Fałszywe regionalizmy – leksyka regionalna na nowo odczytana
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.13.2018.26.12Słowa kluczowe:
regionalizmy, leksyka rzadka, zróżnicowanie polszczyzny, metodologia leksykografii, krytyka źródełAbstrakt
False Regionalisms: Regional Vocabulary Read Anew
New electronic tools open new possibilities for research of regional vocabulary; they allow both to reach poorly attested units, and to verify dictionary data on the regional character of various lexemes. The paper is an attempt to problematize observations which have been made during the development of a dictionary of Cracow regionalisms. It discusses those lexical units which are listed in works devoted to regionalisms as associated with Cracow and which in reality do not have such status, as could be shown thanks, among others, to a new material verification. Using several examples, the paper presents cases of false interpretation of the regional status of lexemes: attribution of the wrong meaning or the wrong range of occurrence, and in consequence, consolidation and replication of a faulty image of these units. The analysis is set against the background of a new sociocultural view on the essence of regionalism, seen here as a factor which shapes the local identity, which view, according to this author, should not relieve of the care for scientific reliability or be based in fiction.
Pobrania
Bibliografia
Borowy W., 1922, Po polsku, po krakowsku i po swojemu, [w:] idem, Oryginalność w przekładach Boya, „Przegląd Warszawski” R. 2, t. II, nr 9, s. 381–391.
View in Google Scholar
Broniewski S., 1970, Igraszki z czasem, czyli minione lata na cenzurowanym, Kraków.
View in Google Scholar
Czuma M., Mazan L., 2013/1998, Austriackie gadanie, czyli encyklopedia galicyjska, Kraków.
View in Google Scholar
Czuma M., Mazan L., 2014/2000, Pępek świata nazywa się Kraków, współpraca autorska i konsultacja naukowa M. Rożek, Kraków.
View in Google Scholar
Danysz A., 1914, Odrębności słownikarskie kulturalnego języka polskiego w Wielkopolsce w stosunku do kulturalnego języka w Galicji, „Język Polski” II, s. 243–261.
View in Google Scholar
Doroszewski W., 1950, Kryterium geograficzne (miejscowe), [w:] idem, Kryteria poprawności językowej, Warszawa, s. 48–67.
View in Google Scholar
Dunaj B., 2010, Zróżnicowanie regionalne współczesnej leksyki, [w:] J.S. Gruchała, H. Kurek (red.), Silva rerum philologicarum. Studia ofiarowane Profesor Marii Strycharskiej-Brzezinie z okazji Jej jubileuszu, Kraków, s. 89–95.
View in Google Scholar
Klemensiewicz Z., 1965, Higiena językowego obcowania, „Język Polski” XLV, s. 1–8.
View in Google Scholar
Kowalik J., 1984, Regionalizmy leksykalne w mowie mieszkańców Krakowa, [w:] B. Dunaj (red.), Studia nad polszczyzną mówioną Krakowa 2, „Zeszyty Naukowe UJ”, „Prace Językoznawcze”, nr 79, Kraków, s. 123–145.
View in Google Scholar
Kowalik J., 1991, Słownictwo młodych mieszkańców Krakowa, „Zeszyty Naukowe UJ”, „Prace Językoznawcze”, nr 105, Kraków.
View in Google Scholar
Kucała M., 2002, Twoja mowa cię zdradza. Regionalizmy i dialektyzmy języka polskiego, wyd. II rozsz., Kraków.
View in Google Scholar
Kurzowa Z., 1985, Polszczyzna Lwowa i Kresów południowo-wschodnich do 1939 roku, wyd. II rozsz., Warszawa – Kraków.
View in Google Scholar
Leśnicki Z., 2015, Kraków. Historie, anegdoty i plotki, Kraków.
View in Google Scholar
Leśnodorski Z., 1968, Wśród ludzi mojego miasta. Wspomnienia i zapiski, Kraków.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1914, Odrębności słownikowe Poznania, Krakowa, Warszawy, „Język Polski” II, s. 261–270.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1922, O język małopolski, „Język Polski” VII, s. 142–147.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1952, dopisek do: W. Truszkowski, Przejściowy, „Język Polski” XXXII, s. 90–91.
View in Google Scholar
Nitsch K., 1955, Wybór pism polonistycznych, t. II: Studia wyrazowe, Wrocław – Kraków.
View in Google Scholar
NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego, [on-line:] https:/nkjp.pl.
View in Google Scholar
Przybora J., 2016, Divertimento op. 8 „Pani Hortensja”. Skrzypek, [w:] idem, Dzieła (niemal) wszystkie, t. 2, red. T. Drozda, Kraków, s. 533-551.
View in Google Scholar
Truszkowski W., 1952, Przejściowy, „Język Polski” XXXII, s. 88–90.
View in Google Scholar
SGMPoz: M. Gruchmanowa, B. Walczak (red.), Słownik gwary miejskiej Poznania, Warszawa – Poznań 1997.
View in Google Scholar
SGP: J. Reichan, S. Urbańczyk (red.), Słownik gwar polskich, t. V, z. 1 (13), Kraków 1994.
View in Google Scholar
SJPD: W. Doroszewski (red.), Słownik języka polskiego, Warszawa 1958–1969.
View in Google Scholar
SL: S.B. Linde, Słownik języka polskiego, Warszawa 1807–1814.
View in Google Scholar
SŁ: D. Bieńkowska, M. Cybulski, E. Umińska-Tytoń, Słownik dwudziestowiecznej Łodzi (konteksty historyczne, społeczne, kulturowe), Łódź 2007.
View in Google Scholar
SMTK: W. Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury, Warszawa 1985.
View in Google Scholar
SPP: W. Doroszewski, H. Kurkowska (red.), Słownik poprawnej polszczyzny PWN, Warszawa 1980.
View in Google Scholar
SRK: D. Ochmann, R. Przybylska (red.), Powiedziane po krakowsku. Słownik regionalizmów krakowskich, Kraków 2017.
View in Google Scholar
SW: J. Karłowicz, A.A. Kryński, W. Niedźwiecki, Słownik języka polskiego, Warszawa 1900–1927.
View in Google Scholar
SWil: A. Zdanowicz i in. (red.), Słownik języka polskiego, Wilno 1861.
View in Google Scholar
SWJP: B. Dunaj (red.), Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 2001.
View in Google Scholar
USJP: S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, Warszawa 2003.
View in Google Scholar
WSJP: P. Żmigrodzki (red.), Wielki słownik języka polskiego PAN, [on-line:] https://wsjp.pl.
View in Google Scholar
WSPP: A. Markowski (red.), Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN, Warszawa 2004.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2018 Donata Ochmann
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
