Stereotypy etniczne w różnych językach – narodowe? Międzynarodowe? Uniwersalne?
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.08.2013.15.13Słowa kluczowe:
stereotyp etniczny, frazeologia porównawcza, ksenonim, etnonimAbstrakt
Ethnic stereotypes in different languages: national? international? universal?
The paper discusses ethnic stereotypes petrified in different languages and referring to other nations. According to some researchers, in the lexis and phraseology of a given language, certain units can be distinguished which are only limited to this language. The article collects several examples from which it comes to light that when wider material is considered (including the history of a language, dialects and jargons), some lexemes and phrasemes are found to be present not in one, but in many languages. Analysis of numerous ethnic stereotypes in different languages reveals that transnational semantic patterns exist which are realized independently of linguistic affinity, e.g. in Indo-European as well as in Finno-Ugric languages. These patterns (models) contain slots for specific ethnonyms; how they are filled depends on extra-linguistic factors: historical experience, geographical neighbourhood, mutual friendly or hostile relations. The existence of petrified references to other nations in each language appears to be a universal feature. Specific realization of general semantic models is only partially studied.
Pobrania
Bibliografia
Bartmiński j., Panasiuk J., 1993, Stereotypy językowe, [w:] Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, t. 2: J. Bartmiński (red.), Współczesny język polski, Wrocław, s. 363–387.
View in Google Scholar
Bieriezowicz Je., 2005, [= E. Березoвич], «Čužie zemli» v pycckom napodnom âzykovom coznanii: pragmatičeckij acpekt, „Boppocy onomactiki” 2, s. 70–85.
View in Google Scholar
Bieriezowicz Je., 2006, [= E. Березoвич], O âvlenii lekcičeckoj kcenomotivacii, „Boppocy âzykoznaniâ” 6, s. 3–20.
View in Google Scholar
Bieriezowicz Je., 2007, [= E. Березoвич], Âzyk i tpadicionnaâ kylʹtypa. Ètnolin-gvictičeckie iccledovaniâ, Mockva.
View in Google Scholar
Bieriezowicz Je., Kriwoszapowa Ju., 2006, [= E. Березoвич, Ю. Kpивoщaпoвa], Ètno-nimičeckaâ modelʹ v clavânckih nazvaniâh nacekomyh, [w:] I. Janyšková, H. Karliková (red.), Studia etymologica brunensia, Praha, s. 17–33.
View in Google Scholar
Damborský J., 1969, Frazeologia czeska i polska w ujęciu porównawczym, „Język Polski” XLIX, s. 341–350.
View in Google Scholar
Hansen B., 2006, Èkonomnye kak nemcy. Nacionalʹnye stereotipy i ih otraženie v kon-notaciâh ètnonimov v russkom i drugih âzykah, „Acta Neophilologica” VIII, s. 163–173.
View in Google Scholar
K: J. Karłowicz, Słownik gwar polskich, t. I – VI, Kraków 1900–1911.
View in Google Scholar
Kępiński A., 1990, Lach i Moskal. Z dziejów stereotypu, Warszawa – Kraków.
View in Google Scholar
Králik L., 2006, [= Л. Kpaлuк], Iz clovackoj dialektnoj lekciki: deethnonymica, [w:] Ad fontes verborum. Iccledovaniâ po ètimologii i ictopičeckoj cemantike. K 70-letiû Ž͵ anny Ž͵anovny Bapbot, Mockva. Krzyżanowski J., 1975, Mądrej głowie dość dwie słowie. Pięć centuryj przysłów polskich i diabelski tuzin, t. I–III, Warszawa.
View in Google Scholar
KSGP: Kartoteka Słownika gwar polskich w Instytucie Języka Polskiego PAN, Kraków.
View in Google Scholar
Michow E., 1994, Międzynarodowe stereotypy narodowości (na podstawie frazeologizmów polskich i bułgarskich), „Kieleckie Studia Filologiczne” 7, s. 55−69.
View in Google Scholar
Mokijenko W. M. [= В. М. Мокиенко], 2007, Âzykovaâ kartina mira v zerkale frazeologii, [w:] W. Chlebda (red.), Frazeologia a językowe obrazy świata przełomu wieków, Opole, s. 49–66.
View in Google Scholar
Niewiara A., 2010, Polskie stereotypy narodowe w świetle badań diachronicznych, „LingVaria” nr 2 (10), s. 171–183.
View in Google Scholar
NK: J. Krzyżanowski, S. Świrko (red.), Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich, t. I–IV, Warszawa 1969–1978.
View in Google Scholar
Orłoś T. Z., 1994, Polskie i czeskie związki frazeologiczne z nazwami narodowości lub z przymiotnikami odnarodowościowymi, [w:] M. Basaj, D. Rytel (red.), „Z problemów frazeologii polskiej i słowiańskiej” VI, s. 139–153.
View in Google Scholar
Pająkowska-Kensik M., 2009, Powiedzónka, [w:] M. Pająkowska-Kensik (red.), Nie tylko popularny słownik kociewski. Co o kulturze i przyrodzie regionu warto a nawet trzeba wiedzieć, Gruczno – Świecie, s. 137–145.
View in Google Scholar
Pelletier C., 1998, Stereotyp Niemca i Anglika we Francji a w Polsce, [w:] J. Bartmiński, R. Tokarski (red.), Profilowanie w języku i w tekście, Lublin, s. 237–247.
View in Google Scholar
S: B. Sychta, Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, t. I–VII, Wrocław – Warszawa – Kraków (– Gdańsk) 1967–1976.
View in Google Scholar
SSWG: Zespół pod kier. M. Milaniak i E. Widy, Słownik spiskich wyrazów gwarowych, Łapsze Niżne 2006.
View in Google Scholar
Szarota T., 1996, Niemcy i Polacy. Wzajemne postrzeganie i stereotypy, Warszawa.
View in Google Scholar
Szerszunowicz J., 2004, Paralelizmy frazeologiczne w analizie komparatywnej, „Białostockie Archiwum Językowe” 4, s. 207–220.
View in Google Scholar
Treder J., 1996, Kaszubska i pomorska frazeologia pochodzenia niemieckiego (na tle słowiańskim), [w:] A. M. Lewicki (red.), „Problemy frazeologii europejskiej” I, s. 131–146.
View in Google Scholar
Tyrpa A., 2011, Cudzoziemcy i obce kraje w dialektach polskich, Kraków.
View in Google Scholar
Tyrpa A., Zieliński L., 2003, Parallels in the Semantic Development of Ethnonyms in European Languages, [w:] Abstracts of Scholary Papers. Thesen der Vorträge. Résumés des communications. Тезисы докладов, Riga 2003, s. 109−110.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
