Życzenia i winszowanie jako akt mowy
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.08.2013.16.11Słowa kluczowe:
pragmatyka językowa, akty mowy, etykieta językowa, etnolingwistyka, lingwistyka antropologicznaAbstrakt
Wishing and congratulating as a speech act
The paper attempts to synthesize and revise the views on wishing and congratulating as specific speech acts which are represented in Polish by the performative verbs życzę, życzymy ‘I/we wish’, winszuję, winszujemy ‘I/we congratulate’, by optative formulas based on aspect operators (niech, oby, aby, żeby ‘let’, ‘so that’ &c.), and sometimes also by imperative sentences. It examines the conditions of fortuitousness of the wishes and their illocutive value, and especially the quite questionable honorific function of wishing formulas, and their connection with the linguistic relics of primitive magical thinking. The proposed interpretations emphasize the cultural and pragmatic function of wishes, rooted in history and tradition.
Pobrania
Bibliografia
Antas J., 1991, O mechanizmach negowania. Wybrane semantyczne i pragmatyczne aspekty negacji, Kraków.
View in Google Scholar
Austin J.L, 1993, Mówienie i poznawanie. Rozprawy i wykłady filozoficzne, Warszawa.
View in Google Scholar
Awdiejew A., 1987, Pragmatyczne podstawy interpretacji wypowiedzi, Kraków.
View in Google Scholar
Awdiejew A., 2007, Gramatyka interakcji werbalnej, Kraków.
View in Google Scholar
Bonacchi S., 2011, Höflichkeitsausdrücke und anthropozentrische Linguistik, Warszawa.
View in Google Scholar
Chudzik A., 2002, Mowne zachowania magiczne w ujęciu pragmatyczno-kognitywnym, Kraków.
View in Google Scholar
EJO: K. Polański (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław – Warszawa – Kraków 1993.
View in Google Scholar
Engelking A., 1991a, Magiczna moc słowa w polskiej kulturze ludowej, [w:] J. Anusiewicz, J. Bartmiński (red.), Język a kultura, t. 1: Podstawowe pojęcia i problemy, Wrocław, s. 157–165.
View in Google Scholar
Engelking A., 1991b, Rytuały słowne w kulturze ludowej. Próba klasyfikacji, [w:] J. Bartmiński, R. Grzegorczykowa (red.), Język a kultura, t. 4: Funkcje języka i wypowiedzi, Wrocław, s. 75–85.
View in Google Scholar
Engelking A., 2010, Klątwa. Rzecz o ludowej magii słowa, wyd. II, popr., Warszawa.
View in Google Scholar
Filip G., 2007, Życzenie jako gatunek tekstu, „Stylistyka” t. 16, s. 553–565.
View in Google Scholar
Gałązka B., 2007, Kolędy Podkarpacia. Podgórze I, Krosno.
View in Google Scholar
Grochowski M., 1997, Wyrażenia funkcyjne. Studium leksykograficzne, Kraków.
View in Google Scholar
Habrajska G., 1993, Struktura życzeń świątecznych, „Poradnik Językowy” z. 7, s. 384–396.
View in Google Scholar
ISJP: M. Bańko (red.), Inny słownik języka polskiego, Warszawa 2000.
View in Google Scholar
Kowalski P., 2010, Gratulanci i winszownicy. Zarys komunikacyjnej historii winszowania, Wrocław.
View in Google Scholar
Krawczyk-Tyrpa A., 1997, Wołanie do Boga (polskie formuły ludowe), [w:] W. Chlebda i A.M. Lewicki (red.), Problemy Frazeologii Europejskiej II, Frazeologia a religia, Warszawa, s. 247−252.
View in Google Scholar
Leech G., 1983, Principles of Pragmatics, London – New York.
View in Google Scholar
Marcjanik M., 1997, Polska grzeczność językowa, Kielce.
View in Google Scholar
Marcjanik M., 2007, Grzeczność w komunikacji językowej, Warszawa.
View in Google Scholar
Niebrzegowska-Bartmińska S., 2007, Wzorce tekstów ustnych w perspektywie etnolingwistycznej, Lublin.
View in Google Scholar
Ożóg K., 1990, Zwroty grzecznościowe współczesnej polszczyzny mówionej (na materiale języka
View in Google Scholar
mówionego mieszkańców Krakowa), „Zeszyty Naukowe UJ” CMXIII, „Prace Językoznawcze” z. 98, Warszawa – Kraków.
View in Google Scholar
Ożóg K., 2005, Współczesny model polskiej grzeczności językowej, [w:] A. Dąbrowska, A. Nowakowska (red.), Język a Kultura, t. 17: Życzliwość i agresja w języku i kulturze, Wrocław, s. 9–15.
View in Google Scholar
Przybylska R., 1986, Co się komu „ciśnie na usta”, czyli o pewnym typie wyrażeń ekspresywnych, „Język Polski” LXVI, z. 5, s. 347–351.
View in Google Scholar
Przybylska R., 2010, Formuły performatywne prowokujące do agresji, [w:] J. Gruchała, H. Kurek (red.), Silva rerum philologicarum. Studia ofiarowane Profesor Marii Strycharskiej-Brzezinie z okazji Jej jubileuszu, Kraków, s. 295−311.
View in Google Scholar
Récanati F., 1987, Meaning and Force: the Pragmatics of Performative Utterances, Cambridge.
View in Google Scholar
Searle J.R., 1987, Czynności mowy. Rozważania z filozofii języka, Warszawa.
View in Google Scholar
Searle J.R., 1999, Umysł, język, społeczeństwo, Warszawa.
View in Google Scholar
Siarkowski Wł. ks., 2000, Materiały do etnografii ludu polskiego z okolic Kielc, cz. 1–3, w oprac. L. Michalskiej-Brachy i K. Brachy, Kielce.
View in Google Scholar
Sikora K., 2011, Winszowanie i dobre słowo w gwarze, „Annales Universitatis Pedagogicae Cracoviensis”, „Studia Linguistica” VI: Dialog z tradycją, cz. 1., Kraków, s. 171–189.
View in Google Scholar
SWJP: B. Dunaj (red.), Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1996.
View in Google Scholar
Tomiczek E., 1992, Z badań nad istotą grzeczności językowej, [w:] J. Anusiewicz, M. Marcjanik (red.), Język a kultura, t. 6: Polska etykieta językowa, Wrocław, s. 15–25.
View in Google Scholar
Wierzbicka A., 1973, Akty mowy, [w:] M.R. Mayenowa (red.), Semiotyka i struktura tekstu, Wrocław, s. 201–219.
View in Google Scholar
Wierzbicka A., 1986, Analiza lingwistyczna aktów mowy jako potencjalny klucz do kultury, [w:] A. Brodzka, M. Hopfinger, J. Lalewicz (red.), Problemy wiedzy o kulturze, Wrocław, s. 103–114.
View in Google Scholar
Wierzbicka A., 1987, English Speech Acts Verbs. A Semantic Dictionary, Sydney.
View in Google Scholar
Wierzbicka A., 1999, Język – umysł – kultura, Warszawa.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
