Z bilingwizmu pisarzy młodopolskich
Antroponimia w polsko- i niemieckojęzycznych dramatach Tadeusza Rittnera
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.11.2016.22.13Słowa kluczowe:
bilingwizm, onomastyka literacka, Tadeusz RittnerAbstrakt
On the bilingualism of Young Polish writers. Anthroponymy in Tadeusz Rittner’s Polish and German dramas
The present paper is devoted to the question of literary onomastics in the texts of a bilingual author. In discussing this problem, we focus on how literary characters are named in selected dramas by Tadeusz Rittner, which have both a Polish and a German version. A detailed analysis includes a comparison of names and surnames used by the author to identify his characters. We indicate differences in the choice of specific types of proper names and in their forms, which result from different customs and onomastic systems in each of Rittner’s languages, as well as from separate Polish and German linguistic etiquettes, determining the use of particular proper names. In addition, the analyses emphasize Rittner’s attention to onomastic and cultural reality that he introduced to his works, which confirms his linguistic and communicative competence in both Polish and German in this domain.
Pobrania
Bibliografia
Źródła
View in Google Scholar
DJ: T. Rittner, Der dumme Jacob. Komödie in drei Akten, Berlin 1910.
View in Google Scholar
GJ: T. Rittner, Głupi Jakub. Komedia w 3 aktach, „BN I”, nr 160, Wrocław 1956.
View in Google Scholar
KH: T. Rittner, Das kleine Heim. Drama in drei Akten, Berlin 1908.
View in Google Scholar
L: T. Rittner, Lato. Komedia w 3 aktach, [w:] idem, Dramaty, oprac. Z. Raszewski, Warszawa 1966.
View in Google Scholar
S: T. Rittner, Sommer. Komödie, Wien 1912.
View in Google Scholar
WiN: T. Rittner, Wölfe in der Nacht. Komödie in drei Akten, Wien 1914.
View in Google Scholar
WMD: T. Rittner, W małym domku. Dramat w 3 aktach, „BN I”, nr 116, Wrocław 1954.
View in Google Scholar
WwN: T. Rittner, Wilki w nocy. Komedia w 3 aktach, „BN I”, nr 169, Wrocław 1956.
View in Google Scholar
Literatura
View in Google Scholar
Bahl.: H. Bahlow, Deutsches Namenlexikon. Familien- und Vornamen nach Ursprung und Sinn erklärt, Frankfurt am Main 1972.
View in Google Scholar
Bubak J., 1993, Księga naszych imion, Wrocław – Warszawa – Kraków.
View in Google Scholar
Cieślikowa A., 1993, Nazwy własne w różnych gatunkach tekstów literackich, [w:] M. Biolik (red.), Onomastyka literacka, Olsztyn, s. 33–93.
View in Google Scholar
Cieślikowa A., 2001, Nazwa w tekście a tekst w nazwie, [w:] A. Pajdzińska, R. Tokarski (red.), Semantyka tekstu artystycznego, Lublin, s. 99–108.
View in Google Scholar
Eustachiewicz L., 1982, Dramaturgia Młodej Polski. Próba monografii dramatu z lat 1890–1918, Warszawa.
View in Google Scholar
Gott.: M. Gottschald, Deutsche Namenkunde. Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung, Berlin 1954.
View in Google Scholar
Gugg.: E.H. Guggenheimer, H.V. Guggenheimer, Etymologisches Lexikon der jüdischen Familiennamen, München 1996.
View in Google Scholar
Kohl: R.V. Kohlheim, Familiennamen. Herkunft und Bedeutung, Mannheim 2000.
View in Google Scholar
Lenartowski M., 1988, Rittneriana, „Pamiętnik Teatralny” XXXVII, z. 3−4, s. 469–484.
View in Google Scholar
Ligara B., 1987, Galicyzmy leksykalne w listach Zygmunta Krasińskiego na tle wpływów francuskich w polszczyźnie XIX wieku. (Studium bilingwizmu polsko-francuskiego), „Zeszyty Naukowe UJ” „Prace Językoznawcze” nr 86.
View in Google Scholar
Ligara B., 2010a, Bilingwizm polsko-francuski Adama Mickiewicza. W stronę antropologii lingwistycznej, „LingVaria” nr 2 (10), s. 141–170.
View in Google Scholar
Ligara B., 2010b, Twórca wobec kontaktów językowych: bilingwizm polsko-francuski Zygmunta Krasińskiego a norma, [w:] A. S. Gruchała, H. Kurek (red.) Silva rerum philologicarum. Studia ofiarowane Profesor Marii Strycharskiej-Brzezinie z okazji Jej jubileuszu, Kraków, s. 181−191.
View in Google Scholar
Ligara B., 2011, Dwujęzyczność twórców literatury polskiej jako problem badawczy historii języka, „LingVaria” nr 1 (11), s. 165–178.
View in Google Scholar
Ligara B., 2014a, Bilingwizm w tekście zapisany. Cz. I: Status lingwistyczny. Paradygmaty badawcze, „LingVaria” nr 1 (17), s. 149–168.
View in Google Scholar
Ligara B., 2014b, Bilingwizm w tekście zapisany. Cz. II: Wykładniki transkodowe. Gatunki, „LingVaria” nr 2 (18), s. 139–174.
View in Google Scholar
Lukszyn J. (red.), 1998, Tezaurus terminologii translatorycznej, Warszawa.
View in Google Scholar
Łaziński M., 2006, O panach i paniach. Polskie rzeczowniki tytularne i ich asymetria rodzajowo-płciowa, Warszawa.
View in Google Scholar
Malec M., 2001, Imię w polskiej antroponimii i kulturze, Kraków.
View in Google Scholar
Marinković I., 2004, Wielka księga imion, Wrocław.
View in Google Scholar
Matuszewski J., 1975, Polskie nazwisko szlacheckie, Łódź.
View in Google Scholar
Milanowski A., 1999, Czy Tadeusz Rittner był pisarzem polskim czy austriackim?, [w:] G. Ritz, G. Matuszek (red.), Recepcja literacka i proces literacki. O polsko-niemieckich kontaktach literackich od modernizmu po okres międzywojenny, Kraków, s. 63–85.
View in Google Scholar
Miodunka W.T. 2014, Dwujęzyczność polsko-obca w Polsce i poza jej granicami. Rozwój i perspektywy badań, „LingVaria” nr 1 (17), s. 199–226.
View in Google Scholar
Podraza-Kwiatkowska M., 1992, Literatura Młodej Polski, Warszawa.
View in Google Scholar
Rachwał M., 1991, „Panie Wokulski”… czyli o pewnym typie form adresatywnych w „Lalce”
View in Google Scholar
B. Prusa, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie” z. 137, s. 227–236.
View in Google Scholar
Rachwał M., 1992, O przyczynach zmian systemu adresatywnego języka polskiego w XIX wieku, [w:] J. Anusiewicz, M. Marcjanik (red.), Język a kultura, t. 6: Polska etykieta językowa, Wrocław, s. 41–49.
View in Google Scholar
Raszewski Z., 1966a, Wstęp, [w:] T. Rittner, Dramaty, oprac. Z. Raszewski, t. 1, Warszawa, s. 7–51.
View in Google Scholar
Raszewski Z., 1966b, Nota wydawcy, [w:] T. Rittner, Dramaty, oprac. Z. Raszewski, t. 2, Warszawa, s. 361–373.
View in Google Scholar
Raszewski Z., 1967, Tadeusz Rittner (1873–1921), [w:] K. Wyka, A. Hutnikiewicz, M. Puchalska (red.), Literatura okresu Młodej Polski, t. II, Warszawa, s. 326–357.
View in Google Scholar
Rym.: K. Rymut, Nazwiska Polaków: słownik historyczno-etymologiczny, t. 1–2, Kraków 1999–2001.
View in Google Scholar
Sarnowska-Giefing I., 1984, Nazewnictwo w nowelach i powieściach okresu realizmu i naturalizmu, Poznań.
View in Google Scholar
Siwiec A., 1998, Nazwy własne w prozie Michała Choromańskiego, Lublin.
View in Google Scholar
Słownik imion, 1991, oprac. W. Janowowa, A. Skarbek, B. Zbijowska, J. Zbiniowska, Wrocław.
View in Google Scholar
Taborski R., 1983, Wśród wiedeńskich poloników, Kraków.
View in Google Scholar
Tomiczek E., 1983, System adresatywny współczesnego języka polskiego i niemieckiego. Socjolingwistyczne studium konfrontatywne, Wrocław.
View in Google Scholar
Waligóra J., 2004, Młodopolski „dramat wewnętrzny”. Przejawy podmiotowości i subiektywizacji w wybranych utworach dramatycznych, Kraków.
View in Google Scholar
Weintraub W., 1961, Wyznaczniki stylu realistycznego, „Pamiętnik Literacki” z. 2, s. 399–413.
View in Google Scholar
Wierzbicka A., 2008, Podmiot rozdwojony w sobie: dwa języki, dwie kultury, jedno(?) ja, [w:] J. Bartmiński, A. Pajdzińska (red.), Podmiot w języku i kulturze, Lublin, s. 139–159.
View in Google Scholar
Wimmer O., 1966, Handbuch der Namen und Heiligen: mit einer Geschichte des christlichen Kalenders, Innsbruck.
View in Google Scholar
Wojtak M., 2014, O języku i stylu polskiego dramatu. Studia i szkice, Lublin.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
