O labializacji w języku polskim
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.18.2023.36.10Słowa kluczowe:
historia języka, fonetyka, labializacjaAbstrakt
ON THE LABIALIZATION IN POLISH LANGUAGE
The authors of the article attempted to answer several questions about the phenomenon of labialization: 1) What are the reasons for its absence in the Polish literary language?; 2) The time of the emergence of labialization; 3) Since when such pronunciation began to be treated as dialectal?; 4) What was the everyday pronunciation of writers at the turn of the 16th and 17th centuries? As for the first question, the authors are inclined to the thesis that the primary factor in the absence of labialization in the literary language was the influence of the Mazovian dialect, and an additional factor was the influence of Latin pronunciation. Labialization in southwestern dialects is an old phenomenon, having arisen at least in the 14th, and perhaps even as early as in the 12th century. Such pronunciation began to be treated as dialectal perhaps as early as the second half of the 16th century. The answer to the fourth question is that the writers of the second half of the 16th century and the beginning of the 17th century did not use dialects in their daily interactions although their language undoubtedly contained some regional elements that were more numerous than today.
Pobrania
Bibliografia
Dejna K., 1962, Południowokieleckie przesunięcie artykulacji o ku przodowi, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” VIII, s. 141–156.
View in Google Scholar
Dejna K., 1968, O niektórych procesach różnicowania się wokalizmu, „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” XIV, s. 181–208.
View in Google Scholar
Dejna K., 1973, Dialekty polskie, Wrocław.
View in Google Scholar
Dunaj B., 1989, Język mieszkańców Krakowa, cz. I: Zagadnienia teoretyczne, fonetyka, fleksja, Warszawa.
View in Google Scholar
Dunaj B., 2021a, Przejawy wartościowania form językowych w rozwoju polszczyzny, [w:] A. Myszka, E. Oronowicz-Kida, R. Słabczyński (red.), Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Kazimierzowi Ożogowi, t. 2: Silva rerum. Rzecz o współczesnej i dawnej polszczyźnie, Rzeszów, s. 137–143.
View in Google Scholar
Dunaj B., 2021b, Kształtowanie się polskiego języka literackiego, Kraków, https://doi.org/10.12797/9788381382090. DOI: https://doi.org/10.12797/9788381382090
View in Google Scholar
Falimirz S., 1534, O ziołach i mocy ich, Kraków, cyt. za: A. Luto-Kamińska, K. Opaliński (oprac.), Biblioteka źródeł Słownika polszczyzny XVI wieku. Repozytorium cyfrowe tekstówszesnastowiecznych. Dzieła matematyczno-przyrodnicze, medyczne i rolnicze, IBL PAN 2016.
View in Google Scholar
Klonowic S.B., 1950, Flis to jest spuszczanie statków Wisłą i inszymi rzekami do niej przypadającymi, oprac. S. Hrabec, Wrocław.
View in Google Scholar
Kochanowski J., 1967, Dzieła polskie, oprac. J. Krzyżanowski, t. I, Warszawa.
View in Google Scholar
Lisowski T., Osiewicz M., 2010, Leksykalizacja pisowni w dobie staro- i średniopolskiej jako problem badawczy. Uwagi metodologiczne na marginesie prac Władysława Kuraszkiewicza, [w:] M. Kuźmicki, M. Osiewicz (red.), Dokument pisany w badaniach historyka języka polskiego. Z badań nad grafią i fonetyką historycznej polszczyzny, Zielona Góra – Poznań, s. 149–166.
View in Google Scholar
Mycawka M., 2012, Język polski XIV wieku. Wybrane zagadnienia, Kraków.
View in Google Scholar
Statorius-Stojeński P., 1568, Polonicae grammatices institutio, Kraków.
View in Google Scholar
Stieber Z., 1937/1974, Fonetyka polskiego dialektu kulturalnego w porównaniu z gwarową, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” VI, s. 39–46, przedruk [w:] idem, Świat językowy Słowian, Warszawa 1974, s. 367–375.
View in Google Scholar
Stieber Z., 1947/1974, Uwagi o języku Wacława Potockiego, „Prace Polonistyczne”, seria V, s. 9–32, przedruk [w:] idem, Świat językowy Słowian, Warszawa 1974, s. 327–345.
View in Google Scholar
Stieber Z., 1953/1974, O typach polszczyzny regionalnej XVII wieku, „Prace Polonistyczne”, seria XI, s. 29–34, przedruk [w:] idem, Świat językowy Słowian, Warszawa 1974, s. 267–272.
View in Google Scholar
Urbańczyk S., 1952/1979, Z zagadnień staropolskich, „Język Polski” XXXII, s. 119–129, przedruk [w:] idem, Prace z dziejów języka polskiego, Wrocław 1979, s. 254–264.
View in Google Scholar
Urbańczyk S., 1953/1979, Jaką polszczyzną mówił Jan Kochanowski i jego rówieśnicy, „Język Polski” XXXIII, s. 214–224, przedruk [w:] idem, Prace z dziejów języka polskiego, Wrocław 1979, s. 236–247.
View in Google Scholar
USJP: S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, t. I‒IV, Warszawa 2003.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
