Ewolucja zakresu pojęciowego niesufiksalnych technik słowotwórczych
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.12.2017.23.06Słowa kluczowe:
alternacja morfonologiczna, derywacja alternacyjna, derywacja paradygmatyczna, derywacja prefiksalna, derywacja prefiksalna wymienna, derywacja ujemna, techniki słowotwórczeAbstrakt
The Evolution of Suffixless Techniques of Word-Formation
The goal of the paper is to remind the reader about paradigmatic derivation, clipping and derivation by exchange of prefixes, three recently recognized and defined techniques of word-formation. The author points out that, thanks to more than a dozen detailed studies and three important monographs, the description of the Polish system of word-formation gained in simplicity and distinctness, thus also benefitting academic didactics. Introducing the distinction between paradigmatic derivation and clipping proved particularly advantageous. The fate of derivation by exchange of affixes, which we are now forced to reduce to derivation by exchange of prefixes, proved to be both interesting and surprising. The paper emphasizes the input of Professor Bogusław Kreja as a contributor or inspirer of every one of the research areas mentioned above. We can only regret that he never voiced his opinion about the so-called derivation by alternation, a problem which still requires a deeper analysis.
Pobrania
Bibliografia
Burkacka I., 2006, Ciągi sufiksalne w derywatach odrzeczownikowych, „Poradnik Językowy” nr 10, s. 19–30.
View in Google Scholar
Burkacka I., 2007, Ucięcia w procesie sufiksacji, „LingVaria” nr 2 (4), s. 55–66.
View in Google Scholar
Fijałkowska W., 2016a, La dérivation par échange de préfixes en tant que problème de recherche en linguistique contrastive, „Kwartalnik Neofilologiczny” LXIII, s. 500–506.
View in Google Scholar
Fijałkowska W., 2016b, Czy derywaty prefiksalne wymienne wyrażają intensywność?, „LingVaria” nr 2 (22), s. 71–82.
View in Google Scholar
Grzegorczykowa R., 1972, Zarys słowotwórstwa polskiego, cz. I: Słowotwórstwo opisowe, Warszawa.
View in Google Scholar
Grzegorczykowa R., Puzynina J., 1979, Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki sufiksalne rodzime, Warszawa.
View in Google Scholar
Grzegorczykowa R., Puzynina J., 1984, Problemy ogólne słowotwórstwa, [w:] R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Warszawa, s. 307−332.
View in Google Scholar
Honowska M., 1967, Zarys klasyfikacji polskich derywatów, Wrocław.
View in Google Scholar
Jadacka H., 2001, System słowotwórczy polszczyzny (1945–2000), Warszawa.
View in Google Scholar
Jadacka H., 2007, O hierarchizacji w słowotwórstwie i jej skutkach dla opisu systemu derywacyjnego (na marginesie książki Iwony Kaproń-Charzyńskiej Derywacja ujemna w języku polskim. Rzeczowniki i przymiotniki), „LingVaria” nr 1 (3), s. 9–20.
View in Google Scholar
Jadacka H., 2009, Nieporozumienia wokół nazw żeńskich, [w:] M. Skarżyński, M. Szpiczakowska (red.), W kręgu języka. Materiały konferencji „Słowotwórstwo – słownictwo – polszczyzna kresowa” poświęconej pamięci Profesor Zofii Kurzowej. Kraków 16–17 maja 2008 r., „Biblioteka LingVariów”, t. 2, Kraków, s. 277–284.
View in Google Scholar
Jadacka H., 2012, Status słowotwórczy tzw. alternacji ilościowych, [w:] H. Burkhardt, R. Hammel, M. Łaziński (red.), Sprache im Kulturkontext. Festschrift für Alicja Nagórko, Frankfurt am Main, s. 135–143.
View in Google Scholar
Kallas K., 2010, Słowotwórstwo polskich hipokorystyków imiennych, [w:] I. Burkacka, R. Pawelec, D. Zdunkiewicz-Jedynak (red.), Słowa – kładki, na których spotykają się ludzie różnych światów, Warszawa, s. 159–176.
View in Google Scholar
Kaproń-Charzyńska I., 2005, Derywacja ujemna w języku polskim. Rzeczowniki i przymiotniki, Toruń.
View in Google Scholar
Kreja B., 1963, Pojęcie derywacji wymiennej, [w:] „Z polskich studiów slawistycznych”, seria 2: „Językoznawstwo”, Warszawa, s. 133–140.
View in Google Scholar
Kreja B., 1970, O tzw. derywacji wstecznej odrzeczownikowej we współczesnym języku polskim, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” IX, s. 61–94.
View in Google Scholar
Kreja B., 1972, Z zagadnień analizy słowotwórczej, [w:] J. Puzynina (red.), Problemy współczesnego słowotwórstwa a dydaktyka uniwersytecka, Warszawa, s. 59–78.
View in Google Scholar
Kreja B., 1974, Słowotwórcza rola fleksji we współczesnym języku polskim, „Studia Śląskie”, Seria Nowa, t. 26, s. 193– 205.
View in Google Scholar
Kreja B., 1975, Kategorie fleksyjne w funkcji formantu słowotwórczego we współczesnym języku polskim, „Zeszyty Naukowe UG” „Prace Językoznawcze” nr 3, s. 49–55.
View in Google Scholar
Kreja B., 1976, O pewnych typach derywacji słowotwórczej, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” XXXIV, s. 41–53.
View in Google Scholar
Kreja B., 1983, Zagadnienie modeli słowotwórczych, [w:] „Z polskich studiów slawistycznych”, seria 6, Warszawa, s. 203–212.
View in Google Scholar
Kurzowa Z., 1974, Derywacja fleksyjna w języku polskim oraz próba wyjaśnienia jej genezy, „Zeszyty Naukowe UJ” „Prace Językoznawcze” nr 42, s. 94–103.
View in Google Scholar
Laskowski R., 1978, Alternacje morfonologiczne, [w:] S. Urbańczyk (red.), Encyklopedia wiedzy o języku polskim, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk, s. 16–17.
View in Google Scholar
Laskowski R., Wróbel H., 1964, Użycie paradygmatu w funkcji formantu słowotwórczego we współczesnej polszczyźnie, „Język Polski” XLIV, s. 214–220.
View in Google Scholar
Nagórko A., 1998, Zarys gramatyki polskiej (ze słowotwórstwem), Warszawa.
View in Google Scholar
Nagórko A., 2010, Podręczna gramatyka języka polskiego, Warszawa.
View in Google Scholar
Puzynina J., 1978a, Próba klasyfikacji formantów słowotwórczych języka polskiego, „Język Polski” LXVIII, s. 98–107.
View in Google Scholar
Puzynina J., 1978b, Typy formantów słowotwórczych w językach słowiańskich, [w:] „Z polskich studiów slawistycznych”, seria 5, Warszawa, s. 179–188.
View in Google Scholar
SGS-III: M. Skarżyński Wstęp do: idem et al., Słownik gniazd słowotwórczych współczesnego języka ogólnopolskiego, t. III: Gniazda odczasownikowe, Kraków 2004, s. VII–XIV.
View in Google Scholar
Skarżyński M., 1999, Powstanie i rozwój polskiego słowotwórstwa opisowego, Kraków.
View in Google Scholar
Skarżyński M., 2000, Słownik przypomnień gramatycznych, Kraków.
View in Google Scholar
Skarżyński M., 2003, Słowotwórcze gniazda odczasownikowe (charakterystyka wstępna), [w:] idem (red.), Słowotwórstwo gniazdowe. Historia. Metoda. Zastosowania, Kraków.
View in Google Scholar
Stankiewicz J., 2006, Wymiana prefiksów w derywacji odczasownikowej (na materiale gniazdowym), „Poradnik Językowy” nr 10, s. 119–126.
View in Google Scholar
Śmiech W., 1986, Derywacja prefiksalna czasowników polskich, Wrocław.
View in Google Scholar
Waszakowa K., 1991, Derywacja sufiksalna, paradygmatyczna czy ujemna, „Polonica” XVI, s. 101–110.
View in Google Scholar
Waszakowa K., 1993, Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki z formantem paradygmatycznym, Warszawa.
View in Google Scholar
Wiśnicki M., 2006, O derywacji prefiksalno-wymiennej w słowotwórczych gniazdach rzeczowników i przymiotników, „Poradnik Językowy” nr 10, s. 126–133.
View in Google Scholar
Wiśnicki M., 2009, Derywacja prefiksalna wymienna w czasownikach polskich (w świetle danych gniazdowych), „LingVaria” nr 1 (7), s. 139–150.
View in Google Scholar
Wiśnicki M., 2010, Derywacja prefiksalna wymienna w czasownikach polskich (na materiale gniazdowym), Uniwersytet Warszawski, rozprawa doktorska.
View in Google Scholar
Wróbel H., 1984, Słowotwórstwo czasowników, [w:] R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Warszawa, s. 467–507.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2017 Hanna Jadacka
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
