Profesor Marian Kucała jako dialektolog
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.11.2016.21.19Słowa kluczowe:
historia polskiego językoznawstwa, dialektologia polska, historia języka polskiego, językoznawcy krakowscy, Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, Marian KucałaAbstrakt
Professor Marian Kucała as a dialectologist
The paper presents Marian Kucała’s dialectological work in the chronological order. Particular attention has been given to his greatest dialectological achievement, the Porównawczy słownik trzech wsi małopolskich (1957; ‘A comparative dictionary of three villages in Lesser Poland’), emphasizing its superior cognitive and methodological qualities. While discussing Kucała’s various articles, we indicate his originality and ingenuity. Some of his papers refer to linguistic phenomena from his native village of Więciórka, while others cover the whole of the Polish dialectal area. One work that distinguishes itself among them, is the popular title Twoja mowa cię zdradza (1994a, 2002a; ‘Your speech betrays you’) in which Kucała presents to the unqualified reader the most important of Polish dialectal phenomena in an interesting and easy to understand way. While discussing Professor M. Kucała’s dialectological work, one should constantly bear in mind that these rich, diversified and grand achievements constitute only a part of his oeuvre which simultaneously includes works on the history of Polish and the contemporary Polish literary language.
Pobrania
Bibliografia
Prace dialektologiczne Mariana Kucały
View in Google Scholar
|1951a: Wzmacnianie ruchomej końcówki czasu przeszłego (wtedymem poszedł, kupiłagek soli), „Język Polski” XXXI, s. 125–127.
View in Google Scholar
|1951b: [Dopisek do artykułu S. Pigonia Słówko o żeńskich nazwiskach na wsi], „Język Polski” XXXI, s. 183–184.
View in Google Scholar
|1955a: Znaczenie i zasięg przymiotników na -ni (przedni, letni), „Język Polski” XXXV, s. 8–26.
View in Google Scholar
|1955b: -sacać¹) (-socić) ‘-suwać (-sunąć)’ „Język Polski” XXXV, s. 267–270. [Uzupełnienie artykułu Z. Stamirowskiej. O wpływie przechodniości i nieprzechodniości czasownika na jego znaczenie indywidualne na przykładzie czasownika suwać, sunąć, ibid, s. 247–267].
View in Google Scholar
|1956: Odpowiedź na uwagi dr Honowskiej, „Język Polski” XXXVI, s. 238–239.
View in Google Scholar
|1957a: Porównawczy słownik trzech wsi małopolskich, „Prace Językoznawcze PAN” nr 11.
View in Google Scholar
|1957b: MAGP – Mały atlas gwar polskich, red. K. Nitsch, Wrocław – Kraków, t. I, s. LV – punkt 10a – Więciórka, pow. Myślenice, oprac. M. Kucała [materiały z Więciórki znajdują się we wszystkich (tj. 13) tomach tego atlasu, którego wydawanie zakończyło się w roku 1970].
View in Google Scholar
|1958: W sprawie etymologii nazwy Kiełtyki, „Język Polski” XXXVIII, s. 129–131. [Polemika z hipotezą K. Moszyńskiego przedstawioną w recenzji pracy K. Zierhoffera, Nazwy miejscowe północnego Mazowsza, „Język Polski” XXXVII, 1957, s. 366–381].
View in Google Scholar
|1960: [teksty gwarowe: nr 86–89 Więciórka, pow. myślenicki], [w:] K. Nitsch, Wybór polskich tekstów gwarowych, wyd. 2. zm. przez autora, Warszawa, s. 111–113.
View in Google Scholar
|1960a: O słownictwie ludzi wyzbywających się gwary, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” XIX, s. 141–154.
View in Google Scholar
|1969: O wykorzystaniu niektórych cech gwarowych przy nauczaniu ortografii, „Język Polski” XLIX, s. 19−22.
View in Google Scholar
: Zanikanie kategorii żywotności – nieżywotności w jednej z gwar polskich, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” X, s. 43–57.
View in Google Scholar
|1977: Końcówka -ę biernika l.p. r. żeńskiego przymiotników w świetle nowszych prac dialektologicznych,
View in Google Scholar
„Język Polski” LVII, s. 343–346.
View in Google Scholar
|1987: OKDA – Obŝekarpatskij dialektologičeskij atlas. Vstupitelʹnyj vypusk.
View in Google Scholar
Atlas dialectologique des Carpathes. Tome introductif, red. B. Vidoeski (red. odpowiedzialny), D. Petrovič, S. Remetič, Skopјe, s. 44 – punkt 10 – Więciórka, pow. Myślenice, oprac. M. Kucała [materiały z Więciórki znajdują się we wszystkich wydanych tomach tego atlasu].
View in Google Scholar
|1992: Związki leksykalne gwary Więciórki (woj. krakowskie) z literackim językiem słowackim, [w:] W. Boryś, W. Sędzik (red.), Studia z dialektologii polskiej i słowiańskiej, Warszawa, s. 9–13.
View in Google Scholar
|1994a: Twoja mowa cię zdradza. Regionalizmy i dialektyzmy języka polskiego, Kraków.
View in Google Scholar
|1994b: OLA – Obŝeslavânskij lingvističeskij atlas, Atlas Linguistique Slave, vstu-pitelʹnyj vypusk, obŝie principy, spravočnye materialy, red. V.V. Ivanov et al., Moskva, s. 96 – punkt 311 – Więciórka, pow. Myślenice, oprac. M. Kucała [materiały z Więciórki znajdują się we wszystkich wydanych tomach tego atlasu].
View in Google Scholar
|1996: Terytorialne zróżnicowanie polszczyzny, [w:] J. Miodek (red.), O zagrożeniach i bogactwie polszczyzny, Wrocław, s. 163–169.
View in Google Scholar
|1997 : Hiperdialektyzacja, [w:] T. Ampel (red.), Z polszczyzny historycznej i współczesnej, Rzeszów, s. 28–34.
View in Google Scholar
|1998: Punkt 922, [w:] K. Dejna, Atlas gwar polskich, t. 1: Małopolska, Warszawa, s. 55 [i mapy 3–170].
View in Google Scholar
|2000: Polszczyzna dawna i współczesna, Kraków, s. 293−347 [III Dialektologia, przedruki wcześniej publikowanych artykułów; zob. wyżej: 1951a, 1960a, 1971, 1977, 1992, 1996, 1997].
View in Google Scholar
|2001: Gwary i regionalne odmiany polszczyzny w XX wieku, [w:] S. Dubisz, S. Gajda (red.), Polszczyzna XX wieku. Ewolucja i perspektywy rozwoju, Warszawa, s. 193–198.
View in Google Scholar
|2002a: Twoja mowa cię zdradza. Regionalizmy i dialektyzmy języka polskiego, wyd. 2. rozsz., Kraków.
View in Google Scholar
|2002b: Rekonstruowanie gwary, [w:] J. Okoniowa, B. Dunaj (red.) Studia dialektologiczne II, Kraków, s. 53–59.
View in Google Scholar
|2005: Europejskość góralskiego słownictwa, [w:] M. Madejowa, A. Mlekodaj, K. Sikora (red.), Góry i góralszczyzna w dziejach i kulturze pogranicza polsko-słowackiego (Podhale, Spisz, Orawa, Gorce, Pieniny). Literatura i język. Materiały z Międzynarodowej Konferencji Naukowej,
View in Google Scholar
Kraków – Nowy Targ – Bukowina Tatrzańska, 21–24 października 2004, Nowy Targ, s. 184–189.
View in Google Scholar
|2010: Używanie a pochylonego przez inteligentów pochodzenia chłopskiego, [w:] R. Przybylska, J. Kąś, K. Sikora (red.), Symbolae grammaticae in honorem Boguslai Dunaj, „Biblioteka »LingVariów«”, t. 9, Kraków, s. 193–197.
View in Google Scholar
Literatura
View in Google Scholar
Dejna K., 1998, Atlas gwar polskich, t. 1: Małopolska, Warszawa.
View in Google Scholar
Doroszewski W., 1934, Mowa mieszkańców wsi Staroźreby, „Prace Filologiczne” XVI, s. 249–278.
View in Google Scholar
Honowska M., 1956, Uwagi do artykułu M. Kucały Znaczenie i zasięg przymiotników na -ni, „Język Polski” XXXVI, s. 235–238.
View in Google Scholar
Kucała M., 1970, Staropolskie przykłady podwajania ruchomej końcówki czasu przeszłego, „Język Polski” L, s. 295–296.
View in Google Scholar
Kupiszewski W., 1958, recenzja: Marian Kucała, Porównawczy słownik trzech wsi małopolskich, „Poradnik Językowy” nr 1, s. 43–46.
View in Google Scholar
Kurek H., 1995, Przemiany językowe wsi regionu krośnieńskiego, Kraków.
View in Google Scholar
Kurek H., 2003, Przemiany leksyki gwarowej na Podkarpaciu, Kraków.
View in Google Scholar
MAGP: K. Nitsch (red.), Mały atlas gwar polskich, t. I, Wrocław – Kraków 1957.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1960, Wybór polskich tekstów gwarowych. wyd. 2. zm. przez autora, Warszawa.
View in Google Scholar
Pigoń S., 1951, Słówko o żeńskich nazwiskach na wsi, „Język Polski” XXXI, s. 182–183.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
