Czy derywaty prefiksalne wymienne wyrażają intensywność?

Autor

  • Wanda Fijałkowska Uniwersytet Warszawski, Warszawa

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.11.2016.22.05

Słowa kluczowe:

czasownik dokonany, derywacja, wymiana prefiksów, intensywność, efektywność

Abstrakt

Do derivatives created by exchange of prefixes express intensity?

The paper aims to clarify the misunderstandings concerning the semantic description of derivative verbs created through exchange of prefixes. The description of a class of verbs which up to now have been regarded as expressing the intensity of an action (e.g. przekarmić ‘to overfeed’, przesolić ‘to oversalt’) had to undergo deep changes, including the elimination of lexemes which were created using two morphemes simultaneously (napracować się ‘to have worked a lot’ ← pracować ‘to work’). A detailed analysis has enabled us to prove that where others saw intensity, there was in fact effectiveness. Derivatives included in this category express three grades of effectiveness: high (as in ubawić się ‘to have rather enjoyed oneself’, wybiegać się ‘to have run enough’), excessive (as in przesolić ‘to oversalt’, zapić się ‘to loose life due to alcohol addiction’) and maximal (wytruć ‘to poison everyone’, domyć ‘to wash something clean’). Moreover, other lexemes need to be included in this class, namely those which are incorrectly seen as determining methodicalness (objeść ‘to eat all of someone’s food’), as well as exhaustivity (wybić ‘to kill everyone’, wyniszczyć ‘to thoroughly destroy’). Such a description will promote effectiveness, while eliminating small semantic sub-groups that are not uniform in their structure.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Krupianka A., 1969, Formacje czasownikowe z przedrostkiem o- (ob-) w języku polskim, Toruń.
View in Google Scholar

Przybylska R., 2006, Schematy wyobrażeniowe a semantyka polskich prefiksów czasownikowych do-, od-, prze-, roz-, u-, Kraków.
View in Google Scholar

SGS: M. Skarżyński (red.), Słownik gniazd słowotwórczych współczesnego języka ogólnopolskiego, t. III: Gniazda odczasownikowe, Kraków 2004.
View in Google Scholar

SJPD: W. Doroszewski (red.), Słownik języka polskiego, Warszawa 1958–1969.
View in Google Scholar

SJPSz: M. Szymczak (red.), Słownik języka polskiego, Warszawa 1978–1981.
View in Google Scholar

Śmiech W., 1986, Derywacja prefiksalna czasowników polskich, Wrocław.
View in Google Scholar

USJP: S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, Warszawa 2003.
View in Google Scholar

Wiśnicki M., 2009, Derywacja prefiksalna wymienna czasowników polskich w świetle danych gniazdowych, „LingVaria” nr 1 (7), s. 139–150.
View in Google Scholar

Wiśnicki M., 2010, Derywacja prefiksalna wymienna w czasownikach polskich na materiale gniazdowym, Uniwersytet Warszawski, rozprawa doktorska, mszps.
View in Google Scholar

Wróbel H., 1984, Słowotwórstwo czasownika, [w:] R. Grzegorczykowa, R. Laskowski,
View in Google Scholar

H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Warszawa, s. 467–506.
View in Google Scholar

Wróbel H., 1998, Czasownik, [w:] R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Warszawa, s. 536–583.
View in Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

03-07-2016

Numer

Dział

Polszczyzna współczesna

Jak cytować

Fijałkowska, W. (2016) „Czy derywaty prefiksalne wymienne wyrażają intensywność?”, LingVaria, 11(22), s. 71–82. doi:10.12797/LV.11.2016.22.05.

Podobne artykuły

1-10 z 51

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.