Eksplikacja znaku percepcyjnego zapachu w świadomości użytkowników języka polskiego oraz w definicjach słownikowych (na materiale eksperymentu psycholingwistycznego)
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.20.2025.39.16Słowa kluczowe:
definicje słownikowe;, eksperyment psycholingwistyczny, cecha percepcyjnaAbstrakt
EXPLICATION OF THE PERCEPTUAL SIGN ”SMELL” IN THE MINDS OF POLISH LANGUAGE USERS AND IN DICTIONARY DEFINITIONS (BASED ON THE MATERIAL OF A PSYCHOLINGUISTIC EXPERIMENT)
The problem of explicating perceptual features in vocabulary definitions is still underdeveloped in linguistics. Each interpretation of a meaning in a dictionary is one of the possible variants of its description. The aim of my research is to identify and characterise the correlation between the content of the definitions of words with the perceptual feature “smell” and the content of the corresponding concepts in the minds of Polish language users. The following methods were used in the study: analysis of dictionary definitions, conceptual analysis, psycholinguistic experiment. Using the questions from the experiment, I was able to identify 12 terms that respondents mention most often (over 100 times) and associate with smell, and also to refer to dictionary definitions to see if there is a perceptual sign in the structure of the definitions. A perceptual sign (perceptual feature) in linguistics refers to a meaningful unit whose meaning is derived from perception, i.e. perception by the senses. It is a sign that can be perceived through the senses, such as sight, hearing or touch, and which has a certain meaning for the perceiver. The perceptual sign of smell in Polish dictionaries is represented by the lexemes such as aromatic, fragrant, pleasant, pungent, unpleasant smell. Vocabulary definitions mostly fail to capture the perception of smell: the realities that respondents most often mentioned do not include the perception of smell, but are presented descriptively.
Pobrania
Bibliografia
Badyda E., 2013, „Upadły anioł zmysłów”? Metaforyka zapachu i percepcji węchowej we współczesnej polszczyźnie, Gdańsk.
View in Google Scholar
Bugajski M., 2004, Jak pachnie rezeda? Lingwistyczne studium zapachów, Wrocław.
View in Google Scholar
Czerniawska J.M., Czerniawska E., 2005, Pamięć węchowa: fascynująca nieznajoma, [w:] E. Czerniawska (red.), Pamięć. Zjawiska zwykłe i niezwykłe, Warszawa, s. 90–109.
View in Google Scholar
Desor J.A., Beauchamp G.K., 1974, The Human Capacity to Transmit Olfactory Information, „Perception & Psychophysics” 16, nr 3, s. 551–556, https://doi.org/10.3758/BF03198586. DOI: https://doi.org/10.3758/BF03198586
View in Google Scholar
Gilbert A., 2010, Co wnosi nos? Nauka o tym, co nam pachnie, tłum. J. Konieczny, Warszawa.
View in Google Scholar
Goldstein E.B., 2009, Sensation and Perception, wyd. VIII, Boston.
View in Google Scholar
Grzegorczykowa R., 2012, Określenia percepcji węchowej w języku polskim, [w:] eadem, Świat widziany poprzez słowa. Szkice z semantyki leksykalnej, Warszawa, s. 160–168.
View in Google Scholar
Kuryłowicz B., 2011, Jak purpurowy zapach róży… Metafory synestezyjne w młodopolskich tekstach poetyckich, „Białostockie Archiwum Językowe” 11, s. 99–114, https://doi.org/10.15290/baj.2011.11.07. DOI: https://doi.org/10.15290/baj.2011.11.07
View in Google Scholar
Pisarkowa K., 1972, Szkic pola semantycznego zapachów w polszczyźnie, „Język Polski” LII, z. 5, s. 330–339.
View in Google Scholar
Rosińska A., 2005, Rola synestezji w obrazowaniu zapachu, „Studia Filologiczne Akademii Świętokrzyskiej” 18, s. 65–77.
View in Google Scholar
Sacks O., 2008, Mężczyzna, który pomylił swoją żonę z kapeluszem, tłum. B. Lindenberg, Poznań.
View in Google Scholar
SJPD: W. Doroszewski (red.), Słownik języka polskiego, t. I–XI, Warszawa 1958–1969.
View in Google Scholar
SJP PWN: Słownik języka polskiego PWN, [on-line:] https://sjp.pwn.pl/ (dostęp: 1 IX 2023).
View in Google Scholar
Vajnštejn O.B., 2010, Aromaty i zapahi v kulʹture, Moskva.
View in Google Scholar
Witkowska I., 2020, „Zapach, który rozpieszcza zmysły…” – o konieczności współuczestnictwa odbiorcy w tworzeniu komunikatu, [w:] A. Kalisz, E. Tyc (red.), Partnerstwo w komunikacji, Katowice, s. 67–82.
View in Google Scholar
WSJP PAN: P. Żmigrodzki (red.), Wielki słownik języka polskiego PAN, [on-line:] https://www.wsjp.pl (dostęp: 1 IX 2023).
View in Google Scholar
Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, praca zbiorowa, red. P. Żmigrodzki, M. Bańko, B. Batko-Tokarz, J. Bobrowski, A. Czelakowska, M. Grochowski, R. Przybylska, J. Waniakowa, K. Węgrzynek, Kraków 2018.
View in Google Scholar
Zawisławska M., 2012, Sposoby opisu zapachu perfum (na przykładzie wybranych tekstów z blogów), [w:] K. Waszakowa, A. Mikołajczuk (red.), Odkrywanie znaczeń w języku, Warszawa, s. 215–227.
View in Google Scholar
Žujkova M.V., 2016, Slovnikovì defìnìcìï ta princip antropocentrizmu, „Aktualʹnì pitannâ ìnozemnoï fìlologìï” 4, s. 61–68.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Alina Yodlovska

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
