Liczebniki przysłówkowe w Rozmyślaniu przemyskim – kwantyfikacja zdarzeń
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.10.2015.20.20Słowa kluczowe:
liczebnik, części mowy, liczba faktów, średniowiecze, staropolszczyznaAbstrakt
Adverbial numerals in Rozmyślanie przemyskie – a quantification of events
The paper describes adverbial numeral expressions used to quantify events, to indicate their specific number, that can be found in the largest text of Polish Middle Ages, i.e. in Rozmyślanie przemyskie. Based on the traditional division of numerals, the article identifies multiplicative, ordinal, and manifold numerals, and indicates their function in specific contexts. The analyzed text, even though it is a 16th century copy, preserves such shapes of multiplicative numerals as jedną/jednąc or dwojc/dwojcy which were archaic already from the perspective of the Middle Polish period. Likewise, the text conserves adverbial ordinal numerals. The material also proves that, before the popularization of adverbial forms of the dwukrotnie-type, and of compound constructions with the element raz, the stock of numerals used as adverbs was limited primarily to derivatives from numerals of the lower order, related to values between one and four.
Pobrania
Bibliografia
Basaj M., 1974, Morfologia i składnia liczebnika w języku czeskim do końca XVI wieku, Wrocław.
View in Google Scholar
BZ: Biblia królowej Zofii, [w:] W. Twardzik et al. (red.), Biblioteka zabytków polskiego piśmiennictwa średniowiecznego. Edycja elektroniczna, Kraków 2006.
View in Google Scholar
Grzegorczykowa R., 1975, Funkcje semantyczne i składniowe polskich przysłówków, Wrocław.
View in Google Scholar
Kępińska A., 2005, Fleksja i składnia liczebników w Rozmyślaniu przemyskim – łączliwość z rzeczownikiem, cz. 2: Liczebniki główne pięć – dziesięć, zbiorowe dwoj – dziesięcioro oraz wielorakie dwojaki – czworaki, „Poradnik Językowy” z. 5, s. 33–50.
View in Google Scholar
Kępińska A., 2006, Staropolski liczebnik dwojc, dwojcy(?), [w:] H. Karaś (red.), Czynić słowami.
View in Google Scholar
Studia ofiarowane Krystynie Długosz-Kurczabowej, Warszawa, s. 180–197.
View in Google Scholar
Klemensiewicz Z., Lehr-Spławiński T., Urbańczyk S., 1965, Gramatyka historyczna języka polskiego, wyd. III, Warszawa.
View in Google Scholar
Kopečný F., 1973, Etymologický slovník slovanských jazyků. Slova gramatická a zájmena.
View in Google Scholar
Svazek 1. Předložky, koncové partikule, Praga.
View in Google Scholar
Laskowski R., Rzepka W.R., Twardzik W., 2003, Wpływ języka staroukraińskiego na średniowieczną polszczyznę kresową: Rozmyślanie przemyskie, [w:] B. Zinkiewicz-Tomanek,
View in Google Scholar
A. Fałowski (red.), Ukraina. Między językiem a kulturą, „Studia Ruthenica Cracoviensia” t. 1, Kraków, s. 49–58.
View in Google Scholar
Moszyński L., 2006, Wstęp do filologii słowiańskiej, wyd. II zm., Warszawa.
View in Google Scholar
Rojszczak-Robińska D., 2012, Jak pisano Rozmyślanie przemyskie, Poznań.
View in Google Scholar
Rozwadowski W., 1992, Prawo rzymskie. Zarys wykładu wraz z wyborem źródeł, wyd. II, Poznań.
View in Google Scholar
RP: W. Twardzik, F. Keller (wyd. i oprac.), Rozmyślanie przemyskie. Transliteracja, transkrypcja, podstawa łacińska, niemiecki przekład = Transliteration, Transkription, lateinische Vorlagen, deutsche Übersetzung, „Monumenta linguae Slavicae dialecti veteris” t. XL, t. 1, Freiburg i. Br. 1998; t. 2, Freiburg i. Br. 2000; t. 3, Freiburg i. Br. 2004.
View in Google Scholar
Rzepka W.R., Twardzik W., 2008, Jeszcze jeden kresowizm w Rozmyślaniu przemyskim: imiesłów czynny chciąc, „Język Polski” LXXXVIII, z. 4–5, s. 348–352.
View in Google Scholar
Siatkowska E., 1964, Stylistyczne funkcje słownictwa Dialogu mistrza Polikarpa ze śmiercią i Rozmlauvání člověka se smrtí, Warszawa.
View in Google Scholar
Słoboda A., 2012, Liczebnik w grupie nominalnej średniowiecznej polszczyzny. Semantyka i składnia, Poznań.
View in Google Scholar
Słoboda A., 2014, Liczebniki a wyrażenia funkcyjne w średniowiecznej polszczyźnie, [w:] K. Kleszczowa, A. Szczepanek (red.), Wyrażenia funkcyjne w perspektywie diachronicznej, synchronicznej i porównawczej, Katowice, s. 109–123.
View in Google Scholar
SPXVI: Słownik polszczyzny XVI wieku, t. I–IV red. komitet redakcyjny, t. V–XVII red. M.R. Mayenowa, t. XVIII–XXXIV red. F. Pepłowski, t. XXXV–XXXVI red. K. Mrowcewicz, P. Potoniec, Wrocław 1966–1994, Warszawa 1995–2012.
View in Google Scholar
SStp: S. Urbańczyk (red.), Słownik staropolski, Kraków 1953–2002.
View in Google Scholar
Twardzik W., 2005, Dwa rozdziały z polskiej dialektologii historycznej (na językowym materiale Rozmyślania przemyskiego), [w:] J. Migdał (red.), Ad perpetuam rei memoriam. Profesorowi Wojciechowi Ryszardowi Rzepce z okazji 65. urodzin, Poznań, s. 403–410.
View in Google Scholar
Wójcik R., 2015, Tłumacz, wykładacz, kompilator czy autor? Wokół kompozycji Żywota Pana Jezu Krysta Baltazara Opeca i jego stosunku do Meditaciones vite Christi, [w:] Baltazar Opec, Żywot Pana Jezu Krysta, opr. W. Wydra, R. Wójcik, K. Krzak-Weiss, Poznań, s. XXXI–XCII.
View in Google Scholar
Wydra W., 1998, Historyczny i kodykologiczny opis rękopisu, [w:] W. Twardzik, F. Keller (wyd.), Rozmyślanie przemyskie. Transliteracja, transkrypcja, podstawa łacińska, niemiecki przekład = Transliteration, Transkription, lateinische Vorlagen, deutsche Übersetzung, t. 1, „Monumenta linguae Slavicae dialecti veteris” t. XL, Freiburg i. Br., s. XXXVIII–LV.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
