Polonizmy leksykalne w gwarach białoruskich na Litwie (rejon orański)
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.13.2017.25.11Słowa kluczowe:
dialektologia słowiańska, gwary białoruskie, polszczyzna północnokresowa, zapożyczenia, leksyka, strefy dialektalneAbstrakt
Lexical Borrowings from Polish in Belarusian Dialects of Lithuania (the Varėna District)
The paper discusses lexical borrowings from Polish in Belarusian dialects of the southern part of the Varėna District Municipality in Lithuania. The dialectological material has been collected from members of the oldest generation, living in five villages close to the Belarusian border: Balbutai, Rakai, Kalviai, Kotra, and Paramėlis. The borrowings refer to various aspects of life, e.g. the Catholic Church, the sphere of education, administration, vocabulary connected to Polish landowners, Polish culture and everyday life. It is interesting to note that also Polish numerals could be found in the speech of my interlocutors. Borrowings from Polish were more frequent in the speech of the Catholic part of the populace than among Orthodox informers.
Pobrania
Bibliografia
Barszczewska N., Jankowiak M., 2012, Dialektologia białoruska, Warszawa.
View in Google Scholar
Giułumianc K., Czekman W., 1971, Polska gwara m. Widze i okolicy (na substracie białorusko-litewskim), „Slavia Orientalis” XX, z. 3, s. 313–326.
View in Google Scholar
Jankowiak M., 2016a, Współczesne gwary białoruskie na wschodniej Litwie (rejony ignaliński i święciański), „Slavistica Vilnensis” 61, s. 81–105.
View in Google Scholar
Jankowiak M., 2016b, The Western Dialectal Zone of the Belarusian Language as an Example of Polish-Belarusian Sociohistorical Relations, [w:] E. Gutiérrez Rubio, E. Kislova, E. Kubicka (red.), Beiträge zum 19. Arbeitstreffen der Europäischen Slavistischen Linguistik (Polyslav) 14.-16. September 2015, Warschau, „Die Welt der Slaven”, t. 60, Wiesbaden, s. 101–107.
View in Google Scholar
Jankowiak M., 2016c, Strefy dialektalne języka białoruskiego jako przykład językowych kontaktów z sąsiednimi narodami, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” LI, s. 139–166, [on-line:] https://doi.org/10.11649/sfps.2016.009.
View in Google Scholar
Jankowiak M., 2016d, Gwary białoruskie na Litwie jako przykład białorusko-polskich kontaktów językowych, [w:] В.М. Курцова i in.(red.), Беларуска-польскія культурна-моўныя ўзаемадачыненні. Ад гісторыі да сучаснасці. Białorusko-polskie stosunki kulturowo-językowe. Historia i współczesność, Мінск, s. 112–122.
View in Google Scholar
Jankowiak M., 2017, Polonizmy leksykalne w gwarach białoruskich na Łotwie, [w:] R. Kaleta (red.), Białoruś w dyskursie naukowym. Lingwistyka, socjologia, politologia, Warszawa, s. 281–299.
View in Google Scholar
Jankowiak M., w druku, Gwary białoruskie na Litwie. Stan współczesny i fenomen żywotności.
View in Google Scholar
Karaś H. (red.), 2001, Język polski na Kowieńszczyźnie. Historia, sytuacja socjolingwistyczna, cechy językowe, teksty, Warszawa – Wilno.
View in Google Scholar
Kurzowa Z., 1993, Język polski Wileńszczyzny i kresów północno-wschodnich XVI–XX w., Warszawa – Kraków.
View in Google Scholar
Mikulėnienė D., Meiliūnaitė V. (red.), 2014, XXI a. pradžios lietuvių tarmės: geolingvistinis ir sociolingvistinis tyrimas. Žemėlapiai ir jų komentarai, Vilnius.
View in Google Scholar
Plygavka L., 2014, Baltarusių kalbos dialektai, [w:] D. Mikulėnienė, V. Meiliūnaitė (red.), XXI a. pradžios lietuvių tarmės: geolingvistinis ir sociolingvistinis tyrimas, Vilnius, s. 228–237.
View in Google Scholar
Sawaniewska-Mochowa Z., 1990, Poradnik Jana Karłowicza jako źródło poznania potocznej polszczyzny północnokresowej. Słownictwo, Warszawa.
View in Google Scholar
SEJL: W. Smoczyński, Słownik etymologiczny języka litewskiego, Wilno 2007.
View in Google Scholar
SEJP: K. Długosz-Kurczabowa, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa 2005.
View in Google Scholar
SMPPK: I. Grek-Pabis, M. Jankowiak, M. Ostrówka, Słownik mówionej polszczyzny północnokresowej, red. I. Greg-Pabis [preprint].
View in Google Scholar
Smułkowa E., 2002a, Sytuacja językowa w Ejszyszkach i okolicy (Wyniki badań sondażowych prowadzonych na Litwie w 1997 roku), [w:] eadem, Białoruś i pogranicza. Studia o języku i społeczeństwie, Warszawa, s. 402–413.
View in Google Scholar
Smułkowa E., 2002b, O polsko-białoruskich związkach językowych w aspekcie czasowym i terytorialnym, [w:] eadem, Białoruś i pogranicza. Studia o języku i społeczeństwie, Warszawa, s. 293–305.
View in Google Scholar
Turska H., 1982, O powstaniu polskich obszarów językowych na Wileńszczyźnie, [w:] J. Rieger, W. Werenicz (red.), Studia nad polszczyzną kresową, t. 1, Wrocław, s. 19–121.
View in Google Scholar
WSRP: A. Mirowicz i in. (red.), Wielki słownik rosyjsko-polski, t. 1–2, Warszawa – Moskwa 1970.
View in Google Scholar
Astrèjka V., 1998, Paўnočna-zahodnââ zanalʹnaâ leksіka іnšamoўnaga pahodžannâ, „Belaruskaâ Lіngvіstyka” 48, s. 51–55.
View in Google Scholar
Bulyka A.M., 1972, Daўnіâ zapazyčannі belaruskaj movy, Mіnsk.
View in Google Scholar
Bulyka A.M., 1980, Leksіčnyâ zapazyčannі ў starabelaruskaj move, Mіnsk.
View in Google Scholar
Bulyka A.M., 2015, Lituanizmy starobelorusskogo literaturno-pisʹmennogo âzyka v otnošenii k belorusskim dialektam, [w:] idem, Vybranyâ pracy, Mіnsk, s. 165–174.
View in Google Scholar
Grinaveckene E., 1972, Nekotorye âvleniâ kontaktirovaniâ litovskih i slavânskih govorov (na materiale âzykovyh kontaktov v Ûgo-Vostočnoj Litve), [w:] V. Toporov (red.), Balto-slavânskij sbornik, Moskva, s. 50–57.
View in Google Scholar
DABM: R.І. Avanesaў, K.K. Krapіva, Û.F. Mackevіč (red.), Dyâlektalagіčny atlas belaruskaj movy, Mіnsk 1963.
View in Google Scholar
Žuraўskі A.І., 1970, Zapazyčanaâ leksіka ў starabelaruskaj move, Mіnsk.
View in Google Scholar
Karskij E.F., 1903, Ètnografičeskaâ karta bѣlorusskago plemeni, Varšava.
View in Google Scholar
Karskij E.F., 1962, Otčët o poezdke v Belorussiû v tečenie letnih mesâcev 1903 goda, [w:] idem, Trudy po belorusskomu i drugim slavânskim âzykam, Moskva, s. 412–434.
View in Google Scholar
Karskij E.F., 2006, Belorusy, t. 1: Vvedenie v izučenie âzyka i narodnoj slovesnosti, Minsk.
View in Google Scholar
Klimčuk F.D., 1980, K istorii rasprostraneniâ belorusskih govorov v ûgo-vostočnoj Litve, „Balto-slavânskie issledovaniâ”, s. 214–221.
View in Google Scholar
Konickaâ E., 1995, Nekotorye osobennosti interferencii v usloviâh belorussko-polʹskogo dvuâzyčiâ (govor Mâdininskoj apilinki), „Kalbotyra” 44, nr 2, s. 76–82.
View in Google Scholar
Kryvіckі A.A., 2003, Dyâlektalogіâ belaruskaj movy, Mіnsk.
View in Google Scholar
LABNG: M.V. Bіryla, Û.F. Mackevіč (red.), Leksіčny atlas belaruskіh narodnyh gavorak, t. 1–5, Mіnsk 1993–1998.
View in Google Scholar
LG 1968: R.І. Avanesaў, K.K. Atrahovіč, Û.F. Mackevіč (red.), Lіngvіstyčnaâ geagrafіâ і grupoўka belaruskіh gavorak, Mіnsk 1968 [książka].
View in Google Scholar
LG 1969: R.І. Avanesaў, K.K. Atrahovіč, Û.F. Mackevіč (red.), Lіngvіstyčnaâ geagrafіâ і grupoўka belaruskіh gavorak, Mіnsk 1969 [atlas].
View in Google Scholar
Plygaўka L., 2009, Belaruskaâ mova ў Lіtve: sacyâkulʹturny і lіngvіstyčny aspekty, Vіlʹnâ.
View in Google Scholar
Plygaўka L., 2015, Belaruskaâ mova ў polіkulʹturnym règіëne (paўdnëva-ўshodnââ tèrytoryâ Lіtoўskaj Rèspublіkі), Vіlʹnâ.
View in Google Scholar
Savič N., 1990, O âzykovoj situacii v odnom iz arealov ûgo-vostočnoj časti Vilʹnûsskogo rajona, „Kalbotyra” 41, nr 2, s. 41–47.
View in Google Scholar
Savіč M., 1997, Utvarènne, mežy raspaўsûdžvannâ і asnoўnyâ haraktarystykі belaruskіh gavorak Lіtvy, „Vescі Mіžnarodnaj Akadèmіі vyvučènnâ nacyânalʹnyh menšascej” № 2, s. 28–31.
View in Google Scholar
SPZB: Û.F. Mackevіč (red.), Sloўnіk belaruskіh gavorak paўnočna-zahodnâj Belarusі і âe pagranіčča, t. 1–5, Mіnsk 1979–1986.
View in Google Scholar
TSBM: K.K. Atrahovіč (red.), Tlumačalʹny sloўnіk belaruskaj movy, t. 1–5, Mіnsk 1977–1984.
View in Google Scholar
ÈSBM: V.U. Martynaў (red.), Ètymalagіčny sloўnіk belaruskaj movy, t. 1–, Mіnsk 1978–.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2018 Mirosław Jankowiak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
