Kazimierz Nitsch i "Mały atlas gwar polskich"
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.27.21Słowa kluczowe:
Kazimierz Nitsch, Mały atlas gwar polskich, dialektologia polskaAbstrakt
Kazimierz Nitsch and Mały atlas gwar polskich (‘A small atlas of Polish dialects’)
This paper describes K. Nitsch’s road to dialectology and linguistic geography. It begins with a presentation of some events from Nitsch’s youth. In those times, he was inspired by Baudouin de Courtenay’s phonological methods and Gilliéron’s linguistic geography. Having completed his genius description of Polish dialects, Nitsch began work on the atlas and dictionary of Polish dialects. After World War II, he organized the work on Mały atlas gwar polskich (‘A small atlas of Polish dialects’) which was planned to precede a large one. This work, commenced by an editorial team under the direction of Nitsch in a special department of the Polish Academy of Sciences, was continued and completed under the supervision of Nitsch’s student, M. Karaś. The work discussed in the present paper comprises 13 volumes, 601 maps, 116 main and about 200 supplementary localities. Linguistic phenomena have been shown on maps using geometric figures, coloured areas, and isoglosses. Labels were rarely used. The atlas focuses on phonetic and morphological phenomena. It also contains multiple lexical maps. Mały atlas gwar polskich is the single largest work in the field of Polish linguistic geography.
Pobrania
Bibliografia
AGP: Atlas gwar polskich, t. 1, K. Dejna, Małopolska, Warszawa 1998, t. 2, K. Dejna, S. Gala, A. Zdaniukiewicz, F. Czyżewski, Mazowsze, Warszawa 2000, t. 3, K. Dejna, S. Gala, Śląsk, Warszawa 2001, t. 4, K. Dejna, Wielkopolska, Kaszuby, Warszawa 2002.
View in Google Scholar
AJPP: M. Małecki, K. Nitsch, Atlas językowy polskiego Podkarpacia, cz. I: Mapy, cz. II: Wstęp, objaśnienia, wykazy wyrazów, Kraków 1934.
View in Google Scholar
Cygal Z., Rudek K., 1986, Bibliografia prac Mieczysława Karasia, [w:] M. Karaś, Język polski i jego historia, wybór pod red. J. Ruska i M. Szymczaka, Warszawa – Kraków, s. 9–37.
View in Google Scholar
Cygan S., 2007, Bibliografia prac Zofii Stamirowskiej, [w:] idem (red.), W kręgu dialektów i folkloru. Prace ofiarowane Doktor Teresie Gołębiowskiej, Docent Wandzie Pomianowskiej i Docent Zofii Stamirowskiej, Kielce, s. 19–22.
View in Google Scholar
Dejna K., 1973/1993, Dialekty polskie, Wrocław.
View in Google Scholar
Gala S., 1994, Małopolsko-śląsko-wielkopolskie pogranicze językowe, cz. 1–2, Łódź.
View in Google Scholar
Gilliéron J., Edmont E., 1902–1920, L’Atlas linguistique de la France, Paris.
View in Google Scholar
Gruszecka-Nitschowa A., 1977, Całe życie nad przyrodą mowy polskiej. Kazimierz Nitsch i jego prace, Kraków.
View in Google Scholar
Jaberg K., Jud J., 1928–1940, Sprach- und Sachatlas Italiens und der Südschweiz, Zofingen.
View in Google Scholar
Kamińska M., 1968, Gwary Polski centralnej, „Prace Językoznawcze PAN”, t. 49, Wrocław – Warszawa – Kraków.
View in Google Scholar
Leszczyński Z., 2010, Kazimierz Nitsch z daleka i z bliska, [w:] H. Kurek, A. Tyrpa, J. Wronicz (red.), Studia dialektologiczne IV, Kraków, s. 35–46.
View in Google Scholar
MAGP: Mały atlas gwar polskich, oprac. Pracownia Dialektologiczna (od t. IV Pracownia Atlasu i Słownika Gwar Polskich) Zakładu Językoznawstwa PAN w Krakowie, t. I–II pod kierunkiem K. Nitscha, t. III–XIII pod kierunkiem M. Karasia, Wrocław – Kraków 1957–1970.
View in Google Scholar
Małecki M., 1928a, Archaizm podhalański (wraz z próbą wyznaczenia granic tego dialektu), „Monografie Polskich Cech Gwarowych”, nr 4, Kraków.
View in Google Scholar
Małecki M., 1928b, Polskie wyspy językowe na Słowaczyźnie. I. Łużna, „Język Polski” XIII, s. 129–134, 164–171.
View in Google Scholar
Małecki M., 1930, Polskie wyspy językowe na Słowaczyźnie. II. Huty, Borowe, Świniarki, Nowoć „Język Polski” XV, s. 1–9.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1910a, Próba podziału gwar polskich, „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Akademii Umiejętności w Krakowie”, rok 1909, XIV, z. 8, s. 3–6.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1910b, Próba ugrupowania gwar polskich (z mapą), „Rozprawy Akademii Umiejętności. Wydział Filologiczny” t. XLVI, s. 336–365.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1911, Mowa ludu polskiego. Z mapą, Kraków.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1915, Dialekty języka polskiego, [w:] Encyklopedia polska AU, t. 3, dział 3 (cz. 2): Język polski i jego historia z uwzględnieniem innych języków na ziemiach polskich, Kraków, s. 238–343.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1930, O atlas językowy województwa łódzkiego, „Rocznik Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego” 2 (1929–1930), s. 158–164.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1958, Plan ogólnopolskiego atlasu językowego, [w:] idem, Wybór pism polonistycznych, t. IV: Pisma dialektologiczne, Wrocław – Kraków, s. 245–249.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1960, Ze wspomnień językoznawcy, Kraków.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1994, Świat mowy polskiej, wybór i oprac. S. Urbańczyk, Warszawa.
View in Google Scholar
Nitsch K., Małecki M., 1939, Plan ogólnopolskiego atlasu językowego, „Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Akademii Umiejętności w Krakowie” XLIV, s. 46–50.
View in Google Scholar
OLA: Ogólnosłowiański atlas językowy – Общеславянский лингвистический атлас; dotychczas ukazały się:
View in Google Scholar
w serii fonetyczno-gramatycznej:
View in Google Scholar
t. 1: B. Vidoeski i P. Ivić (red.), sekr. S. Remetić, Refleksy *ě, Belgrad 1988;
View in Google Scholar
t. 2a: V.V. Ivanov, T.I. Vendina i L.E. Kalnyn’ (red.), Refleksy *ę, Moskwa 1990;
View in Google Scholar
t. 2b: J. Basara (red.), sekr. A. Basara, H. Zduńska, Refleksy *ǫ, Wrocław 1990;
View in Google Scholar
t. 3: J. Basara (red.), sekr. A. Basara, Refleksy *ьr, *ъr, *ьl, *ъl, Warszawa 1994;
View in Google Scholar
t. 4a: D. Brozović (red.), zast. M. Menac-Mihalić, Refleksy *ъ, *ь, Zagreb 2006;
View in Google Scholar
t. 4b: Z. Topolińska, D. Petrović (red.), Refleksy *ъ, *ь, Wokalizm sekundarny, Skopje 2003;
View in Google Scholar
t. 5: T.I. Vendina, L.E. Kalnyn’ (red.), Refleksy *o, Moskwa 2008;
View in Google Scholar
t. 6: T.I. Vendina, L.E. Kalnyn’ (red.), Refleksy *e, Moskwa 2011;
View in Google Scholar
w serii leksykalno-słowotwórczej:
View in Google Scholar
t. 1: R.I. Avanesov, V.V. Ivanov (red.), Świat zwierzęcy, Moskwa 1988;
View in Google Scholar
t. 2: B. Falińska, J. Siatkowski (red.), sekr. A. Kowalska, Hodowla zwierząt, Warszawa 2000;
View in Google Scholar
t. 3: A.I. Podłużnyj, A.A. Kryvicky, L.P. Kuncevič (red.), Świat roślinny, Mińsk 2000;
View in Google Scholar
t. 4: A. Ferenčikova i in. (red.), Gospodarstwo wiejskie, Bratysława 2012;
View in Google Scholar
t. 6: T.I. Vendina (red.), Gospodarstwo domowe i przygotowanie pokarmów, Moskwa 2007;
View in Google Scholar
t. 8: J. Basara, J. Siatkowski (red.), Zawody i życie społeczne, Warszawa 2003;
View in Google Scholar
t. 9: J. Siatkowski, J. Waniakowa (red.), Człowiek, Kraków 2009;
View in Google Scholar
t. 10: T.I. Vendina (red.), Zwyczaje ludowe, Moskwa 2015.
View in Google Scholar
Pałaszowa H., 1987, Bibliografia prac Mieczysława Małeckiego, [w:] J. Rusek (red.), In memoriam Mieczysław Małecki, „Zeszyty Naukowe UJ”, „Prace Językoznawcze”, nr 85, Kraków, s. 95–98.
View in Google Scholar
Reichan J., 2000, (rec.), Karol Dejna, Atlas gwar polskich, t. I: Małopolska, Warszawa 1998, „Język Polski” LXXX, s. 101–105.
View in Google Scholar
Reichan J., 2003, Śp. Zofia Stamirowska (20 XII 1910–6 X 2003), „Język Polski” LXXXIII, s. 318–319.
View in Google Scholar
Reichan J., 2005, Mieczysław Małecki i Atlas językowy polskiego Podkarpacia, [w:] J. Rusek (red.), Mieczysław Małecki – człowiek, uczony, organizator. W setną rocznicę urodzin, Kraków, s. 121–128.
View in Google Scholar
Reichan J., 2007, Wspomnienie o badaczkach dialektów polskich – Teresie Gołębiowskiej, Wandzie Pomianowskiej i Zofii Stamirowskiej, [w:] S. Cygan (red.), W kręgu dialektów i folkloru. Prace ofiarowane Doktor Teresie Gołębiowskiej, Docent Wandzie Pomianowskiej i Docent Zofii Stamirowskiej, Kielce, s. 23–35.
View in Google Scholar
Reichan J., Woźniak K., 2004, Polskie atlasy dialektologiczne i etnograficzne, Kraków.
View in Google Scholar
Skoczylas-Stawska H., 1977, Fonetyka w gwarach dawnej ziemi wieluńskiej, „Prace Komisji Językoznawczej. Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Wydział Filologiczno-Filozoficzny”, t. 10, Warszawa – Poznań.
View in Google Scholar
Stieber Z., 1933, Izoglosy gwarowe na obszarze dawnych województw łęczyckiego i sieradzkiego, „Monografie Polskich Cech Gwarowych”, nr 6, Kraków.
View in Google Scholar
Urbańczyk S., 1999, Z miłości do wiedzy. Wspomnienia, oprac. A. Gorzkowski, Kraków.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2019 Jerzy Reichan
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
