Gwarowe nazwy kobiet z sufiksem -ula
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.16.2021.31.15Słowa kluczowe:
sufiks -ula, gwary, nazwy kobiet, ekspresywność językaAbstrakt
Dialectal Female Names with the Suffix -ula
The article discusses female names created with the suffix -ula, taken from the Lexicon of Polish Dialects prepared by the Polish Institute of Sciences (PAN). Despite the possibility of double motivation, it was assumed that most of them were motivated by male names, with only few derived from verbs, adjectives or nouns. Among the formations in question, words with a negative connotation are prevalent, and positive ones (diminutives and terms of endearment) are rare. This is compliant with colloquial Polish in which negative assessment is dominant, too. According to the analysis: 1) the suffix -ula has a feminizing function when it is used to create female names based on common names, and the expressiveness of the name is transferred from the basis to the derivative; 2) the scope of the suffix -ula is limited to Lesser Poland and Silesia; 3) it hardly ever occurs in other dialects.The author of this article discusses the structure, origin and functions of dialectal pronouns which occur in the local dialect of Posada Jaśliska near Krosno. Posada Jaśliska is a village of three cultures: Polish, Lemko and Slovakian. The author describes mutual influences of these three languages on shaping the collection of pronouns, with particular emphasis on the pronouns that are typical of this area or known only in this place: definite ones, such as haw ‘here’ and het ‘very far, somewhere, from somewhere, away’, and indefinite pronouns, such as dakto ‘whoever’, dagdzie ‘wherever’.
Pobrania
Bibliografia
Cyran W., 1977, Tendencje słowotwórcze w gwarach polskich, Łódź.
View in Google Scholar
Doroszewski W., 1929, Monografie słowotwórcze II. Formacje z podstawowym -l w części sufiksalnej, „Prace Filologiczne” XIV, s. 81 –82.
View in Google Scholar
Grabias S., 1981, O ekspresywności języka. Ekspresja a słowotwórstwo, Lublin.
View in Google Scholar
Grzegorczykowa R., Puzynina J., 1979, Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki sufiksalne rodzime, Warszawa.
View in Google Scholar
Grzegorczykowa R., Puzynina J., 1984, Słowotwórstwo rzeczowników, [w:] R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Warszawa, s. 332–407.
View in Google Scholar
Janiga M., 2016, Ekspresywne nazwy osób w Słowniku gwar polskich Jana Karłowicza, [w:] D.K. Rembiszewska (red.), Słowiańskie słowniki gwarowe tradycja i nowatorstwo, Warszawa – Łomża, s. 83–94.
View in Google Scholar
Karaś H. (red.), 2010, Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe, www.dialektologia. uw.edu.pl/index.php (dostęp: 14 X 2020).
View in Google Scholar
Kąś J., 1994, Kulturowy stereotyp mężczyzny i kobiety w środowisku wiejskim (na materiale gwar orawskich), [w:] J. Anusiewicz, K. Handke (red.), Płeć w języku i kulturze, „Język a Kultura”, t. 9, Wrocław, s. 119–130.
View in Google Scholar
Kobylińska J., 2001, Słownik gwary gorczańskiej (zagórzańskiej), Kraków.
View in Google Scholar
Kobylińska J., 2003, Żeńskie nazwy pejoratywne w gwarze gorczańskiej, [w:] U. Sokólska, P.Wróblewski (red.), Słowa jak mosty nad wiekami, Białystok, s. 215–225.
View in Google Scholar
Koniusz E., 2001, Polszczyzna z historycznej Litwy w Słowniku gwar polskich Jana Karłowicza, Kielce.
View in Google Scholar
Kowalska A., 1982, Formacje z sufiksem -ula w gwarach polskich, „Studia Linguistica Polono- Jugoslavica” II, s. 69–72.
View in Google Scholar
Kreja B., 1964, Słowotwórstwo nazw żeńskich we współczesnym języku polskim, „Język Polski” XLIV, s. 129–140.
View in Google Scholar
Kucała M., 1957, Porównawczy słowik trzech wsi małopolskich, Wrocław.
View in Google Scholar
Kucharzyk R., 2015, „Słownik gwar polskich” PAN – nowe możliwości, nowe wyzwania, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego” LXII, s. 163–173.
View in Google Scholar
Laskowska E., 1993, Wartościowanie w języku potocznym, Bydgoszcz.
View in Google Scholar
Masłowska E., 1980, Słowotwórcze typy pejoratywnych nazw osób w dialekcie kaszubskim „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” XIX, s. 41–58.
View in Google Scholar
Piechnik A., 2009, Wizerunek kobiety i mężczyzny w językowym obrazie świata ludności wiejskiej (na przykładzie gminy Zakliczyn nad Dunajcem), Kraków.
View in Google Scholar
Reichan J. (red.), 1999, Indeks alfabetyczny wyrazów z kartoteki „Słownika gwar polskich”, t. 1: A–O, t. 2: P–Ż, Kraków.
View in Google Scholar
SGP PAN: Słownik gwar polskich, red. M. Karaś (Źródła, t. 1), J. Reichan (t. 2–9, z. 2), S. Urbańczyk (t. 2–5), J. Okoniowa (t. 6–9, z. 2), B. Grabka (t. 7–9, z. 2), R. Kucharzyk (t. 9, z. 2–t. 10, z. 2), t. 1–3: Wrocław – Warszawa – Kraków 1977–1991, t. 4–10: Kraków 1992–2019.
View in Google Scholar
SJP XVII–XVIII: W. Gruszczyński (red.), Elektroniczny słownik języka polskiego XVII i XVIII wieku, [on-line:] https:/SXVII.pl.
View in Google Scholar
SJPD: W. Doroszewski (red.), Słownik języka polskiego, t. I–XI, Warszawa 1958–1969.
View in Google Scholar
SKarł: J. Karłowicz, Słownik gwar polskich, t. I–VI (t. IV–VI do druku przygot. J. Łoś), Kraków 1900–1911.
View in Google Scholar
SL: S.B. Linde, Słownik języka polskiego, t. I–VI, Lwów 1854–1860.
View in Google Scholar
Sławski F., 1974, Zarys słowotwórstwa prasłowiańskiego, [w:] idem, Słownik prasłowiański, t. 1, Wrocław, s. 43–141.
View in Google Scholar
SPXVI: Słownik polszczyzny XVI wieku, t. I–IV, red. komitet redakcyjny, t. V–XVII, red. M.R. Mayenowa, t. XVIII–XXXIV, red. F. Pepłowski, t. XXXV–XXXVI, red. K. Mrowcewicz, P. Potoniec, Wrocław – Warszawa – Kraków 1966–2012.
View in Google Scholar
SStp: S. Urbańczyk (red.), Słownik staropolski, t. I–XI, Warszawa 1953–2002.
View in Google Scholar
Warchoł S., 1968, W sprawie genezy i funkcji sufiksu -ula w słowiańskich nazwach osobowych i apelatywach, „Z Polskich Studiów Slawistycznych”, seria 3, „Językoznawstwo”, s. 55–63.
View in Google Scholar
Zaręba A., 1965, Ze związków językowych polsko-czesko-słowackich (rodzimy przyrostek -ula), „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” V, s. 457–464.
View in Google Scholar
