Kształtowanie się terminologii fleksyjnej w polskim piśmiennictwie gramatycznym lat 1817–1939
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.13.2018.26.19Słowa kluczowe:
historia językoznawstwa, terminologia, morfologia, fleksja, słowotwórstwoAbstrakt
Shaping of Inflection Terminology in Polish Grammatical Literature in Years 1817–1939
The paper presents the process of shaping of the canon of morphological terminology in Polish grammatical literature published in years 1817–1939. The author shows the evolution of the conceptual system of inflection, while paying attention to gradual distinction between inflection and word formation
terminology, and to those who created and popularized terms that function to this day. The final part of the paper reflects on the consequences of the overlap of tradition and contemporary terminological decisions, as the analysed examples show that, within Polish grammatical terminology, there co-exist separate subsystems connected with linguistic descriptions created in different methodologies and different times. The result is ambiguity of certain terms, existence of different terms for the same notion, and frequently also fuzziness of definitions. Contemporary researchers, seeking to make terminological systems more precise, must also remember about the rules of commonness and of consolidation of terms within the language, with respect to specific notions.
Pobrania
Bibliografia
Boczyliński I., 1882, Zasady gramatyki języka polskiego według najnowszych wyników nauki i wskazówek dydaktyki, wyd. II poprawne, Warszawa.
View in Google Scholar
Czajkowski J.A., 1851/1853, Gramatyka języka polskiego, wyd. II, Warszawa.
View in Google Scholar
Gaertner H., 1931–1938, Gramatyka współczesnego języka polskiego, Lwów.
View in Google Scholar
Gramatyka PAU: T. Benni, J. Łoś, K. Nitsch, J. Rozwadowski, H. Ułaszyn, Gramatyka języka polskiego, Kraków 1923.
View in Google Scholar
Jakubowicz M., 1823, Gramatyka języka polskiego, Wilno.
View in Google Scholar
Karłowicz J., 1885, Projekt terminologii językoznawczej polskiej, „Prace Filologiczne” I, s. 102–120.
View in Google Scholar
Klemensiewicz Z., 1939, Gramatyka współczesnej polszczyzny kulturalnej w zarysie, Lwów.
View in Google Scholar
Kopczyński O., 1781/1813, Grammatyka dla szkół narodowych na klassę III, Warszawa.
View in Google Scholar
Kopczyński O., 1783/1822, Przypisy do grammatyki na klassę III, Warszawa.
View in Google Scholar
Kopczyński O., 1817, Gramatyka języka polskiego. Dzieło pozgonne, Warszawa.
View in Google Scholar
Kryński A.A., 1897, Gramatyka języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar
Kudasiewicz A., 1861, Kurs początkowy nauki języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar
Kudasiewicz A., 1862, Kurs drugi nauki języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar
Łazowski D., 1848, Gramatyka języka polskiego, Kraków.
View in Google Scholar
Łoś J., 1925–1927, Gramatyka polska, cz. II: Słowotwórstwo, cz. III: Odmiennia (fleksja) historyczna, Lwów – Warszawa – Kraków.
View in Google Scholar
Malinowski F.K., 1869–1870, Krytyczno-porównawcza gramatyka języka polskiego z dzisiejszego stanowiska lingwistyki porównawczej, Poznań.
View in Google Scholar
Małecki A., 1863a, Gramatyka języka polskiego większa, Lwów.
View in Google Scholar
Małecki A., 1863b/1906, Gramatyka języka polskiego szkolna, Lwów.
View in Google Scholar
Muczkowski J., 1836, 1849, Gramatyka języka polskiego, wyd. II przerobione i pomnożone, wyd. III, Kraków.
View in Google Scholar
Pilat R., 1909, Gramatyka języka polskiego. Wykłady uniwersyteckie. Opracował, przypiskami i wskaźnikami opatrzył dr Franciszek Krček, Lwów.
View in Google Scholar
Polska terminologia: Polska terminologia gramatyczna uchwalona na Zjeździe gramatyków polskich 17 i 18 II 1921, „Język Polski” 1921, VI, s. 89–92.
View in Google Scholar
Stein I., Zawiliński R., 1907, Gramatyka języka polskiego dla szkół średnich, Kraków – Warszawa.
View in Google Scholar
Suchecki H., 1848, Nauka języka polskiego dla uczącej się młodzi, Lwów.
View in Google Scholar
Suchecki H., 1859, Zwięzła gramatyka polska do użytku w szkołach, wyd. IV przerobione i pomnożone, Kraków.
View in Google Scholar
Szober S., 1914–1916, Gramatyka języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar
Szober S., 1923, Gramatyka języka polskiego, wyd. II zm. i uzup., Warszawa.
View in Google Scholar
Szober S., 1925, Podręcznik do nauki języka polskiego w seminariach nauczycielskich, cz. I: Wykład teoretyczny, Warszawa.
View in Google Scholar
Szumski T., 1809, Dokładna nauka języka i stylu polskiego w dwóch częściach, cz. 1, Poznań.
View in Google Scholar
Ułaszyn H., 1915, Słowotwórstwo, [w:] Język polski i jego historia. Z uwzględnieniem innych języków na ziemiach polskich, cz. II, „Encyklopedia Polska”, t. III, dział III, Warszawa, s. 1–37.
View in Google Scholar
Żmudziński K., 1851, Teoretyczno-praktyczna gramatyka języka polskiego dla młodzieży szkół niższych, wyd. II, popr., Kraków.
View in Google Scholar
Żochowski F., 1838, Części mowy odmieniające się przez przypadki, Warszawa.
View in Google Scholar
Literatura
View in Google Scholar
Bajerowa I., 1987, Językoznawstwo polonistyczne, [w:] B. Suchodolski (red.), Historia nauki polskiej, t. IV: 1863–1918, cz. III: Rozwój nauk szczegółowych, Wrocław, s. 802–819.
View in Google Scholar
Baudouin de Courtenay J., 1900, Gramatyka, [w:] Wielka encyklopedia powszechna ilustrowana, t. XXVI, Warszawa, s. 609–615.
View in Google Scholar
Czelakowska A., 2010, Opisy fleksyjne w gramatykach polskich lat 1817–1939, „Biblioteka LingVariów”, t. 6, Kraków.
View in Google Scholar
Danielewiczowa M., w druku, Terminomania i terminofobia we współczesnej lingwistyce, [w:] „Staropolskie Spotkania Językoznawcze”, t. 3.
View in Google Scholar
Florczak Z., 1978, Europejskie źródła teorii językowych w Polsce na przełomie XVIII i XIX wieku. Studia z dziejów teorii języka i gramatyki, Wrocław.
View in Google Scholar
Gniadek S., 1957, Wpływy francuskie na gramatykę Kopczyńskiego, „Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk” 50, nr 2, s. 198–203.
View in Google Scholar
Grzegorczykowa R., 1964, Słowotwórstwo w językoznawstwie polskim XIX wieku (Z historii polskiej nauki o budowie wyrazów. II), „Prace Filologiczne” XVIII, cz. 3, s. 203–221.
View in Google Scholar
GWJP 1998: R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, wyd. II zm., Warszawa 1998.
View in Google Scholar
Heinz A., 1983, Dzieje językoznawstwa w zarysie, Warszawa.
View in Google Scholar
Jakobson R., 1989, Kazańska szkoła polskiej lingwistyki i jej miejsce w światowym rozwoju fonologii, [w:] idem, W poszukiwaniu istoty języka. Wybór pism, t. 2, Warszawa, s. 22–60
View in Google Scholar
[wyd. oryg.: „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” XIX, 1960, s. 3–34].
View in Google Scholar
Jefimow R., 1970, Z dziejów języka polskiego w Gdańsku. Stan wiedzy o polszczyźnie w XVII wieku, Gdańsk.
View in Google Scholar
Koronczewski A., 1961, Polska terminologia gramatyczna, Wrocław.
View in Google Scholar
Kryński A.A., 1912, Szkic językoznawstwa polskiego od początku wieku XIX, [w:] Księga pamiątkowa ku uczczeniu 250-tej rocznicy założenia Uniwersytetu Lwowskiego przez króla Jana Kazimierza r. 1661, t. 1, Kraków, s. 3–16.
View in Google Scholar
Nagórko A., 1998, Zarys gramatyki polskiej (ze słowotwórstwem), wyd. III rozsz., Warszawa.
View in Google Scholar
Rospond S., 1971, Ks. Onufry Kopczyński (1735–1817). Próba syntezy, „Rozprawy Komisji Językowej Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego” VIII, s. 5–39.
View in Google Scholar
Skarżyński M., 2001, W kręgu gramatyk polskich XIX i XX wieku, Kraków.
View in Google Scholar
Stasiewicz-Jasiukowa I., 1987, Onufry Kopczyński, współpracownik Komisji Edukacji Narodowej. Studium o społecznej roli uczonego w Polsce stanisławowskiej, Wrocław.
View in Google Scholar
Urbańczyk S., 1968, Językoznawstwo polskie pierwszej połowy XIX wieku, [w:] idem, Szkice z dziejów języka polskiego, Warszawa, s. 370–412.
View in Google Scholar
Wróbel H., 2001, Gramatyka języka polskiego, Kraków.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2018 Anna Czelakowska

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
