Powinności ciała – stereotyp kobiety a dyskurs feministyczny (na podstawie czasopisma „Silne”)
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.21.2026.41.10Słowa kluczowe:
stereotyp, feminizm, kobieta, dyskursAbstrakt
DUTIES OF THE BODY – STEREOTYPE OF WOMAN AND FEMINIST DISCOURSE (BASED ON THE SILNE JOURNAL)
The author of this paper presents the stereotype of a woman from a feminist perspective. The aim of the text was to reconstruct the stereotype of a woman on the basis of press material. The basis for the analysis was the online feminist journal Silne (‘Strong’[FEM]). The author showed that feminists most often referred to two profiles of woman – as a mother and as a sexual object. Both profiles are linked by the common category of bodily duty. The image of the female gender in the discourse was presented through extreme conceptualisations of woman (e.g. machine, animal, object, etc.), accompanied by specific discursive strategies.
Pobrania
Bibliografia
Allport G., 1954, The Nature of Prejudice, Cambridge.
View in Google Scholar
Araszkiewicz A., 2005, Co widzimy, patrząc na kobiety? Komentarz do mojej kolekcji „Kobiet do zjedzenia”, [w:] E. Zierkiewicz, I. Kowalczyk (red.), Kobiety, feminizm i media, Poznań–Wrocław, s. 171–178.
View in Google Scholar
Awdiejew A., 1999, Tryby komunikacyjne, [w:] J. Adamowski, S. Niebrzegowska (red.), W zwierciadle języka i kultury, Lublin, s. 240–247.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 2006, Językowe podstawy obrazu świata, Lublin.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 2007, Stereotypy mieszkają w języku. Studia etnolingwistyczne, Lublin.
View in Google Scholar
de Beauvoir S., 2003, Druga płeć, tłum. G. Mycielska, M. Leśniewska, wyd. 2, Warszawa.
View in Google Scholar
Boniecka B., 1998, Tekst potoczny a dyskurs, [w:] J. Bartmiński, B. Boniecka (red.), Tekst. Problemy teoretyczne, „»Czerwona Seria« Instytutu Filologii Polskiej UMCS”, 10, Lublin, s. 45–62.
View in Google Scholar
Budrowska K., 2000, Kobieta i stereotypy. Obraz kobiety w prozie polskiej po roku 1989, Białystok.
View in Google Scholar
Butler J., 2008, Uwikłani w płeć, tłum. K. Krasuska, Warszawa.
View in Google Scholar
Cegiełka A., 2017, Kobieta w tradycyjnych przysłowiach i powiedzeniach angielskich i polskich, [w:] A. Burzyńska-Kamieniecka (red.), Diachronia w badaniach językowo-kulturowego obrazu świata, „Język a Kultura”, t. 27, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, nr 3891, Wrocław, s. 235–244, https://doi.org/10.19195/1232-9657.27.15.
View in Google Scholar
Ciesek B., 2016, Relacje interdyskursywne w przestrzeni dyskursu feministycznego, [w:] B. Witosz, K. Sujkowska-Sobisz, E. Ficek (red.), Dyskurs i jego odmiany, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 3460, Katowice, s. 146–155.
View in Google Scholar
Czachur W., 2020, Lingwistyka dyskursu jako integrujący program badawczy, Wrocław.
View in Google Scholar
Czachur W., 2024, Dyskurs a znaczenie, [w:] W. Czachur, A. Rejter, M. Wójcicka (red.), Lingwistyczne badania nad dyskursem. Kompendium, „Przewodniki Naukowe”, Kraków, s. 395–404.
View in Google Scholar
van Dijk T., 1993, Principles of Critical Discourse Analysis, „Discourse & Society” nr 4 (2), s. 249–283.
View in Google Scholar
Długosz K., 2000, Językowy obraz kobiety i mężczyzny w polszczyźnie potocznej, „Prace Filologiczne” XLV, s. 121–131.
View in Google Scholar
Dubrawska M., 2017, Kulturowe przemiany macierzyństwa w późnej nowoczesności (wybrane aspekty), „Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne” nr 1, s. 103–109.
View in Google Scholar
Dybel P., 2006, Zagadka „drugiej płci”, „Horyzonty Nowoczesności”, t. 58, Kraków.
View in Google Scholar
Fałowski A., 2025, Czy etymologia polskiego wyrazu kobieta na zawsze pozostanie nierozwiązaną zagadką?, „Język Polski” CV, z. 3, s. 114–124, https://doi.org/10.31286/JP.001079.
View in Google Scholar
Grabias S., 1994, Język w zachowaniach społecznych, Lublin.
View in Google Scholar
Graff A., 2001, Świat bez kobiet: płeć w polskim życiu publicznym, Warszawa.
View in Google Scholar
Grzegorczykowa R., 1998, Głos w dyskusji o pojęciu tekstu i dyskursu, [w:] J. Bartmiński, B. Boniecka (red.), Tekst. Problemy teoretyczne, „»Czerwona Seria« Instytutu Filologii Polskiej UMCS”, 10, Lublin, s. 37–43.
View in Google Scholar
Janion M., 1996, Kobiety i duch inności, „Stanowiska/Interpretacje”, t. 3, Warszawa.
View in Google Scholar
Jędrzejko E., 1994, Kobieta w przysłowiach, aforyzmach i anegdotach polskich. Konotacje i stereotypy, [w:] J. Anusiewicz, K. Handke (red.), Język a Kultura, t. 9: Płeć w języku i kulturze, Wrocław, s. 159–172.
View in Google Scholar
Karwatowska M., Szpyra-Kozłowska J., 2010, Lingwistyka płci. Ona i on w języku polskim, Lublin.
View in Google Scholar
Kielak O., 2017, Analogie między kobietą ciężarną i cielną krową, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 29, s. 171–189, https://doi.org/10.17951/et.2017.29.171.
View in Google Scholar
Labocha J., 1996, Tekst, wypowiedź, dyskurs, [w:] S. Gajda, M. Balowski (red.), Styl a tekst: materiały międzynarodowej konferencji naukowej, Opole 26–28.09.1995 r., Opole, s. 49–53.
View in Google Scholar
Lippmann W., 1922, Public Opinion, New York.
View in Google Scholar
Löwy I., 2012, Okowy rodzaju: męskość, kobiecość, nierówność, tłum. M. Solarska, K. Polasik-Wrzosek przy współpr. M. Borowicz, Bydgoszcz.
View in Google Scholar
Łobodzińska R., 1994, Jaka jest kobieta w języku polskim?, [w:] J. Anusiewicz, K. Handke (red.), Język a Kultura, t. 9: Płeć w języku i kulturze, Wrocław, s. 181–186.
View in Google Scholar
Mazurek D. (red.), 2004, Kobieta w literaturze i kulturze, Lublin.
View in Google Scholar
Millet K., 1970, Sexual Politics, New York.
View in Google Scholar
Mizielińska J., 2004, (De)Konstrukcje kobiecości: podmiot feminizmu a problem wykluczenia, „Idee i Społeczeństwo”, Gdańsk.
View in Google Scholar
Nasiłowska A., 2004, Tożsamość kobieca w poezji polskiej XX wieku: między androgynicznością a esencjalizmem, „Teksty Drugie” nr 1–2, s. 103–121.
View in Google Scholar
Nowosad-Bakalarczyk M., 2009, Płeć a rodzaj gramatyczny we współczesnej polszczyźnie, Lublin.
View in Google Scholar
Nowosad-Bakalarczyk M., 2024, Kobieta w świetle danych systemowych, [on-line:] https://sensualnosc.bn.org.pl/kobieta-w-swietle-danych-systemowych-909/ (dostęp: 2 II 2025).
View in Google Scholar
Pajdzińska A., 2001, Kobieta najlepszym przyjacielem człowieka (przyczynek do językowego obrazu świata), [w:] C. Kosyl (red.), Studia z historii języka polskiego i stylistyki historycznej ofiarowane Profesor Halinie Wiśniewskiej na 50-lecie Jej pracy naukowo-dydaktycznej, Lublin, s. 151–159.
View in Google Scholar
Peisert M., 1994, „Ona” i „on” we współczesnej polszczyźnie potocznej, [w:] J. Anusiewicz, K. Handke (red.), Język a Kultura, t. 9: Płeć w języku i kulturze, Wrocław, s. 97–108.
View in Google Scholar
Puda-Blokesz M., 2016, Jak nie ma w domu chłopa, zgłupieje i Penelopa – męskość i żeńskość w polskiej leksyce i frazeologii o proweniencji mitologicznej, „Socjolingwistyka” t. 30, s. 207–220, https://doi.org/10.17651/SOCJOLING.30.15.
View in Google Scholar
Putnam H., 1975, The Meaning of the ‘Meaning’, „Minnesota Studies in the Philosophy of Science” nr 7, s. 131–193.
View in Google Scholar
Rejter A., 2013, Płeć – język – kultura, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 3008, Katowice.
View in Google Scholar
Rejter A., 2014, Pamięć stereotypu a dyskursy dotyczące płci, „Tekst i Dyskurs” nr 7, s. 49–66.
View in Google Scholar
Rich A., 2000, Zrodzone z kobiety: macierzyństwo jako doświadczenie i instytucja, tłum. J. Mizielińska, „Kobiety Świata”, Warszawa.
View in Google Scholar
Schaff A., 1981, Stereotypy a działanie ludzkie, Warszawa.
View in Google Scholar
SEBr: A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927.
View in Google Scholar
SESł: F. Sławski, Słownik etymologiczny języka polskiego, t. 2: K–kot, Kraków 1965.
View in Google Scholar
SJP PWN: Słownik języka polskiego PWN, [on-line:] https://sjp.pwn.pl (dostęp: 2 II 2025).
View in Google Scholar
Spychała-Reiss M., 2009, Językowy obraz kobiety w prasie dla pań (na przykładzie „Zwierciadła”, „Przyjaciółki” i „Cosmopolitan”), „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” nr 15, s. 77–100, https://doi.org/10.14746/pspsj.2009.15.5.
View in Google Scholar
STF: M. Humm, Słownik teorii feminizmu, tłum. B. Umińska, J. Mikos, Warszawa 1993.
View in Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J., 2021, Nianiek, ministra i japonki. Eseje o języku i płci, Kraków.
View in Google Scholar
Ślęczka K., 1999, Feminizm. Ideologie i koncepcje społeczne współczesnego feminizmu, Katowice.
View in Google Scholar
Środa M., 1992, Kobieta: wychowanie, role, tożsamość, [w:] S. Walczewska (red.), Głos mają kobiety. Teksty feministyczne, Kraków, s. 9–17.
View in Google Scholar
Tatur U., 2008, Typy kobiet w literaturze polskiej a ich stereotypy zawarte w warstwie językowej (na podstawie wybranych dzieł), „Białostockie Archiwum Językowe” nr 8, s. 205–222, https://doi.org/10.15290/baj.2008.08.15.
View in Google Scholar
Tyc E., 2014, Językowe wyznaczniki stereotypu płci w dowcipach o małżeństwie, „Linguarum Silva” nr 3, s. 117–126.
View in Google Scholar
Walczewska S., 1999, Damy, rycerze i feministki, „Kobieta, Kultura, Krytyka”, Kraków.
View in Google Scholar
Walęciuk-Dejneka B.A., 2014, Ludowy obraz kobiety – perspektywa inności: folklor i literatura, Siedlce.
View in Google Scholar
Walęciuk-Dejneka B.A. (red.), 2015, Literackie portrety kobiet. Antologia, t. 1: Oblicza kobiecości, Siedlce.
View in Google Scholar
Warnke A., 2019, Kobieta w języku polskim, [on-line:] https://culture.pl/pl/artykul/kobieta-w-jezyku-polskim (dostęp: 2 II 2025).
View in Google Scholar
Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, praca zbiorowa, red. P. Żmigrodzki, M. Bańko, B. Batko-Tokarz, J. Bobrowski, A. Czelakowska, M. Grochowski, R. Przybylska, J. Waniakowa, K. Węgrzynek, Kraków 2018.
View in Google Scholar
Wiśniewska H., 2003, Świat płci żeńskiej baroku zaklęty w słowach, Lublin.
View in Google Scholar
Wiśniewska L. (red.), 1999, Kobiety w literaturze: materiały z II Międzyuczelnianej Sesji Studentów i Naukowców z cyklu „Świat jeden, ale nie jednolity”, Bydgoszcz, 3–5 listopada 1998 roku, Bydgoszcz.
View in Google Scholar
Witosz B., 2001, Kobieta w literaturze: tekstowe wizualizacje od fin de siècle’u do końca XX wieku, „Bibliotheca Paucarum Historiarum”, Katowice.
View in Google Scholar
Witosz B., 2008, Stylistyczne aspekty dyskursu feministycznego. (Wokół znaczenia terminu dyskurs w tekstologii lingwistycznej), „Stylistyka” nr 17, s. 17–40.
View in Google Scholar
Witosz B., 2009, Dyskurs i stylistyka, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 2748, Katowice.
View in Google Scholar
Włodarczyk E., 2008, Młodzież wobec macierzyństwa i jego kulturowej kreacji, „Psychologia i Pedagogika – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu”, nr 142, Poznań.
View in Google Scholar
Wojtak M., 2011, O relacjach dyskursu, stylu, gatunku i tekstu, „Tekst i Dyskurs” nr 4, s. 69–78.
View in Google Scholar
WSJP PAN: P. Żmigrodzki (red.), Wielki słownik języka polskiego PAN, [on-line:] https://wsjp.pl (dostęp: 2 II 2025).
View in Google Scholar
Zierkiewicz E., Kowalczyk I., 2005, Konsumentka czy konsumowana? – kobieta do zjedzenia w prasie kobiecej, [w:] eaedem (red.), Kobiety, feminizm i media, Poznań–Wrocław, s. 149–170.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Klaudia Korpysa
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
