Słownictwo XXI-wieczne w Wielkim słowniku języka polskiego PAN – zasób i charakterystyka ogólna
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.20.2025.40.05Słowa kluczowe:
leksykografia, neologizmy, Wielki słownik języka polskiego PAN, chronologizacja słownictwaAbstrakt
21ST CENTURY VOCABULARY IN THE GREAT DICTIONARY OF POLISH BY THE POLISH ACADEMY OF SCIENCES – RESOURCES AND GENERAL CHARACTERISTICS
The aim of this article is to present the Great Dictionary of Polish published by the Polish Academy of Sciences (PAS) (Polish: Wielki słownik języka polskiego PAN) as a potential source for the research on the latest Polish lexis (i. e., lexis that has been documented in text and corpora sources since 2001). First, the author briefly discusses the principles and course of work on introducing chronological information into the dictionary; then the author shows how the user of the dictionary can, using the search tool according to the Chronologization field, independently access the necessary sets of entries with selected (not only 21st-century) dating characteristics. The main part of the text is the presentation of the general (primarily numerical) characteristics of 21st-century lexical material according to grammatical criteria (part of speech, word-formation structure), semantic (in relation to the thematic classification used in the dictionary), stylistic and etymological criteria (language of origin of borrowings).
Pobrania
Bibliografia
Batko-Tokarz B., 2019, Tematyczny podział słownictwa współczesnego języka polskiego. Teoria, praktyka, leksykografia, Kraków.
View in Google Scholar
Dębowiak P., Ostrowski B., Waniakowa J., 2018, Etymologia w Wielkim słowniku języka polskiego PAN, [w:] M. Bańko, H. Karaś (red.), Między teorią a praktyką. Metody współczesnej leksykografii, t. 1, „Biblioteka Prac Filologicznych” (2018), t. 1, Warszawa, s. 31–42. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323535492.pp.31-42
View in Google Scholar
Kieraś W., Marciniak M., Łaziński M., Woliński M., Bojałkowska K., Eźlakowski W., Kobyliński Ł., Komosińska D., Krasnowska-Kieraś K., Rudolf M., Tomaszewska A., Wołoszyn J., Zawadzka-Paluektau N., 2024, Korpus Współczesnego Języka Polskiego. Dekada 2011–2020, „Język Polski” V, z. 2, s. 5–20, https://doi.org/10.31286/JP.001055. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.001055
View in Google Scholar
Kłosińska K., 2024, Mikro- i makrostruktura słownika neologizmów Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego, „LingVaria” XIX, nr 2 (38), s. 47–61, https://doi.org/10.12797/LV.19.2024.38.04. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.19.2024.38.04
View in Google Scholar
KorBa: Elektroniczny korpus tekstów polskich z XVII i XVIII w. (do 1772 r.), [on-line:] https://korba.edu.pl (dostęp: 2018–2025).
View in Google Scholar
KWJP: Korpus Współczesnego Języka Polskiego, [on-line:] https://kwjp.pl (dostęp: 2024–2025).
View in Google Scholar
Narodowy Korpus Języka Polskiego, praca zbiorowa, red. A. Przepiórkowski, M. Bańko, R.L. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk, Warszawa 2012.
View in Google Scholar
NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego, [on-line:] https://nkjp.pl/ (dostęp: 2012–2025).
View in Google Scholar
Rybarski M., 2023, Neologizmy słowotwórcze w Obserwatorium Językowym Uniwersytetu Warszawskiego (na materiale haseł opracowanych do lutego 2022 roku). Część 1: Substantywne derywaty proste, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” t. 30, nr 2, s. 129–149, https://doi.org/10.14746/pspsj.2023.30.2.8. DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2023.30.2.8
View in Google Scholar
SJPD: W. Doroszewski (red.), Słownik języka polskiego, t. I–XI, Warszawa 1958–1969.
View in Google Scholar
SJPSz: M. Szymczak (red.), Słownik języka polskiego, t. I–III, Warszawa 1978–1981.
View in Google Scholar
Smółkowa T. (red.), 2013, Słowa, słowa… Czy je znasz?, Kraków.
View in Google Scholar
SStp: S. Urbańczyk (red.), Słownik staropolski, t. I–XI, Kraków 1953–2002.
View in Google Scholar
Tekiel D. (red.), 1988, Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat 1972–1981. Część I, A–O, „Prace Instytutu Języka Polskiego”, 66, Wrocław.
View in Google Scholar
USJP: S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, t. I‒IV, Warszawa 2003.
View in Google Scholar
Witalisz A., 2016, Przewodnik po anglicyzmach w języku polskim, „Biblioteczka Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego”, nr 27, Kraków.
View in Google Scholar
Worbs E., Markowski A., Meger A., 2007, Polnisch-deutsches Wörterbuch der Neologismen. Neuer polnischer Wortschatz nach 1989, Wiesbaden.
View in Google Scholar
Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, praca zbiorowa, red. P. Żmigrodzki, M. Bańko, B. Batko-Tokarz, J. Bobrowski, A. Czelakowska, M. Grochowski, R. Przybylska, J. Waniakowa, K. Węgrzynek, Kraków 2018.
View in Google Scholar
WSJP PAN (WSJP): P. Żmigrodzki (red.), Wielki słownik języka polskiego PAN, [on-line:] https://wsjp.pl (dostęp: 1–31 III 2025).
View in Google Scholar
Zawadzka-Paluektau N., Tomaszewska A., Wołoszyn J., 2023, Po Narodowym Korpusie Języka Polskiego – zmiany w słownictwie polskim ostatniej dekady na przykładzie słów kluczowych, „Poradnik Językowy” nr 4, s. 28–45, https://doi.org/10.33896/PorJ.2023.4.2. DOI: https://doi.org/10.33896/PorJ.2023.4.2
View in Google Scholar
Żmigrodzki P., 2003, Uniwersalny słownik języka polskiego PWN [recenzja], „Język Polski” LXXXIII, z. 3, s. 223–229.
View in Google Scholar
Żmigrodzki P., 2021, Nazwy własne i wyrazy od nich pochodne w „Wielkim słowniku języka polskiego PAN”. Plany, stan obecny, perspektywy, „Onomastica” t. LXV, s. 41–53, https://doi.org/10.17651/ONOMAST.65.2.3. DOI: https://doi.org/10.17651/ONOMAST.65.2.3
View in Google Scholar
Żmigrodzki P., 2022, „Wielki słownik języka polskiego PAN” jako słownik tematyczny, „Studia Językoznawcze. Synchroniczne i Diachroniczne Aspekty Badań Polszczyzny”, t. 21, s. 153–166, https://doi.org/10.18276/sj.2022.21-11. DOI: https://doi.org/10.18276/sj.2022.21-11
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Piotr Żmigrodzki
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
