies one phraseological unit occurring most frequently in two variants: ktoś, coś wywróci – wywraca / przewróci – przewraca stolik (‘someone, something completely changes the situation, the status quo’). There are two hypotheses regarding the motivation of the expression. It may be a borrowing from English or a unit that originated in Polish language. It is very likely that the phraseologism is motivated by the language of games (by situations related to card games or chess).
Pobrania
Bibliografia
Bąba S., Fliciński P., Liberek J., 2013, Nowe jednostki frazeologiczne w zasobie współczesnej polszczyzny, [w:] S. Bąba, P. Fliciński, J. Liberek, K. Skibski, Szkice frazeologiczne, Poznań, s. 51–57.
View in Google Scholar
Buttler D., 1982, Pojęcie wariantów frazeologicznych, [w:] A.M. Lewicki (red.), Stałość i zmienność związków frazeologicznych, Lublin, s. 27–35.
View in Google Scholar
Buttler D., 1985, Norma, uzus i kodyfikacja w dziedzinie stałych związków wyrazowych, [w:] M. Basaj, D. Rytel (red.), Z problemów frazeologii polskiej i słowiańskiej, t. III, Wrocław, s. 74–85.
View in Google Scholar
Cambridge dictionary, [on-line:] https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/turn-the-tables (dostęp: 22 IV 2026).
View in Google Scholar
Diki, [on-line:] https://www.diki.pl/slownik-angielskiego?q=turn+the+tables (dostęp: 22 IV 2026).
View in Google Scholar
Dziamska-Lenart G., Fliciński P., 2016, Nowa frazeologia publicystyczna, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze” nr 31, s. 11–25, https://doi.org/10.14746/psj.2016.31.1. DOI: https://doi.org/10.14746/psj.2016.31.1
View in Google Scholar
FastSlang, [on-line:] https://www.fastslang.com/flip-the-table (dostęp: 17 IV 2026).
View in Google Scholar
Giułumianc K., 1977, Odmianki frazeologiczne w polskim języku literackim, „Prace Filologiczne” XXVII, s. 299–307.
View in Google Scholar
Grokipedia, [on-line:] https://tinyurl.com/45j88brp (dostęp: 23 IV 2026).
View in Google Scholar
Ignatowicz-Skowrońska J., 2018, Aktualizacje zwrotu wyjść z szuflady w tekstach współczesnej polszczyzny, „Studia Językoznawcze. Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny” t. 17, s. 163–175, https://doi.org/10.18276/sj.2018.17-10. DOI: https://doi.org/10.18276/sj.2018.17-10
View in Google Scholar
Kieraś W., Marciniak M., Łaziński M., Woliński M., Bojałkowska K., Eźlakowski W., Kobyliński Ł., Komosińska D., Krasnowska-Kieraś K., Rudolf M., Tomaszewska A., Wołoszyn J., Zawadzka-Paluektau N., 2025, Korpus Współczesnego Języka Polskiego. Dekada 2011–2020, „Język Polski” CV, z. 2, s. 5–20, https://doi.org/10.31286/JP.001055. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.001055
View in Google Scholar
Kosek I., 2007, O jednej z funkcji cudzysłowu w uzusie współczesnej polszczyzny, „Język Polski” LXXXVII, z. 4–5, s. 345–351.
View in Google Scholar
Kosek I., 2011, Wariantywność zwrotów frazeologicznych a granice jednostki leksykalnej, [w:] P. Fliciński (red.), Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Wariantywność we frazeologii, Poznań, s. 9–22.
View in Google Scholar
Lewicki A.M., 1982/2003, Problemy metodologiczne wariantywności związków frazeologicznych, [w:] A.M. Lewicki (red.), Stałość i zmienność związków frazeologicznych, Lublin, s. 37–46; [przedr. w:] idem, Studia z teorii frazeologii, „Prace Językoznawcze”, 5, Łask, s. 204–213.
View in Google Scholar
Lewicki A.M., 1986, Składnia związków frazeologicznych, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” XL, s. 75–83.
View in Google Scholar
Lewicki A.M., Pajdzińska A., Rejakowa B., 1987, Z zagadnień frazeologii. Problemy leksykograficzne, Warszawa.
View in Google Scholar
Miejski.pl: Słownik slangu, [on-line:] https://www.miejski.pl/slowo-Rage+Quit (dostęp: 10 IV 2026).
View in Google Scholar
Narodowy Korpus Języka Polskiego, praca zbiorowa, red. A. Przepiórkowski, M. Bańko, R.L. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk, Warszawa 2012.
View in Google Scholar
Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży, [on-line:] https://obserwatorium-mlodziezy.ujk.edu.pl/jednostki/rage-quit-rage-quit/zragequitowa/ (dostęp: 16 IV 2026).
View in Google Scholar
Pęzik P., 2020, Budowa i zastosowania korpusu monitorującego MoncoPL, „Forum Lingwistyczne” nr 7, s. 133–150, https://doi.org/10.31261/fl.2020.07.11. DOI: https://doi.org/10.31261/FL.2020.07.11
View in Google Scholar
Poradnia Językowa UŁ, [on-line:] https://www.poradnia-jezykowa.uni.lodz.pl/szczegoly/wywrocic-a-przewrocic (dostęp: 16 IV 2026).
View in Google Scholar
Siefring J. (red.), 2004, The Oxford Dictionary of Idioms, wyd. II, New York.
View in Google Scholar
Tey Meme Wiki, [on-line:] http://meme.fandom.com/wiki/Flipping_Table_Emoticon (dostęp: 17 IV 2026).
View in Google Scholar
The idioms, [on-line:] https://www.theidioms.com/turn-the-tables/ (dostęp: 10 IV 2026).
View in Google Scholar
Urban Dictionary, [on-line:] https://www.urbandictionary.com/define.php?term=flip+a+table (dostęp: 17 IV 2026).
View in Google Scholar
Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, praca zbiorowa, red. P. Żmigrodzki, M. Bańko, B. Batko-Tokarz, J. Bobrowski, A. Czelakowska, M. Grochowski, R. Przybylska, J. Waniakowa, K. Węgrzynek, Kraków 2018.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Iwona Kosek
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
