Kształtowanie się terminologii fleksyjnej w polskim piśmiennictwie gramatycznym lat 1817–1939

Autor

  • Anna Czelakowska Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk image/svg+xml

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.13.2018.26.19

Słowa kluczowe:

historia językoznawstwa, terminologia, morfologia, fleksja, słowotwórstwo

Abstrakt

Shaping of Inflection Terminology in Polish Grammatical Literature in Years 1817–1939
The paper presents the process of shaping of the canon of morphological terminology in Polish grammatical literature published in years 1817–1939. The author shows the evolution of the conceptual system of inflection, while paying attention to gradual distinction between inflection and word formation
terminology, and to those who created and popularized terms that function to this day. The final part of the paper reflects on the consequences of the overlap of tradition and contemporary terminological decisions, as the analysed examples show that, within Polish grammatical terminology, there co-exist separate subsystems connected with linguistic descriptions created in different methodologies and different times. The result is ambiguity of certain terms, existence of different terms for the same notion, and frequently also fuzziness of definitions. Contemporary researchers, seeking to make terminological systems more precise, must also remember about the rules of commonness and of consolidation of terms within the language, with respect to specific notions.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Boczyliński I., 1882, Zasady gramatyki języka polskiego według najnowszych wyników nauki i wskazówek dydaktyki, wyd. II poprawne, Warszawa.
View in Google Scholar

Czajkowski J.A., 1851/1853, Gramatyka języka polskiego, wyd. II, Warszawa.
View in Google Scholar

Gaertner H., 1931–1938, Gramatyka współczesnego języka polskiego, Lwów.
View in Google Scholar

Gramatyka PAU: T. Benni, J. Łoś, K. Nitsch, J. Rozwadowski, H. Ułaszyn, Gramatyka języka polskiego, Kraków 1923.
View in Google Scholar

Jakubowicz M., 1823, Gramatyka języka polskiego, Wilno.
View in Google Scholar

Karłowicz J., 1885, Projekt terminologii językoznawczej polskiej, „Prace Filologiczne” I, s. 102–120.
View in Google Scholar

Klemensiewicz Z., 1939, Gramatyka współczesnej polszczyzny kulturalnej w zarysie, Lwów.
View in Google Scholar

Kopczyński O., 1781/1813, Grammatyka dla szkół narodowych na klassę III, Warszawa.
View in Google Scholar

Kopczyński O., 1783/1822, Przypisy do grammatyki na klassę III, Warszawa.
View in Google Scholar

Kopczyński O., 1817, Gramatyka języka polskiego. Dzieło pozgonne, Warszawa.
View in Google Scholar

Kryński A.A., 1897, Gramatyka języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar

Kudasiewicz A., 1861, Kurs początkowy nauki języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar

Kudasiewicz A., 1862, Kurs drugi nauki języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar

Łazowski D., 1848, Gramatyka języka polskiego, Kraków.
View in Google Scholar

Łoś J., 1925–1927, Gramatyka polska, cz. II: Słowotwórstwo, cz. III: Odmiennia (fleksja) historyczna, Lwów – Warszawa – Kraków.
View in Google Scholar

Malinowski F.K., 1869–1870, Krytyczno-porównawcza gramatyka języka polskiego z dzisiejszego stanowiska lingwistyki porównawczej, Poznań.
View in Google Scholar

Małecki A., 1863a, Gramatyka języka polskiego większa, Lwów.
View in Google Scholar

Małecki A., 1863b/1906, Gramatyka języka polskiego szkolna, Lwów.
View in Google Scholar

Muczkowski J., 1836, 1849, Gramatyka języka polskiego, wyd. II przerobione i pomnożone, wyd. III, Kraków.
View in Google Scholar

Pilat R., 1909, Gramatyka języka polskiego. Wykłady uniwersyteckie. Opracował, przypiskami i wskaźnikami opatrzył dr Franciszek Krček, Lwów.
View in Google Scholar

Polska terminologia: Polska terminologia gramatyczna uchwalona na Zjeździe gramatyków polskich 17 i 18 II 1921, „Język Polski” 1921, VI, s. 89–92.
View in Google Scholar

Stein I., Zawiliński R., 1907, Gramatyka języka polskiego dla szkół średnich, Kraków – Warszawa.
View in Google Scholar

Suchecki H., 1848, Nauka języka polskiego dla uczącej się młodzi, Lwów.
View in Google Scholar

Suchecki H., 1859, Zwięzła gramatyka polska do użytku w szkołach, wyd. IV przerobione i pomnożone, Kraków.
View in Google Scholar

Szober S., 1914–1916, Gramatyka języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar

Szober S., 1923, Gramatyka języka polskiego, wyd. II zm. i uzup., Warszawa.
View in Google Scholar

Szober S., 1925, Podręcznik do nauki języka polskiego w seminariach nauczycielskich, cz. I: Wykład teoretyczny, Warszawa.
View in Google Scholar

Szumski T., 1809, Dokładna nauka języka i stylu polskiego w dwóch częściach, cz. 1, Poznań.
View in Google Scholar

Ułaszyn H., 1915, Słowotwórstwo, [w:] Język polski i jego historia. Z uwzględnieniem innych języków na ziemiach polskich, cz. II, „Encyklopedia Polska”, t. III, dział III, Warszawa, s. 1–37.
View in Google Scholar

Żmudziński K., 1851, Teoretyczno-praktyczna gramatyka języka polskiego dla młodzieży szkół niższych, wyd. II, popr., Kraków.
View in Google Scholar

Żochowski F., 1838, Części mowy odmieniające się przez przypadki, Warszawa.
View in Google Scholar

Literatura
View in Google Scholar

Bajerowa I., 1987, Językoznawstwo polonistyczne, [w:] B. Suchodolski (red.), Historia nauki polskiej, t. IV: 1863–1918, cz. III: Rozwój nauk szczegółowych, Wrocław, s. 802–819.
View in Google Scholar

Baudouin de Courtenay J., 1900, Gramatyka, [w:] Wielka encyklopedia powszechna ilustrowana, t. XXVI, Warszawa, s. 609–615.
View in Google Scholar

Czelakowska A., 2010, Opisy fleksyjne w gramatykach polskich lat 1817–1939, „Biblioteka LingVariów”, t. 6, Kraków.
View in Google Scholar

Danielewiczowa M., w druku, Terminomania i terminofobia we współczesnej lingwistyce, [w:] „Staropolskie Spotkania Językoznawcze”, t. 3.
View in Google Scholar

Florczak Z., 1978, Europejskie źródła teorii językowych w Polsce na przełomie XVIII i XIX wieku. Studia z dziejów teorii języka i gramatyki, Wrocław.
View in Google Scholar

Gniadek S., 1957, Wpływy francuskie na gramatykę Kopczyńskiego, „Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk” 50, nr 2, s. 198–203.
View in Google Scholar

Grzegorczykowa R., 1964, Słowotwórstwo w językoznawstwie polskim XIX wieku (Z historii polskiej nauki o budowie wyrazów. II), „Prace Filologiczne” XVIII, cz. 3, s. 203–221.
View in Google Scholar

GWJP 1998: R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, wyd. II zm., Warszawa 1998.
View in Google Scholar

Heinz A., 1983, Dzieje językoznawstwa w zarysie, Warszawa.
View in Google Scholar

Jakobson R., 1989, Kazańska szkoła polskiej lingwistyki i jej miejsce w światowym rozwoju fonologii, [w:] idem, W poszukiwaniu istoty języka. Wybór pism, t. 2, Warszawa, s. 22–60
View in Google Scholar

[wyd. oryg.: „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” XIX, 1960, s. 3–34].
View in Google Scholar

Jefimow R., 1970, Z dziejów języka polskiego w Gdańsku. Stan wiedzy o polszczyźnie w XVII wieku, Gdańsk.
View in Google Scholar

Koronczewski A., 1961, Polska terminologia gramatyczna, Wrocław.
View in Google Scholar

Kryński A.A., 1912, Szkic językoznawstwa polskiego od początku wieku XIX, [w:] Księga pamiątkowa ku uczczeniu 250-tej rocznicy założenia Uniwersytetu Lwowskiego przez króla Jana Kazimierza r. 1661, t. 1, Kraków, s. 3–16.
View in Google Scholar

Nagórko A., 1998, Zarys gramatyki polskiej (ze słowotwórstwem), wyd. III rozsz., Warszawa.
View in Google Scholar

Rospond S., 1971, Ks. Onufry Kopczyński (1735–1817). Próba syntezy, „Rozprawy Komisji Językowej Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego” VIII, s. 5–39.
View in Google Scholar

Skarżyński M., 2001, W kręgu gramatyk polskich XIX i XX wieku, Kraków.
View in Google Scholar

Stasiewicz-Jasiukowa I., 1987, Onufry Kopczyński, współpracownik Komisji Edukacji Narodowej. Studium o społecznej roli uczonego w Polsce stanisławowskiej, Wrocław.
View in Google Scholar

Urbańczyk S., 1968, Językoznawstwo polskie pierwszej połowy XIX wieku, [w:] idem, Szkice z dziejów języka polskiego, Warszawa, s. 370–412.
View in Google Scholar

Wróbel H., 2001, Gramatyka języka polskiego, Kraków.
View in Google Scholar

Opublikowane

16-11-2018

Numer

Dział

Terminologia

Jak cytować

Czelakowska, A. (2018) „Kształtowanie się terminologii fleksyjnej w polskim piśmiennictwie gramatycznym lat 1817–1939”, LingVaria, 13(26), s. 287–299. doi:10.12797/LV.13.2018.26.19.

Podobne artykuły

1-10 z 317

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.