O dwukropku w dawnym piśmiennictwie użytkowym (na przykładzie traktatów stawiarskich Olbrychta Strumieńskiego i Stanisława Strojnowskiego)
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.13.2018.26.10Słowa kluczowe:
interpunkcja polska, piśmiennictwo użytkowe, traktaty stawiarskie, Olbrycht Strumieński, Stanisław StrojnowskiAbstrakt
On the Use of Colon in Old Utalitarian Literature (Using the Example of Olbrycht Strumieński and Stanisław Strojnowski’s Treatises on Ponds)
The aim of this paper is to present a description of the appearance of the colon with respect to its lexical and syntactic surroundings. Following the example of the authors of prescriptive works on punctuation, attention has been paid to both right- and left-hand context in which the colon is used. Also, examples in which the colon is the only indicator of the relation between segments of the text, have been made note of. The analysis is based on works by Olbrycht Strumieński (1573) and Stanisław Strojnowski (1609, 1636) which represent utalitarian literature, devoted to the problems of pond management.
Pobrania
Bibliografia
Źródła
View in Google Scholar
Strojnowski S., 1609, Opisanie porządku stawowego, Kraków [przedr. w: Z. Gawarecki, A. Kohn, Polskie stawowe gospodarstwo, Warszawa 1861, s. 303–365].
View in Google Scholar
Strojnowski S., 1636, Opisanie porządku stawowego, Kraków, [on-line:] www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=48910.
View in Google Scholar
Strumieński O., 1573, O sprawie, sypaniu, wymierzaniu i rybieniu stawów, Kraków.
View in Google Scholar
Literatura
View in Google Scholar
Bergerówna J., 1933, Z dziejów książki gospodarczej w Polsce XVI w. Studium o Anzelmie Gostomskim, „Archiwum Towarzystwa Naukowego we Lwowie. Dział 2 Historyczno-Filozoficzny”, t. 14, z. 1, Lwów.
View in Google Scholar
Biniewicz J., 2011, Rodzenie się polskiego dyskursu naukowego. Pragmatyka, struktura i język traktatu Olbrychta Strumieńskiego O sprawie, sypaniu, wymierzaniu i rybieniu stawów, [w:] D. Ostaszewska, J. Przyklenk (red.), Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 4: Gatunek a komunikacja społeczna, Katowice, s. 111–122.
View in Google Scholar
Bohdanowicz-Dworzecki J., 1824, Grammatyka języka polskiego, wyd. 2, Wilno.
View in Google Scholar
BP: Bibliografia polska Karola Estreichera, cz. III, t. 29, wyd. S. Estreicher, Kraków 1933.
View in Google Scholar
Czajkowski J., 1853, Grammatyka języka polskiego. Zawiera: 1. Naukę rozbioru. 2. Naukę słoworodu i pisowni. 3. Naukę składni, wyd. 2, Warszawa.
View in Google Scholar
DDP: Drukarze dawnej Polski od XV do XVIII wieku, t. 1: Małopolska, cz. 1: Wiek XV–XVI, red. A. Kawecka-Gryczowa, Wrocław 1983; cz. 2: Wiek XVII–XVIII, vol. 1–2, red. J. Pirożyński, Kraków 2000; t. 3, cz. 1: Wielkopolska, red. A. Kawecka-Gryczowa, Wrocław 1977; cz. 2: Mazowsze z Podlasiem, red. K. Korotajowa, Wrocław 2001; t. 4: Pomorze, red. A. Kawecka-Gryczowa, K. Korotajowa, Wrocław 1962; z. 5: Wielkie Księstwo Litewskie, red. A. Kawecka-Gryczowa, Wrocław 1959; z. 6: Małopolska – Ziemie Ruskie, red. A. Kawecka-Gryczowa, Wrocław 1960.
View in Google Scholar
Furmanik S., 1956, O interpunkcji w drukach staropolskich, „Pamiętnik Literacki” XLVI, s. 426–468.
View in Google Scholar
Gawarecki Z., Kohn A., 1861, Polskie stawowe gospodarstwo, Warszawa.
View in Google Scholar
Godyń J., 2009a, Retoryka w pieśni pasyjnej Władysława z Gielniowa, Psałterzu floriańskim i Kazaniach tzw. świętokrzyskich (funkcje średniowiecznej interpunkcji), [w:] idem, Studia historycznojęzykowe, edytorskie, kulturalnojęzykowe, „Biblioteka LingVariów”, t. 4, Kraków, s. 217–231.
View in Google Scholar
Godyń J., 2009b, Studia historycznojęzykowe, edytorskie, kulturalnojęzykowe, „Biblioteka LingVariów”, t. 4, Kraków.
View in Google Scholar
Gruszczyński S., 1861, Nauka o zdaniu zawierająca rozbiór zdania pojedyńczego, złożonego i okresu, oraz prawideł szyku, ułożona na klasy średnie gimnazyów i szkół realnych, tudzież dla seminaryów nauczycielskich i wyższych szkół żeńskich, Poznań.
View in Google Scholar
Inglot S., Nyrek A., 1960, Jana Dubraviusa i Olbrychta Strumieńskiego dzieła o gospodarce rybnej. Studium porównawcze, [w:] E. i K. Maleczyńscy (red.), Studia z dziejów polskich i czechosłowackich, t. 1, Wrocław, s. 249–282.
View in Google Scholar
Jodłowski S., 1935, Zasady interpunkcji. Prawidła, przykłady, wyjaśnienia, uzasadnienia, Lwów – Warszawa.
View in Google Scholar
Jodłowski S., 1976, Podstawy polskiej składni, Warszawa.
View in Google Scholar
Kalicki T., 1965, Z zagadnień składni retorycznej, „Zeszyty Naukowe UJ”, „Prace Językoznawcze” nr 15, s. 211–254.
View in Google Scholar
Kopczyński O., 1780, Grammatyka dla szkół narodowych na klassę II, [Warszawa].
View in Google Scholar
Krasiński A., 1837, Grammatyka polska dla dzieci krótko zebrana, Wilno – Warszawa.
View in Google Scholar
Krasnowolski A., 1897, Systematyczna składnia języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar
Krasnowolski A., 1898, Składnia języka polskiego (mniejsza), Warszawa.
View in Google Scholar
Królikowski J., 1826, Proste zasady stylu polskiego rozmaitemi postrzeżeniami względem języka, dla użytku jasno, zwięźle, poprawnie, gładko i szczerze po polsku pisać chcących, praktycznie w przykładach okazane a wzorami rozmaitego toku i sposobu pisania, nauką o listach, wykładem pewnej liczby synonimów i kilku rozprawkami o języku, tudzież wyjaśnieniem pisowni dopełnione, Poznań – Bydgoszcz.
View in Google Scholar
Kucharzewski F., 1897, Przedmowa, [w:] Olbrychta Strumieńskiego O sprawie, sypaniu, wymierzaniu i rybieniu stawów 1573, wyd. idem, „Biblioteka Pisarzów Polskich”, nr 35, Kraków, s. III–V.
View in Google Scholar
Kudasiewicz A., 1863, Kurs trzeci nauki języka polskiego zawierający ortografiję i składnię, Warszawa.
View in Google Scholar
Kurhanowicz T., 1852, Składnia i pisownia języka polskiego […], do użycia szkolnego zastosowana i przez najwyższą władzę edukacyjną dla zakładów naukowych okręgu naukowego warszawskiego przeznaczona, Warszawa.
View in Google Scholar
Łagowski F., 1895, O znakach pisarskich, Warszawa.
View in Google Scholar
Łopaciński H., 1902, Przyczynek do historyi plagiatów w piśmiennictwie polskim. – Kto był autorem „Bylicy Świętojańskiej”?, „Pamiętnik Literacki” I, s. 265–275.
View in Google Scholar
Mecherzyński K., 1841, Prawidła pisania, Kraków.
View in Google Scholar
Mika T., 2012, „Kazania świętokrzyskie” – od rękopisu do zrozumienia tekstu, Poznań.
View in Google Scholar
Nagnajewicz M., 1979, Wyrażenia usprawiedliwione przez Cycerona za pomocą leksykalnych i składniowych wariantów parentezy ut ita dicam, „Roczniki Humanistyczne” XXVII, z. 6, s. 25–54.
View in Google Scholar
Podracki J., 2007, Konstrukcje złożone w gramatykach języka polskiego (rys historyczny), Warszawa.
View in Google Scholar
Podracki J., 2016, Status interpunkcji w dawnych podręcznikach gramatyki języka polskiego, „Poradnik Językowy” nr 4, s. 19–30.
View in Google Scholar
PSB: Polski słownik biograficzny, t. I–XLVII, Kraków 1935–2011.
View in Google Scholar
Sosnowski R., Tylus P., 2010, Co mówią stare rękopisy, Kraków.
View in Google Scholar
Tutak K., 2013, O dedykacjach w drukach polskich XVI i XVII w. (grafia i interpunkcja), „Biblioteka LingVariów”, t. 16, Kraków.
View in Google Scholar
Tutak K., 2017a, Funkcje dwukropka w polskich opracowaniach normatywnych dotyczących interpunkcji (1770–1935), „LingVaria” nr 2 (24), s. 135–149, [on-line:] https://doi.org/10.12797/LV.12.2017.24.08.
View in Google Scholar
Tutak K., 2017b, Tekstowe funkcje dwukropka – na przykładzie Dziejów w Koronie Polskiej Łukasza Górnickiego, „LingVaria” nr 1 (23), s. 133–149, [on-line:] https://doi.org/10.12797/LV.12.2017.23.09.
View in Google Scholar
Wierzbicka A., 1966, System składniowo-stylistyczny prozy polskiego renesansu, „Historia i Teoria Literatury. Studia, Teoria Literatury”, nr 5, Warszawa, s. 7–278.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2018 Kinga Tutak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
