Factors affecting the Translation of Toponyms
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.20.2025.39.13Słowa kluczowe:
toponim, tłumaczenie, znaczenie, funkcja, punkt widzenia, kontekstAbstrakt
In the paper the author assumes – agreeing with Albert P. Vermes – that the translation of proper names and especially toponyms is not ‘a simple automatic process of transference’ (Vermes 2003: 89) and analyzes factors which can influence their translation. The toponyms are not only a means of language to identify a geographical feature on a map, but they are signs of very complicated cultural realities, traces of history, media of national and cultural identity and items of controversy. The factors which must be taken into consideration by the translator include, inter alia, the ontological status of a toponym, its origin, its recognizability, the function of the text, the political context and many others. These factors are discussed in detail in the article and illustrated with examples drawn primarily from Polish and German literary texts and their translations. The material is supplemented with examples from other types of texts, including English texts and translations.
Pobrania
Bibliografia
Algeo J., 1973, On Defining the Proper Name, “University of Florida Monographs: Humanities”, No. 41, Gainesville.
View in Google Scholar
Chrobak M., 2024, Nazwy własne w przekładzie. Teoria i praktyka, “(Wy)tłumaczenia”, vol. 5, Kraków.
View in Google Scholar
Cieślikowa A., 1996, Jak “ocalić w tłumaczeniu” nazwy własne?, “Między Oryginałem a Przekładem” II, pp. 311–320.
View in Google Scholar
Cieślikowa A., 2004, Normatywny aspekt nazw własnych, [in:] R. Mrózek (ed.), Nazwy własne w języku, kulturze i komunikacji społecznej, “Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, No. 2263, Katowice, pp. 229–239.
View in Google Scholar
Czerny A., Zych M. (eds.), 2013, Urzędowy wykaz nazw państw i terytoriów niesamodzielnych, 2nd ed., Warszawa, [on-line:] https://ksng.gugik.gov.pl/pliki/urzedowy_wykaz_nazw_panstw2013.pdf (access: 14 II 2025).
View in Google Scholar
Czerny A., Zych M. (eds.), 2023, Urzędowy wykaz nazw państw i terytoriów niesamodzielnych, 7th ed., Warszawa, [on-line:] https://www.gov.pl/web/ksng/Urzedowy-wykaz-nazw-panstw-i-terytoriow-niesamodzielnych (access: 11 II 2025).
View in Google Scholar
Ermolovič D.I., 2005, Imena sobstvennye: teoriâ i praktika mežʺâzykovoj peredači, Moskva.
View in Google Scholar
Gajda S., 2004, Narodowokulturowy składnik znaczenia nazw własnych w aspekcie edukacyjnym, [in:] R. Mrózek (ed.), Nazwy własne w języku, kulturze i komunikacji społecznej, “Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, No. 2263, Katowice, pp. 21–28.
View in Google Scholar
Hejwowski K., 2004, Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu, Warszawa.
View in Google Scholar
Hermans T., 1988, On Translating Proper Names, with Reference to De Witte and Max Havelaar, [in:] M.J. Wintle (ed.), Modern Dutch Studies. Essays in Honour of Professor Peter King on the Occasion of His Retirement, London–Atlantic Highlands, pp. 11–24, https://doi.org/10.5040/9781474284912.ch-002. DOI: https://doi.org/10.5040/9781474284912.ch-002
View in Google Scholar
Jordan P., 2009, Some Considerations on the Function of Place Names on Maps, [on-line:] http://icaci.org/files/documents/ICC_proceedings/ICC2009/html/nonref/12_2.pdf (access: 5 V 2024).
View in Google Scholar
Konopska B., 2007, Cenzura w kartografii okresu PRL na przykładzie map do użytku ogólnego, “Polski Przegląd Kartograficzny” 39 (1), pp. 44–57.
View in Google Scholar
Kosyl C., 2004, Nurty stylistycznojęzykowe nazewnictwa literackiego, [in:] R. Mrózek (ed.), Nazwy własne w języku, kulturze i komunikacji społecznej, “Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, No. 2263, Katowice, pp. 217–228.
View in Google Scholar
Kubaszczyk J., 2018, „Jego antycypacja pieczołowicie zaplanowanego życia po katastrofie dowodzi posiadania perspektywy” – toponimy w powieści Güntera Grassa Die Rättin jako problem przekładoznawczy i literaturoznawczy, “Porównania” 22 (1), pp. 199–218, https://doi.org/10.14746/p.2018.22.18187. DOI: https://doi.org/10.14746/p.2018.22.18187
View in Google Scholar
van Langendonck W., 2007, Theory and Typology of Proper Names, Berlin–New York, https://doi.org/10.1515/9783110197853. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110197853
View in Google Scholar
Longman: Longman Dictionary of Contemporary English [for advanced learners], 6th ed., Harlow, Essex 2014 [DVD-ROM].
View in Google Scholar
Michałek M., 2015, Bombaj, Erewań, Phenian, Cejlon… Miejsca, których już nie ma, TVN24, 14.06.2015, [on-line:] http://www.tvn24.pl/wiadomosci-ze-swiata,2/zmieniajace-sie-nazwy-miast-i-panstw,550644.html (access: 6 V 2024).
View in Google Scholar
Mill J.S., 1985, Von Namen, [in:] U. Wolf (ed.), Eigennamen. Dokumentation einer Kontroverse, Frankfurt am Main, pp. 43–63.
View in Google Scholar
Neuger L., 2017, Babcia z Zabierzowa. Przekład z lokalnego na lokalny, “Teksty Drugie” 1, pp. 432–439, https://doi.org/10.18318/td.2017.1.34. DOI: https://doi.org/10.18318/td.2017.1.34
View in Google Scholar
Stalmaszczyk P., 2000, Problemy z nazwami, [in:] W. Kubiński, O. Kubińska, T.Z. Wolański (eds.), Przekładając nieprzekładalne. Materiały z I Międzynarodowej Konferencji Translatorycznej Gdańsk–Elbląg, Gdańsk, pp. 141–147.
View in Google Scholar
Szcześniak K., 2000, Nazwy własne w tłumaczeniach tekstów historycznych, [in:] W. Kubiński, O. Kubińska, T.Z. Wolański (eds.), Przekładając nieprzekładalne. Materiały z I Międzynarodowej Konferencji Translatorycznej Gdańsk–Elbląg, Gdańsk, pp. 149–155.
View in Google Scholar
Szczęsny A., 2011, Embarras de choix – nazwy własne jako odwieczny problem w dydaktyce tłumaczenia pisemnego. Między normą a uzusem (na przykładzie tekstów polskich i rosyjskich), “Rocznik Przekładoznawczy” 6, pp. 193–212, https://doi.org/10.12775/RP.2011.014. DOI: https://doi.org/10.12775/RP.2011.014
View in Google Scholar
Szczęsny A., Kozłowska Z., 2018, Tłumaczenie pisemne na język polski. Kompendium, “Kompendium Tłumacza”, Warszawa.
View in Google Scholar
Ślawski J., 2013, Das Problem der Übersetzung von Namen am Beispiel des Kinderromans “Emil und die Detektive” von Erich Kästner, “Studia Translatorica” 4, pp. 315–325.
View in Google Scholar
Vermes A.P., 2003, Proper Names in Translation: An Explanatory Attempt, “Across Languages and Cultures” 4 (1), pp. 89–108, https://doi.org/10.1556/Acr.4.2003.1.5. DOI: https://doi.org/10.1556/Acr.4.2003.1.5
View in Google Scholar
Wilkoń A., 1970, Nazewnictwo w utworach Stefana Żeromskiego, “Prace Onomastyczne”, No. 16, Wrocław.
View in Google Scholar
Wolnicz-Pawłowska E., 2014, Nazwy własne w przekładzie. Zarys problematyki, “Poznańskie Spotkania Językoznawcze” 27, pp. 201–214, https://doi.org/10.14746/psj.2014. XXVII.17. DOI: https://doi.org/10.14746/psj.2014.XXVII.17
View in Google Scholar
Zierhoffer K., Zierhofferowa Z., 20 04, Współczesne polskie nazwy z obszaru Europy i ich kontekst kulturowy, [in:] R. Mrózek (ed.), Nazwy własne w języku, kulturze i komunikacji społecznej, “Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, No. 2263, Katowice, pp. 141–56.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Joanna Kubaszczyk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
