Staropolskie nazwy miar powierzchni w polskiej toponimii

Autor

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.21.2026.42.18

Słowa kluczowe:

onomastyka historyczna, pejzaż nazewniczy, terminologia agrarna, dziedzictwo językowe

Abstrakt

OLD POLISH NAMES OF UNITS OF AREA IN POLISH TOPONYMY

The article is devoted to the analysis of contemporary Polish place names derived from historical units of land measurement, such as łan, morga, włóka, and socha. Its aim is to examine the origins of these toponyms, their formal and semantic structure, and their significance for reconstructing the historical socio-economic landscape and the spatial organization of rural areas. The analysed place names document former systems of land measurement and division, preserving in the linguistic layer traces of terminology associated with agriculture and settlement processes. The empirical basis of the study consists of appellative data drawn from the Old Polish Dictionary and toponymic material taken from the onomastic compendium Place Names of Poland. The study employs diachronic, etymological, and typological-structural methods of analysis. It discusses the mechanisms by which surveying and land-measurement terminology entered the system of place names, including the process of semantic derivation, and presents the regional variation of the analysed toponyms. The analysis demonstrates that the most productive toponymic bases are the lexemes łan, morga, włóka, and socha. These place names constitute enduring evidence of historical agrarian practices, systems of spatial organization, and patterns of land ownership. Despite the disappearance of the historical units of measurement from everyday use, the toponyms have retained their identifying function and continue to provide an important source of evidence for onomastic, historical, ethnolinguistic, and cultural research.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Cieślikowa A., 1996, Metody w onomastycznych badaniach różnych kategorii nazw własnych, „Onomastica” 41, s. 5–19.
View in Google Scholar

Cybulski M., Rogowska-Cybulska E., 2016, Kartuskie nazwy ulic jako nośnik pamięci zbiorowej, [w:] M. Święcicka, M. Peplińska (red.), Miasto. Przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie, t. 6, Bydgoszcz, s. 427–436.
View in Google Scholar

Kowalik-Kaleta Z., 1983, Strukturalistyczna a strukturalna klasyfikacja nazwisk, „Polonica” 9, s. 231–254.
View in Google Scholar

NMPol: K. Rymut, B. Czopek-Kopciuch, U. Bijak, P. Swoboda (red.), Nazwy miejscowe Polski. Historia. Pochodzenie. Zmiany, t. I–XVIII, Kraków 1996–2025.
View in Google Scholar

Rzetelska-Feleszko E., 1993, Nazwy własne, [w:] J. Bartmiński (red.), Współczesny język polski. Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, t. 2, Wrocław, s. 397–402.
View in Google Scholar

Rzetelska-Feleszko E., 1998, Nazwy miejscowe, [w:] E. Rzetelska-Feleszko (red.), Polskie nazwy własne. Encyklopedia, Warszawa–Kraków, s. 191–230.
View in Google Scholar

SKarł: J. Karłowicz, Słownik gwar polskich, t. I–VI, Kraków 1900–1911.
View in Google Scholar

SPXVI: Słownik polszczyzny XVI wieku, red. komitet redakcyjny (t. I–IV), M.R. Mayenowa (t. V–XVII), F. Pepłowski (t. XVIII–XXXIV), K. Mrowcewicz, P. Potoniec (t. XXXV–XXXIX), Wrocław–Warszawa–Kraków 1966–2021.
View in Google Scholar

SSNO: Słownik staropolskich nazw osobowych, t. I–VI, red. W. Taszycki, Wrocław 1965–1983,
View in Google Scholar

Suplement, t. VII, oprac. pod kier. M. Malec, Wrocław 1984–1987.
View in Google Scholar

SStp: S. Urbańczyk (red.), Słownik staropolski, t. I–XI, Kraków 1953–2002.
View in Google Scholar

Stamm E., 1938, Staropolskie miary. Cz. 1. Miary długości i powierzchni, Warszawa.
View in Google Scholar

SW: J. Karłowicz, A.A. Kryński, W. Niedźwiedzki (red.), Słownik języka polskiego, t. I–VIII, Warszawa 1900–1927.
View in Google Scholar

Szewczyk J., 1968, Włóka – pojęcie i termin na tle innych średniowiecznych jednostek pomiaru ziemi, Warszawa.
View in Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

13-11-2026

Numer

Dział

Onomastyka

Jak cytować

Nobis, I. (2026) „Staropolskie nazwy miar powierzchni w polskiej toponimii”, LingVaria, 21(2(42), s. 295–309. doi:10.12797/LV.21.2026.42.18.