Zaolziańska wspólnota w trosce o tożsamość językową i kulturową

Autor

  • Janina Labocha Uniwersytet Jagielloński, Kraków

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.18.2023.35.13

Słowa kluczowe:

Zaolzie, gwara zaolziańska, polszczyzna regionalna, tożsamość etniczna, czasopismo „Zwrot”

Abstrakt

THE COMMUNITY OF ZAOLZIE (TRANS-OLZA) ACTING TO MAINTAIN ITS LINGUISTIC AND CULTURAL IDENTITY

The community of Zaolzie includes Polish people who, as a result of the division of the Cieszyn Silesia into the Polish and Czechoslovak parts in 1929, became a national minority outside the borders of Poland. Living among the Czech population in a linguistically and culturally foreign country, the Polish community fought to maintain its ethnic and cultural identity. The bond uniting the community was maintained by the Cieszyn dialect, i.e. colloquial speech which I call the Zaolzie dialect. Educational and cultural activities were also of great importance, referring to the tradition of the struggle for Polishness in the period from the 19th century onwards. The knowledge spread by Polish schools in Zaolzie, the teaching of Polish history and, against its background, the history of the Cieszyn region, as well as the reading of Polish books contributed to the consolidation of the knowledge of Polish literary language and to the formation of Polish linguistic and national awareness in the Czech environment. In the second part of the article, I present selected utterances of Zaolzie cultural activists published in 1950s and 1960s in the regional monthly entitled “Zwrot”. They illustrate the linguistic problems in Zaolzie which are still relevant despite the changes in the local communication system that occurred as a result of the decreasing number of Polish schools and people with a strong Polish identity.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Bogoczová I., 2017, Východolašska nářečí versus gwara zachodniocieszyńska, czyli dialektologiczna wojna o Zaolzie, „LingVaria” nr 2 (24), s. 227–244, https://doi.org/10.12797/LV.12.2017.24.15. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.12.2017.24.15
View in Google Scholar

Bogoczová I., 2018, Polszczyzna za Olzą, Ostrava.
View in Google Scholar

Bogoczová I., Bortliczek M., 2014/2017 (wyd. 2), Jazyk příhraníčního mikrosvěta (běžná mluva Těšíňanů v ČR) / Język przygranicznego mikroświata (mowa potoczna mieszkańców Zaolzia), Ostrava.
View in Google Scholar

Chlebowczyk J., 1971, Nad Olzą. Śląsk Cieszyński w wiekach XVIII, XIX i XX, Katowice.
View in Google Scholar

Dejna K., 1953, Gwary zachodniocieszyńskie w pracy czeskiego uczonego, „Zwrot” V, nr 8–9 (45–46), s. 12–15.
View in Google Scholar

Drobik A. (red.), 2014, Rozmowy o Śląsku Cieszyńskim, Ustroń.
View in Google Scholar

Heczko-Balajkowa A., 1954, W walce o poprawność językową. Przyczynek dyskusyjny, „Zwrot” VI, nr 2 (51), s. 4–5.
View in Google Scholar

Jasiczek H., 1964, Spór o gałąź czy pień? Próba podsumowania dyskusji, „Zwrot” XVI, nr 7 (176), s. 11–13.
View in Google Scholar

Kadłubiec K.D., 1994, Cieszyńsko-zaolziańska polszczyzna, Katowice.
View in Google Scholar

Kadłubiec K.D., Milerski W., 2001, Cieszyńska ojczyzna polszczyzna, Czeski Cieszyn – Cieszyn.
View in Google Scholar

Kellner A., 1946–1949, Východolašská nářečí, t. I, 1946, t. II, 1949, Brno.
View in Google Scholar

Korzenny J., 1966, O szkolnictwie bez nauczyciela, „Zwrot” XVIII, nr 2 (195), s. 8–10.
View in Google Scholar

Kurzelowski J., 1969, Leon Derlich (1905–1965), „Zwrot” XXI, nr 6 (235), s. 10–12.
View in Google Scholar

Labocha J., 1991, Zagadnienia językowe i językoznawcze na łamach zaolziańskiego „Zwrotu”.
View in Google Scholar

Przegląd artykułów z lat 1949–1959, „Przegląd Polonijny” z. 2, s. 127–138.
View in Google Scholar

Labocha J., 1992, Problematyka językowa w zaolziańskim czasopiśmie „Zwrot” w latach 1960–1989, „Przegląd Polonijny” z. 2, s. 101–108.
View in Google Scholar

Labocha J., 1997, Polsko-czeskie pogranicze na Śląsku Cieszyńskim. Zagadnienia językowe, „Wydawnictwa Księgarni Akademickiej”, nr 45, Kraków.
View in Google Scholar

Red., 1963, Spór wokół gwary, „Zwrot” XV, nr 10 (167), s. 5.
View in Google Scholar

Siwek T., 1965, Czy rzeczywiście burza w szklance wody?, „Zwrot” XVII, nr 11 (192), s. 2–3.
View in Google Scholar

Sowa A., 1950, Dyskurs o przebrzmiałej legendzie i żywym dokumencie mowy, „Zwrot” II, nr 7 (8), s. 3–4, nr 8 (9), s. 8–10, nr 10 (11), s. 4–6.
View in Google Scholar

Sowa A., 1951a, Aby było jasno! Do redaktora „Zwrotu”, „Zwrot” III, nr 7 (20), s. 16.
View in Google Scholar

Sowa A., 1951b, O zapisywaniu gwary. Do redaktora „Zwrotu”, „Zwrot” III, nr 4 (17), s. 16.
View in Google Scholar

Sowa A., 1953, Sposoby zapisywania gwary II, „Zwrot” V, nr 7 (44), s. 12–13.
View in Google Scholar

Wawrosz A., 1963, Nie pozwólmy ji umrzyć, „Zwrot” XV, nr 8 (165), s. 9.
View in Google Scholar

WC, 1956–1957, Rozmawiamy o języku, „Zwrot” 1956, VIII, nr 9 (82), s. 19–20, 1957, IX, nr 1 (86), s. 10–11.
View in Google Scholar

Zahradnik S., Ryczkowski M., 1992, Korzenie Zaolzia, Warszawa – Praga – Trzyniec.
View in Google Scholar

Zaręba A., 1966, Śp. Leon Derlich (1905–1965), „Język Polski” XLVI, s. 301–304.
View in Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

16-05-2023

Numer

Dział

Dialektologia

Jak cytować

Labocha, J. (2023) „Zaolziańska wspólnota w trosce o tożsamość językową i kulturową”, LingVaria, 18(1(35), s. 181–193. doi:10.12797/LV.18.2023.35.13.

Podobne artykuły

1-10 z 446

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.